สารสังเคราะห์

สารสังเคราะห์และผลิตภัณฑ์

พอลิเมอร์ (polymer)

คือ สารประกอบที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่ มีมวลโมเลกุลมาก ประกอบด้วยมอนอเมอร์หลายๆ หน่วยมาเชื่อมต่อกัน
ด้วยพันธะโคเวเลนต์

ประเภทของพอลิเมอร์

ตัวอย่าง
โปรตีน แป้ง เซลลูโลส ไกลโคเจน กรดนิวคลีอิก
ยางธรรมชาติ

พอลิเมอร์ธรรมชาติ (natural polymer)

พอลิเมอร์สังเคราะห์ (synthetic polymer)

เกิดจากการสังเคราะห์ขึ้น ผลิตโดยน าสารมอนอเมอร์จ านวนมากมาท า
ปฏิกิริยาเคมีภายใต้สภาวะที่เหมาะสม ท าให้เกิดพันธะโคเวเลนต์
เชื่อมต่อมอนอเมอร์เหล่านั้นจนกลายเป็นพอลิเมอร์

ตัวอย่าง
พลาสติก ไนลอน ดาครอน ลูไซต์

ฝ้าย

เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ พบได้ในสิ่งมีชีวิตทุกชนิด สิ่งมีชีวิตผลิตขึ้น
โดยอาศัยกระบวนการทางเคมีที่เกิดขึ้นภายในเซลล์ มีความแตกต่างกัน
ไป ตามชนิดของสิ่งมีชีวิตและต าแหน่งที่พบในสิ่งมีชีวิต

เม็ดพลาสติก

พิจารณาตามการเกิด สามารถจ าแนกพอลิเมอร์ ออกได้เป็น 2 ประเภท

โครงสร้างของพอลิเมอร์
พอลิเมอร์

แบ่งออกเป็น 3 ลักษณะ

พอลิเมอร์แบบโซ่ตรง

พอลิเมอร์แบบโซ่กิ่ง

พอลิเมอร์แบบร่างแห

เกิดจากมอนอเมอร์สร้างพันธะต่อ
กัน
เป็นสายยาว โซ่พอลิเมอร์เรียงชิด
กัน

เกิดจากมอนอเมอร์ที่ยึดกันแตก
กิ่งก้านสาขา มีทั้งโซ่สั้นและโซ่ยาว

เกิดจากมอนอเมอร์ต่อเชื่อมกัน
เป็นร่างแห

ผลิตภัณฑ์จากพอลิเมอร์
พอลิเมอร์

สมบัติของพลาสติก

พลาสติก

เป็นพอลิเมอร์สังเคราะห์ขนาดใหญ่ มวลโมเลกุลมาก

• มีความเสถียรมากในธรรมชาติ สลายตัวยาก มีน้ าหนักเบา
• ส่วนมากไม่ท าปฏิกิริยากับอากาศ กรด เบส และสารเคมี
• เป็นฉนวนความร้อนและฉนวนไฟฟ้า
• ส่วนมากอ่อนตัวและหลอมเหลวเมื่อได้รับความร้อน จึง
เปลี่ยนเป็น

รูปต่างๆ ได้

ผลิตภัณฑ์จากพอลิเมอร์
พอลิเมอร์

พลาสติก

เทอร์มอพลาสติก

thermoplastics

พลาสติกที่เมื่อได้รับความร้อนจะอ่อนตัวและเมื่อเย็นลงจะแข็งตัว ถ้าให้
ความร้อนอีกก็จะอ่อนตัวอีก พลาสติกประเภทนี้มีโครงสร้างโมเลกุลเป็น
โซ่ตรงยาว มีการเชื่อมต่อระหว่างโซ่พอลิเมอร์น้อยมากจึงสามารถน าไป
หลอมเหลวเพื่อน ากลับมาใช้ใหม่อีกครั้งได้ เช่น เทฟลอน ไนลอน พีวีซี
พอลิคาร์บอเนต พอลิเอทิลีน พอลิโพรพิลีน พอลิสไตรีน

ประเภทของพลาสติก

thermoset plastic

พลาสติกเทอร์มอเซต

พลาสติกที่คงรูปหลังการผ่านความร้อนหรือแรงดันเพียงครั้งเดียว
เมื่อเย็นลงจะแข็งมากทนความร้อนและความดันไม่อ่อนตัว และ
เปลี่ยนรูปร่างไม่ได้ แต่ถ้าอุณหภูมิสูงก็จะแตกและไหม้เป็นขี้เถ้าสีด า
โมเลกุล
จะเชื่อมโยงกันเป็นร่างแหจับกันแน่นแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุล
แข็งแรงมากเช่น เมลามีน อีพอกซี ซิลิโคน พอลิยูรีเทน เบกาไลต์

