19. Przemiany ustrojowe w II RP.

Przemiany
ustrojowe
w Drugiej

Rzeczypospolitej

Podstawy systemu partyjnego

Odrodzona Polska= Druga Rzeczypospolita:

-państwo demokratyczne

-Narodowa Demokracja zw, Związek Ludowo- endecja- Narodowy- cel:
umocnienie polskiego charakteru państwa- Roman Dmowski

-Chrześcijańska Demokracja zw, chadecją - odwołanie sie do nauki
Kościoła Katolickiego- Wojciech Korfanty

-Polskie Stronnictwo Ludowe “Piast”- partia chłopska- reforma rolna z
odszkodowaniem dla ziemian- Wincenty Witos

-Polskie Stronnictwo \ludowe “Wyzwolenie” - partia chłopska- bez
odszkodowania dla ziemian

-Polska Partia Socjalistyczna- robotnicy

-Komunistyczna Partia Robotnicza Polski- dązyła do rewolucji na wzór
bolszewików- Ignacy Daszyński

Zasady konstytucji marcowej

17 marca 1921 r- uchwalenie Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej zw. konstytucja marcową:

- Sejm- najważniejsza władza w państwie
- prezydent i rząd- ograniczenie uprawnień
- obywatele- wierność państwu, szacunek do władzy,

przestrzeganie praw, służba wojskowa, płacenie podatków,
równość prawa, wolność sumienia, wyznania, słowa,
publikacji, stowarzyszeń, czynne prawo wyborcze- 21 lat,
bierne prawo wyborcze- 25 lat.

Multiple Choice

Według konstytucji marcowej z 1921r. najważniejszą władzę w państwie miał:

• senat

• sejm

• prezydent

• obywatele

Multiple Choice

Według konstytucji marcowej z 1921r. czynne prawo wyborcze mieli obywatele po ukończeniu:

• 18 lat

• 21 lat

• 25 lat

• 30 lat

Wyzwania dla demokracji

1922r.

-Józef Piłsudski rezygnuje z
kandydowania na prezydenta-
Konstytucja daje zbyt małe
uprawnienia

-Gabriel Narutowicz- zostaje
prezydentem na kilka dni,
sprzeciwiają się temu działacze
prawicowi a jeden z fanatyków strzela
do Narutowicza śmiertelnie go raniąc.

Multiple Choice

W 1922r. prezydentem zostaje:

• Józef Piłsudski

• Józef Narutowicz

• Gabriel Narutowicz

• Gabriel Piłsudski

Multiple Choice

Gabriel Narutowicz przestał pełnić funkcje prezydenta ponieważ:

• sam zrezygnował

• ustąpił Piłsudskiemu

• został zastrzelony

• umarł na raka

Zgromadzenie Narodowe wybrało na
prezydenta

Stanisława Wojciechowskiego.

W kraju dochodziło nadal do niezadowoleń.
Chłopi domagali się reformy rolnej.

Robotnicy protestowali przeciwko
pogarszającym się warunkom pracy.

Wzrastało zagrożenie ze strony Niemiec.

Zamach majowy

Józef Piłsudski wycofał się z życia politycznego.

Społeczeństwo polskie domagało się władzy dbającej o
bezpieczeństwo międzynarodowe.

Józef Piłsudski mając poparcie współpracowników i pod ich
namową dokonał zamachu stanu.

12 maja 1926r.- wkroczył na czele wojska do Warszawy- po
3-dniowych walkach , 400 zabitych , premier Wincenty Witos i
prezydent Stanisław Wojciechowski podali się do dymisji.

Multiple Choice

Zamachu majowego dokonał:

• Stanisław Wojciechowski

• Wincenty Witos

• Józef Piłsudski

• Gabriel Narutowicz

Zgromadzenie Narodowe wybrało
Piłsudskiego na prezydenta- nie przyjął tego
wyboru.

Nowym prezydentem zostaje Ignacy
Mościcki lecz faktyczna władze sprawuje
Piłsudski.

Sanacja- uzdrowienie- nowy system
rządzenia mający na celu uzdrowienie
sytuacji w kraju.

Multiple Choice

Sanacja znaczy:

• wzmocnienie

• zdobycie

• uzdrowienie

• zamach

Multiple Choice

Wskaz poprawne zdanie:

• W 1926r. Prezydentem został Ignacy Mościcki a faktyczne rządy sprawował Józef Piłsudski

• W 1926r. Prezydentem został Józef Piłsudski i a faktyczne rządy sprawował Ignacy Mościcki

Nowe konflikty polityczne

Budowa silnego państwa- nowy rząd chciał umocnić swoją władzę i wprowadzić
nową konstytucję, która ograniczałaby rolę sejmu.

1928r.- powołanie Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR)

Przeciwko rządom sanacji ( Piłsudskiego) stanęła endecja i w 1929 r. ugrupowania
lewicowe i centrum zawarły tzw. Centrolew zapowiadając walkę o usunięcie
dyktatury Józefa Piłsudskiego.

Mościcki rozwiązał sejm i senat.

Nowe wybory- administracja państwowa podjęła różne nawet bezprawne działania
by BBWR zyskało jak najlepszy wynik.

Uchwalenie konstytucji kwietniowej

BBWR- uzyskało 53% mandatów w
sejmie co nie wystarczyło do zmiany
konstytucji.

Wykorzystując nieobecność posłów
opozycji, złamali regulamin sejmu i
uchwalili nową konstytucję.

Prezydent Mościcki podpisał ją 23
kwietnia 1935 r.

Nowa konstytucja:

-likwidacja 3 podziału władzy

-zwiększenie uprawnień prezydenta

-ograniczenie wpływu obywateli na powołanie i funkcjonowanie
władzy państwowej

-prezydent- wybrany spośród 2 kandydatów- przez osoby wskazane
przez sejm i senat

-prawo wyborcze czynne: 24 lata, bierna: 30 lat

Uchwalenie konstytucji kwietniowej= Polska państwem autorytarnym

Multiple Choice

Dzięki konstytucji kwietniowej z 1935r. prezydenta wybierali wszyscy obywatele mający czynne prawo wyborcze:

• prawda

• fałsz

Multiple Choice

Czynne prawo wyborcze mieli obywatele, którzy ukończyli:

• 18 lat

• 21 lat

• 24 lata

• 30 lat

Zmiany na scenie politycznej

12 maja 1935r.- śmierć Piłsudskiego.

Rozpoczęcie rywalizacji o władzę.

Dowództwo nad armią oraz godność marszałka otrzymał
Edward Rydz- Śmigły.

Władze sanacyjne odwołując się do haseł narodowych
rozwiązują Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem i
tworzą Obóz Zjednoczenia Narodowego.

Powstają:

-Stronnictwo Ludowe- połączone partie chłopskie

-Obóz Narodowo- Radykalny- grupa młodych działaczy
endecji odwołująca się do haseł faszystowskich

Multiple Choice

Na zdjęciu jest:

• Józef Piłsudski

• Edward Rydz- Śmigły

• Ignacy Mościcki

• Stanisław Wojciechowski

Multiple Choice

Na zdjęciu jest:

• Józef Piłsudski

• Edward Rydz- Śmigły

• Ignacy Mościcki

• Stanisław Wojciechowski

Notatka:

Konstytucja marcowa 1921r.- najważniejszą rolę w państwie ma sejm.

Zamach majowy 1926r.- zaczyna rządzić obóz sanacyjny (sanacja= uzdrowienie) pod
przywództwem Józefa Piłsudskiego.

Konstytucja kwietniowa 1935r.- umocnienie rządów autorytarnych.

Śmierć Piłsudskiego- w obozie sanacyjnym rozpoczęła się rywalizacja o władzę.

Nagranie Piłsudskiego;

https://www.youtube.com/watch?v=f9QYAOQg29M