Ғұндардың батысқа қоныс аударуы (1-сабақ)

Бөлім: Ғұндар

Сабақтың тақырыбы:
Ғұндардың батысқа қоныс аударуы (1-сабақ)

Оқу мақсаты:
5.1.1.3 - ғұндардың қоныс аудару бағыттарын тарихи
картадан көрсету.

Бағалау критерийлері:
 ғұндардың қоныс аудару себептерін анықтайды;
 ғұндардың қоныс аудару бағыттарын картадан көрсетеді.

Б.з.д 55 жылы ішкі тартыстар мен сыртқы қысым

салдарынан ғұндар екіге бөлінеді.

Ғұндардың батысқа қоныс аударуы

Чжи Чжи оңтүстік ғұндарды бағындыру үшін

қаңлылармен одақтасты.

Чжи-Чжи бастаған солтүстік ғұндардың

күшеюі Қытайды алаңдатты.

«Чжи Чжидің даңқы артып барады. Ол үйсін,

қаңлы, Ферғана жерлерін басып алуды

ойластыруда. Ғұндар бұл елдерді басып алса,

барлық отырықшы халықтарға қауіп төнеді. Ғұн

әскері батыл шайқасады және үнемі жеңіске
жетеді. Ғұндарға үйсіндермен бірігіп жорық
жасасақ оларды талқандаймыз. Сонда ғұн

мәселесі шешіледі».

Қытай шенеунігінің жазбасы

Қаңлы басшысы Чжи Чжиді қолбасшы етіп,
қызын ұзатып, Талас өңірінен жер береді.

Қытай-үйсін біріккен әскері Чжи-Чжи

әскерін талқандады.

«Екі күнге созылған шайқаста қытай-үйсін
біріккен әскері қорғанды бұзып, Чжи-Чжи

әскері талқандалды. Чжи Чжи мен оған
жақын 1818 адам тұтқындалып, өлтірілді.
Мыңдаған ғұн жауынгерлері үйсіндер мен
Ферғана билеушілеріне сыйға тартылды».

Қытай дерегі

1-тапсырма. Солтүстік ғұндардың батысқа

жылжу себептерін анықтаңыз.

1-себеп:____________________________________________________

2-себеп:____________________________________________________

3-себеп:____________________________________________________

4-себеп:____________________________________________________

5-себеп:____________________________________________________

1-себеп: ішкі тартыс

2-себеп: сыртқы қысым

3-себеп: екіге бөліну

4-себеп: құрғақшылық

5-себеп: жердің жетіспеуі

Солтүстік ғұндардың

батысқа жылжу

себептері

Дұрыс жауабы:

2-тапсырма. Ғұндардың екіге бөлінуіне

қатысты кестені толтырыңыз.

? ж.

Дұрыс жауабы:

Ғұн мемлекеті

Оңтүстік ғұндар
Солтүстік

ғұндар

Хуханье бастаған

ғұндар Хань
империясына

бағынады.

Чжи-Чжи бастаған

солтүстік ғұндар

Қытайдың

қысымымен батысқа

қоныс аударады.

Б.з.д.
55 ж.

3-тапсырма: Ғұндардың батысқа қоныс аударуының

алғашқы көшу толқынын картадан көрсетіңіз.

Дұрыс жауабы:

Қорытынды

Б.з.д. 55 жылы ғұндар екіге бөлінді. Оңтүстік ғұндар Хань
империясына бағынса, солтүстік ғұндар Байкал маңына жылжыды.
Алайда солтүстік ғұндарға Хань империясының шабуылы
күшейді. Сондықтан олар батысқа жылжып, Оңтүстік
Қазақстандағы қаңлылар жерімен шегаралас жерлерге барады.
Бұл батыс бағытында ғұндардың алғашқы көшу толқыны болды.

Оқу тапсырмасы

Төменде көрсетілген тірек-сөздерді пайдаланып,
40 сөзден тұратын эссе жазу.

Тірек сөздер: ғұндардың екіге бөлінуі, ғұндардың қоныс аударуына
әкелген себептер, Чжи Чжи қабылдаған шешімдер, оның
көшбасшылығы, ғұндардың батысқа қарай жылжуы, талқандалуы.