ศักราช

เรื่อง นานาศักราช

โดย... นางเกษร สิงห์โตนาท :

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และ วัฒนธรรม
1

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์

พ.ศ.

ค.ศ.

ร.ศ.

ม.ศ.

จ.ศ.

ฮ.ศ.

มาตรฐาน ส ๔.๑ เข้าใจความหมาย ความสําคัญของเวลา และยุคสมัย
ทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์
มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆอย่างเป็นระบบ

ตัวชี้วัด ส ๔.๑ ม.๔-๖/๑ ตระหนักถึงความสําคัญของกาลเวลาและยุคสมัย
ทางประวัติศาสตร์ที่แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงของมนุษย์ชาติ

2

ศักราช(Era) คืออะไร ?

หมายถึง อายุของเวลาที่ตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ
โดยถือเอาเหตุการณ์ใด เหตุการณ์หนึ่ง เป็นจุดเริ่มต้น
แล้วนับเวลาเป็นปี เรียงตามลําดับ

5

Warm up

ศักราช(Era) คืออะไร ?

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของไทย.......มีการใช้ศักราชอะไรบ้าง ?

6

พบว่า มีการใช้ศักราชที่สําคัญ ๔ แบบ คือ
๑. พุทธศักราช (พ.ศ.)
๒. มหาศักราช (ม.ศ.)
๓. จุลศักราช (จ.ศ.)
๔. รัตนโกสินทร์ศก (ร.ศ.)

Warm up

Activity ๑ :

รู้จักศักราช

นักเรียนศึกษาค้นคว้าศักราชตามประเด็นที่กําหนดให้

พุทธศักราชBuddhist era ตัวย่อ B.E.

Activity

10

ใช้กันอย่างแพร่หลายในจารึกของพม่า ไทย ลาว และกัมพูชา
เป็นศักราชที่พระพุทธศาสนากําหนดขึ้น มีวิธีนับต่างกัน 2 แบบ คือ แบบไทย และแบบลังกา
ผู้ก่อตั้งคือพระเจ้าอชาดศัตรู พระมหากัสสปะ

--แบบไทยโดยนับปีที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานไปแล้ว ๑ ปี เป็น พ.ศ. ๑
- แบบลังกาเป็นการนับปีที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพพาน เป็น พ.ศ. ๑ ดังนั้น
พุทธศักราชแบบลังกา (ลังกา พม่า เขมร) จึงเร็วกว่าพุทธศักราชแบบไทย ๑ ปี

11

มีความสําคัญเพราะเกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่อง “ปัญจอันตรธาน”
(พุทธศาสนาจะดํารงอยู่ต่อไปเพียง๕,๐๐๐ ปี) หลังจากพระพุทธองค์ปรินิพพานแล้ว
ใช้แพร่หลายกับประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนา

สําหรับประเทศไทยเริ่มใช้มาตั้งแต่สมัยอยุธยา ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์
มหาราช

ในสมัย ร.๖ ประกาศให้ใช้พุทธศักราชเป็นศักราชประจําชาติแทนรัตนโกสินทรศก
ในวันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๕๕

Activity

พุทธศักราชBuddhist era ตัวย่อ B.E.

12

ปีนี้ประเทศไทยตรงกับ พ.ศ. ๒๕๖๕ ประเทศกัมพูชา ตรงกับพ.ศ.ใด
A : ๒๕๖๓
B : ๒๕๖๔
C : ๒๕๖๕
D : ๒๕๖๖

Evaluation

ทบทวนกันหน่อยค่ะ....

ไปดูคําตอบในหน้าถัดไป

Multiple Choice

การนับศักราชของประเทศใดพร้อมกับประเทศไทย

• พม่า

• ลาว

• กัมพูชา

• ลังกา

13

ปีนี้ประเทศไทยตรงกับ พ.ศ. ๒๕๖๕ ประเทศกัมพูชา ตรงกับพ.ศ.ใด
A : ๒๕๖๓
B : ๒๕๖๔
C : ๒๕๖๕
D : ๒๕๖๖

คําตอบ ที่ถูกต้อง คือ ข้อ D พ.ศ. ๒๕๖๖

เนื่องจากการนับศักราช ของประเทศเขมร(กัมพูชา)
เป็นการนับแบบลังกา ซึ่งจะเริ่มนับปีที่พระพุทธเจ้า
เสด็จดับขันธุ์นิพพาน เป็นพ.ศ. ๑ ซึ่งเร็วกว่า
การนับแบบไทย ๑ ปี

Evaluation

เฉลยคําตอบค่ะ...

ถ้ากล่าวถึงเหตุการณ์ที่เกิดก่อนคริสต์ศักราช
จะใช้คําว่า”ก่อนคริสต์ศักราช” หรือ ก่อน ค.ศ.
ในภาษาอังกฤษใช้ B.C ย่อมาจาก Before Christ
เช่น ๒๑ B.C คือ ก่อน ค.ศ. ๒๑ ปี หรือ ๒๑ ปี ก่อน ค.ศ.
เป็นศักราชที่ใช้แพร่หลายทั่วโลก...

เริ่มนับเมื่อพระเยซูคริสต์ประสูติเป็นค.ศ.๑ ตรงกับพ.ศ.๕๔๔

การนับคริสต์ศักราชเริ่มปีใหม่ในวันที่ ๑ มกราคม และสิ้นปีวันที่ ๓๑ ธันวาคม

ค.ศ + ๕๔๓ = พ.ศ

พ.ศ - ๕๔๓ = ค.ศ

การเทียบศักราช

Dropdown

ถ้าปีนี้ตรงกับพ.ศ.2566 จะตรงกับ ค.ศ.ใด​

Select answer

17

ฮิจเราะห์ศักราช

Activity

ฮิจเราะห์ (อ่านว่า ฮิด-จะ-เราะ) เป็นคําภาษาอาหรับ แปลว่า การอพยพ…

ฮิจเราะห์ศักราช หมายถึง ศักราชแห่งการอพยพ. เป็นระบบการบอกศักราช
ของชาวมุสลิม

เริ่มนับตั้งแต่ปีที่นบีมุฮัมหมัดศาสดาของศาสนาอิสลามอพยพลี้ภัยจากนครเม
กกะ ไปสู่นครมะดีนะห์เป็นปีแรก ตรงกับปี พ.ศ. ๑๑๖๕ แต่ประกาศใช้ครั้งแรก
๑๕ ปี หลังจากนั้น.

สํานักงานราชบัณฑิตยสภากล่าวว่า....

เนื่องจากปฏิทินของชาวมุสลิมเป็นปฏิทินทางจันทรคติ ๑ ปีมี
ประมาณ ๓๕๔-๓๕๕ วัน ดังนั้นวันเปลี่ยนฮิจเราะห์ศักราชจึงไม่ตรงกัน
ทุกปีตามปฏิทินสุริยคติ.

วันแรกของปีฮิจเราะห์ศักราชที่ ๑ ตรงกับวันที่ ๑๖ กรกฎาคม พ.ศ.
๑๑๖๕
วันแรกของปีฮิจเราะห์ศักราชที่ ๒ ตรงกับวันที่ ๕ กรกฎาคม พ.ศ.
๑๑๖๖
วันแรกของปีฮิจเราะห์ศักราชที่ ๓ ตรงกับวันที่ ๒๓ มิถุนายน พ.ศ.
๑๑๖๗

ฮิจเราะห์ศักราช ใช้อักษรย่อว่า ฮ.ศ.

ทบทวนความรู้เรื่อง นานาศักราช...

ดูคลิปวิดีโอ เรื่อง “นานาศักราช” ประมาณ ๑๐ นาที…..
ถ้าไม่ทัน….ข้ามไปเลยนะคะ...

ให้นักเรียนดูคลิปวิดีทัศน์ เรื่อง “เวลา ช่วงเวลา และการนับศักราช”
(ประมาณ ๑๐ นาที)

บทสรุปง่ายๆๆๆๆของนานาศักราชค่ะ…...

ไปดูในหน้าถัดไปเลยค่ะ

การนับแบบสุริยคติ

จันทรคติ

คริสต์ศักราช

ฮิจเลาะห์ศักราช

รัตนโกสินทรศก

จุลศักราช

พุทธศักราช

มหาศักราช

การนับศักราชแบบสุริยคติ / จันทรคติ

Activity ๒ :

การเทียบศักราช

พ.ศ.๑

ค.ศ.(พ.ศ.๕๔๔)

ม.ศ.(พ.ศ.๖๒๒)

ฮ.ศ.(พ.ศ.๑๒๒๒)

จ.ศ.(พ.ศ.๑๑๘๒)

ร.ศ.(พ.ศ.๒๓๒๕)

เรียงการก่อตั้งศักราชเทียบเป็นพ.ศ

เหตุการณ์สําคัญที่ทําให้เกิดศักราชต่างๆ

พระเจ้ากนิษกะ

ขึ้นครองราชย์

พระเยซูประสูติ

พระพุทธเจ้าปริพพาน

ศักราช ( เวลาในรอบปี)

ร.๕ ตั้งขึ้น

นบีมูฮัมหมัดอพยบจาก

เมือง เมกกะ ไปเมืองเมดินะ

๑

๕๔๔

๖๒๒

๑๘๘๒

๑๒๒๒

๒๓๒๕

พ.ศ

ค.ศ

ม.ศ

จ.ศ

ฮ.ศ

ร.ศ

เทียบเป็น

พุทธศักราช

๕๔๓

๖๒๑

๑๘๘๑

๑๒๒๒

๒๓๒๔

พระภิกษุบุปผะอรหัน

26

ม.ศ + ๖๓๑ = พ.ศ

พ.ศ – ๖๒๑ = ม.ศ

จ.ศ + ๑๑๘๑ = พ.ศ

พ.ศ – ๑๑๘๑ = จ.ศ

ร.ศ + ๒๓๒๔ = พ.ศ

พ.ศ – ๒๓๒๔ = ร.ศ

ค.ศ + ๕๔๓ = พ.ศ

พ.ศ - ๕๔๓ = ค.ศ

ฮ.ศ + ๑๑๒๒ = พ.ศ

พ.ศ - ๑๑๒๒ = ฮ.ศ

หลักเกณฑ์การเทียบศักราช

Activity

เปลี่ยนพ.ศ.ให้เป็นศักราชอื่นๆ ให้ลบ

เปลี่ยนศักราชอื่นๆเป็น พ.ศ. ให้บวก

😁

Reorder

จงเรียงลำดับศักราชก่อน-หลัง

• พ.ศ.

• ค.ศ.

• ร.ศ.

• จ.ศ.

1

2

3

4

• 1
• 2
• 3
• 4

พบกันใหม่ในเรื่องต่อไปนะคะ
ขอให้ทุกคนโชคดีค่ะ…..