ชนิดของ
พลาสติก

ประเภท

ของพลาสติก

สมบัติบางประการ

สภาพการไหม้ไฟ

ข้อสังเกตอื่น

ตัวอย่างการน า
ไปใช้ประโยชน์

สมบัติบางประการของพลาสติก

พอลิเอทิลีน

เทอร์มอพลาสติก

เปลวไฟสีน าเงินขอบ
เหลือง
กลิ่นเหมือนพาราฟิน
เปลวไฟไม่ดับเอง

เล็บขีดเป็นรอย ไม่
ละลายในสารละลาย
ทั่วไป
ลอยน า

ถุง ภาชนะ ฟิล์ม
ถ่ายภาพ
ของเล่นเด็ก
ดอกไม้พลาสติก

พอลิโพรพิลีน

เทอร์มอพลาสติก

เปลวไฟสีน าเงินขอบ
เหลือง
ควันขาว กลิ่นเหมือน
พาราฟิน

ขีดด้วยเล็บ ไม่เป็น
รอย
ไม่แตก

โต๊ะ เก้าอี เชือก
พรม
บรรจุภัณฑ์อาหาร
ชิ นส่วนรถยนต์

พอลิยูเรีย
ฟอร์แมลดี
ไฮด์

พลาสติกเทอร์มอ
เซต

ติดไฟยาก เปลวสีเหลือง
อ่อน
ขอบฟ้าแกมเขียว
กลิ่นคล้ายแอมโมเนีย

แตกร้าว จมน า

เต้าเสียบไฟฟ้า
วัสดุเชิง
วิศวกรรม

พอลิฟีนอล
ฟอร์แมลดีไฮด์

พลาสติกเทอร์มอ
เซต

ติดไฟยาก เปลวไฟสี
เหลือง
อ่อน ขอบฟ้าแกมเขียว
กลิ่นฉุน

แข็ง เปราะ ทนความ
ร้อน
ที่อุณหภูมิสูง และทนต่อ
สารเคมี

กาว แผงวงจร
ไฟฟ้า

ยาง

พอลิเมอร์

แบ่งออกได้ 2 ชนิด

เป็นพอลิเมอร์ของไฮโดรคาร์บอนที่เรียกว่า
พอลิไอโซพรีน (polyisoprene) มีมอนอเมอร์
เป็นไอโซพรีน (isoprene)

โครงสร้างไอโซพรีนและพอลิไอโซพรีน

เป็นพอลิเมอร์สังเคราะห์ขึ นจากสารผลิตภัณฑ์
ของโฮโดรคาร์บอนชนิดต่าง ๆ มีอยู่หลายชนิด

•พอลิบิวทาไดอีน (polybutadiene) หรือยางบีอาร์ เป็นยางที่ยืดหยุ่น
มากกว่ายางธรรมชาติ ไม่ทนต่อแรงดึง ทนต่อการขัดถู ทนต่อ
น ามัน

•พอลิคลอโรพรีน (polychloroprene) หรือยางนีโอพรีน (neoprene rubber)
มีคุณสมบัติสลายตัวได้ยาก ทนต่อความร้อน ทนต่อน ามันเบนซิน

•พอลิสไตรีนบิวทาไดอีน (polystyrene butadiene) หรือยางเอสบีอาร์ (SBR)
เป็นยางที่ทนทานต่อการเสียดสี น ามาใช้ท าพื นรองเท้า สายพาน ยางรถยนต์

•อะคริโลไนไตรล์บิวทาไดอีนสไตรีน (acrylonitrilebutadiene styrene) หรือยางเอ
บีเอส (ABS) เป็นสารที่มีสมบัติคล้ายพลาสติก น ามาใช้ท าผลิตภัณฑ์ส าเร็จรูป
ต่าง ๆ เช่น ส่วนประกอบในห้องโดยสารรถยนต์ อุปกรณ์เครื่องใช้ในบ้าน

ยางธรรมชาติ

(natural rubber)

ยางสังเคราะห์

(synthetic rubber)

เส้นใย

พอลิเมอร์

พอลิเมอร์ชนิดหนึ่ง โครงสร้างโมเลกุลมีขนาดยาวมาก เหมาะส าหรับการน ามาปั่นเป็นเส้นด้าย
แบ่งออกได้ 2 ประเภท

เส้นใยธรรมชาติ (nature fiber)

เส้นใยสังเคราะห์ (synthetic fiber)

เป็นเส้นใยที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ มักพบอยู่ในส่วนต่างๆ ของพืช
ได้แก่ เส้นใยที่หุ้มเมล็ด

เป็นเส้นใยที่สังเคราะห์ขึ้นเพื่อใช้แทนเส้นใยธรรมชาติ ลดการเกิดเชื้อ
รา
เมื่อได้รับความชื้น และมีความคงทนมากยิ่งขึ้น

ส าหรับเส้นใยธรรมชาติอีกชนิดหนึ่ง คือ เส้นใยโปรตีน เป็นเส้นใยที่ได้
จาก ขนสัตว์

นุ่น

ฝ้าย

แกะ

รังไหม

เส้นใยป่านศรนารายณ์

ปัญหาจากการใช้ผลิตภัณฑ์จากพอลิเมอร์

การลดการใช้

การใช้ซ า
การน ากลับมาใช้ใหม่
หรือการแปรรูปใหม่

สลายตัวยาก
ตกค้างอยู่ในสิ่งแวดล้อมนาน

ก่อให้เกิดควันที่เป็นพิษออก
น ามาเผา

สู่บรรยากาศ

น าไปฝังดิน
ท าให้ดินเสื่อมสภาพ ไม่สามารถ
ท าการเพาะปลูกได้

แนวทางการใช้พอลิเมอร์สังเคราะห์ให้ได้ผลอย่างคุ้มค่า และส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด