การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงิน

หน่วยที่ 2 การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงินและ
การแสดงบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงินในงบการเงิน

สาระการเรียนรู้

1. ความหมายและประเภทของตั๋วเงินทางบัญชี
2. การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงิน
3. สมุดทะเบียนเกี่ยวกับตั๋วเงิน
4. การแสดงบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงินในงบการเงิน

ความหมาย และประเภทของตั๋วเงินทางบัญชี

ความหมายของตั๋วเงินทางบัญชี

ตั๋วเงินทางบัญชี หมายถึง เอกสาร หลักฐานที่แสดงถึงการเป็นหนี้ระหว่าง

ลูกหนี้และเจ้าหนี้ ในวงการธุรกิจทั่วไป เช่น ธนาคาร บริษัทหรือห้างร้านทั่วไปจะใช้ตั๋ว
เงินเพื่อช าระหนี้ เมื่อมีการซื้อขายสินค้าหรือบริการหรือสินทรัพย์อื่นเป็นเงินเชื่อ การ
กู้ยืมเงินจากสถาบันการเงินหรือ ธนาคาร และยังใช้ในการซื้อขายระหว่างประเทศ
ตลอดจนการขอผัดผ่อนการช าระหนี้ที่ถึงก าหนดช าระด้วย

ในทางบัญชี ตั๋วเงิน หมายถึง เฉพาะตั๋วแลกเงินและตั๋วสัญญาใช้เงินเท่านั้น

ส่วนเช็คจะเกี่ยวข้องกับการบันทึกบัญชีเงินฝากธนาคารประเภทกระแสรายวัน

ความหมาย และประเภทของตั๋วเงินทางบัญชี

ชนิดของตั๋วเงินทางบัญชี

ตั๋วเงินทางบัญชี แบ่งเป็น 2 ชนิด คือ
1. ตั๋วเงินชนิดมีดอกเบี้ย (Interest-Bearing Notes) เป็นตั๋วเงินที่มีอัตรา

ดอกเบี้ยระบุไว้ในตั๋ว เมื่อครบก าหนดใช้เงินจะได้รับหรือจ่ายเงินตามจ านวนเงินที่ระบุไว้
หน้าตั๋ว (Face Value) บวกดอกเบี้ยในอัตราที่ก าหนดตามอายุของตั๋วเงิน

2. ตั๋วเงินชนิดไม่มีดอกเบี้ย (Noninterest-Bearing Notes) เป็นตั๋วเงินที่ไม่

ระบุอัตราดอกเบี้ยไว้ในตั๋ว เมื่อครบก าหนดใช้เงินจะได้รับหรือจ่ายเงินตามจ านวนเงินที่ได้
ระบุไว้หน้าตั๋วเท่านั้น

ประเภทของตั๋วเงินทางบัญชี

ตั๋วเงินทางบัญชี แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ
1. ตั๋วเงินจ่าย (Notes Payable)
2. ตั๋วเงินรับ (Notes Receivable)

ความหมาย และประเภทของตั๋วเงินทางบัญชี

1.ตั๋วเงินจ่าย (Notes Payable)

ตั๋วเงินจ่าย (Notes Payable) หมายถึง ตั๋วแลกเงินที่กิจการเป็นผู้

รับรองหรือตั๋วสัญญาใช้เงินที่กิจการเป็นผู้ออกเพื่อช าระค่าสินค้า บริการหรือช าระ
หนี้ให้แก่เจ้าหนี้ โดยที่กิจการ จะต้องจ่ายเงินตามตั๋วเมื่อถึงวันครบก าหนด ตั๋วเงิน
จ่ายนี้ถือเป็นหนี้สินหมุนเวียนของกิจการ ตั๋วเงินจ่าย แบ่งได้ 3 ประเภท คือ

1. ตั๋วเงินจ่ายทางการค้า (Notes Payable-Trade) คือ ตั๋วเงินที่ออกให้

เพื่อช าระหนี้ ค่าซื้อสินค้าหรือบริการ

2. ตั๋วเงินจ่ายธนาคาร (Notes Payable-Bank) คือ ตั๋วเงินที่ออกให้

ธนาคารเพื่อเป็น หลักฐานในการกู้ยืมเงิน

3. ตั๋วเงินจ่ายอื่นๆ (Notes Payable-Others) คือ ตั๋วเงินที่ออกให้เจ้าหนี้

เพื่อเป็น หลักฐานในการกู้ยืมเงิน หรือช าระหนี้อื่นๆ

2.ตั๋วเงินรับ (Notes Receivable)

ตั๋วเงินรับ (Notes Receivable) หมายถึง ตราสารทางกฎหมาย ที่แสดง

สิทธิที่จะได้รับ ช าระเงินตามจ านวน เวลา และสถานที่ที่ระบุไว้ในตั๋ว ตั๋วเงินรับแบ่ง
ได้เป็น 2 ประเภท คือ

1. ตั๋วเงินรับการค้า (Notes Receivable-Trade) คือ ตั๋วเงินรับที่ได้จาก

การขายสินค้า หรือบริการของกิจการ

2. ตั๋วเงินรับอื่นๆ (Notes Receivable-Others) คือ ตั๋วเงินรับที่ได้จาก

การขายที่ดิน อาคารและอุปกรณ์และการให้พนักงานหรือบริษัทในเครือกู้ยืมเงิน

การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเน น

การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงิน จะมีวิธีการบันทึกทางด้านตั๋วเงินรับและตั๋วเงินจ่าย โดย แบ่งเป็น 2 ด้านคือ

1. การบันทึกบัญชีทางด้านผู้จ่ายเงิน (ด้านลูกหนี้)
ในกรณีลูกหนี้ออกตั๋วสัญญาใช้เงินเพื่อช าระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ การบันทึกบัญชีจะต้องบันทึก ในวันที่ออกตั๋ว

และวันครบก าหนดช าระเงิน

แต่ในกรณีลูกหนี้ได้รับรองการจ่ายเงินในตั๋วแลกเงินที่เจ้าหนี้เป็นผู้สั่งจ่าย การบันทึกบัญชี จะต้องบันทึกใน

วันรับรองตั๋ว และวันครบก าหนดช าระเงิน

ตั๋วเงินที่กิจการออกหรือรับรองดังกล่าวข้างต้นนี้ เรียกว่า “ตั๋วเงินจ่าย”

การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงินจ่าย จะบันทึกแยกเป็นกรณีต่างๆ ดังนี้
1. การออกตั๋วเงินจ่าย เมื่อกิจการซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ

2. การออกตั๋วเงินจ่ายเพื่อช าระหนี้ให้เจ้าหนี้

3. การออกตั๋วเงินจ่ายเพื่อซื้อสินทรัพย์

4. การออกตั๋วเงินจ่ายฉบับใหม่แทนตั๋วเงินจ่ายฉบับเดิมที่ครบก าหนด

5. การออกตั๋วเงินจ่ายฉบับใหม่มีมูลค่าตั๋วบางส่วน และส่วนที่เหลือช าระเป็นเงินสด

กรณีนี้กิจการไม่สามารถช าระหนี้ได้ทั้งหมด จึงขอผ่อนผันเจ้าหนี้เพื่อช าระหนี้ บางส่วนพร้อมดอกเบี้ย ส่วนที่

เหลือขอออกตั๋วเงินฉบับใหม่ให้กับเจ้าหนี้แทนฉบับเดิม

6. การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการช าระเงินตามตั๋วเงินจ่ายเมื่อตั๋วเงินครบก าหนด

กรณีเป็นตั๋วเงินชนิดไม่มีดอกเบี้ย

7. การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการช าระเงินตามตั๋วเงินจ่ายเมื่อตั๋วเงินครบก าหนด

กรณีเป็นตั๋วเงินชนิดมีดอกเบี้ย

กรณีเป็นตั๋วเงินชนิดมีดอกเบี้ย

ตัวอย่าง 2.1 เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน นายประกอบได้ซื้อสินค้าจากนายประกิจ จ านวน 10,000 บาท

โดยออกตั๋วสัญญาใช้เงิน ช าระค่าสินค้าให้นายประกิจในวันเดียวกันนี้ ตั๋วมีก าหนด
2 เดือน ดอกเบี้ย 15% ต่อปี เมื่อถึงวันครบก าหนดช าระเงิน นายประกอบ ได้ช าระเงิน
ให้นายประกิจเรียบร้อยแล้ว

การบันทึกบัญชีทางด้านนายประกอบจะเป็นดังนี้
วันออกตั๋ว

วันครบก าหนดช าระเงิน

กรณีเป็นตั๋วเงินชนิดไม่มีดอกเบี้ย

ตัวอย่าง 2.2 เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน นายประพันธ์ได้ซื้อสินค้าจากนายประเวช จ านวน 10,000 บาท

โดยออกตั๋วสัญญาใช้เงินช าระค่าสินค้าให้นายประเวชในวันเดียวกันนี้ ตั๋วมีก าหนด 2 เดือน
เมื่อถึงวันครบก าหนดช าระเงิน นายประพันธ์ได้ช าระเงินให้นายประเวช เรียบร้อยแล้ว

การบันทึกบัญชีทางด้านนายประพันธ์จะเป็นดังนี้
วันออกตั๋ว

วันครบก าหนดช าระเงิน

ในกรณีที่กิจการจดทะเบียนเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%

ตัวอย่าง 2.3 เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน นายประกอบได้ซื้อสินค้าจากนายประกิจ จ านวน 10,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม

7% โดยออกตั๋วสัญญาใช้เงิน ช าระค่าสินค้าให้นายประกิจ ในวันเดียวกันนี้ตั๋วมีก าหนด 2 เดือน
ดอกเบี้ย 15% ต่อปี เมื่อถึงวันครบก าหนด ช าระเงิน นายประกอบได้ช าระเงินให้นายประกิจเรียบร้อย
แล้ว

การบันทึกบัญชีทางด้านนายประกอบจะเป็นดังนี้
วันออกตั๋ว

วันครบก าหนดช าระเงิน

2. การบันทึกบัญชีทางด้านผู้รับเงิน (เจ้าหนี้)
ในกรณีเจ้าหนี้ได้รับตั๋วสัญญาใช้เงินจากการช าระหนี้ของลูกหนี้ การบันทึกบัญชีจะบันทึกใน

วันที่ได้รับตั๋ว และวันครบก าหนดรับเงิน

และในกรณีเจ้าหนี้ได้รับตั๋วแลกเงิน ที่ลูกหนี้เซ็นชื่อรับรองการจ่ายเงินเรียบร้อยแล้ว การบันทึกบัญชี

จะบันทึกในวันที่ได้รับตั๋ว และวันครบก าหนดรับเงินเช่นเดียวกัน

ตั๋วเงินที่กิจการได้รับมาจากการช าระหนี้ดังกล่าวข้างต้นนี้ เรียกว่า “ตั๋วเงินรับ”

การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงิน

การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงินรับ จะบันทึกแยกเป็นกรณีต่างๆ ดังนี้

1. การรับตั๋วเงินรับจากการขายสินค้าเป็นเงินเชื่อ

2. การรับตั๋วเงินรับจากการรับช าระหนี้ของลูกหนี้

3. การรับตั๋วเงินรับจากการขายสินทรัพย์

4. การรับตั๋วเงินรับจากการให้บุคคลภายนอก พนักงาน ลูกจ้างกู้ยืม

5. การรับตั๋วเงินรับฉบับใหม่แทนตั๋วเงินรับฉบับเดิมที่ครบก าหนด

6.การรับตั๋วเงินรับฉบับใหม่มีมูลค่าตั๋วบางส่วนและส่วนที่เหลือรับช าระเป็นเงินสดสมุด

รายวันทั่วไป

7. การบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการรับเงินตามตั๋วเงินรับ เมื่อตั๋วเงินครบก าหนด

กรณีเป็นตั๋วเงินชนิดมีดอกเบี้ย

กรณีเป็นตั๋วเงินชนิดไม่มีดอกเบี้ย

ตัวอย่าง 2.4

เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน นายประกิจได้ขายสินค้าให้นายประกอบ จ านวน 10,000 บาทโดยได้รับตั๋ว
สัญญาใช้เงินเป็นค่าสินค้าในวันเดียวกันนี้ ตั๋วมีก าหนด 2 เดือน ดอกเบี้ย 15% ต่อปี เมื่อถึงวัน
ครบก าหนดนายประกิจได้รับเงินเรียบร้อยแล้ว

การบันทึกบัญชีทางด้านนายประกิจจะเป็นดังนี้
วันที่ได้รับตั๋ว

วันครบก าหนดรับเงิน

ตัวอย่าง 2.5 เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน นายประเวชได้ขายสินค้าให้นายประพันธ์ จ านวน 10,000 บาท

โดยได้รับตั๋วสัญญาใช้เงินเป็นค่าสินค้าในวันเดียวกันนี้ ตั๋วมีก าหนด 2 เดือน เมื่อถึง
วันครบก าหนด นายประเวชได้รับเงินเรียบร้อยแล้ว

การบันทึกบัญชีทางด้านนายประเวชจะเป็นดังนี้
วันที่ได้รับตั๋ว

วันครบก าหนดรับเงิน

ในกรณีที่กิจการจดทะเบียนเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%

ตัวอย่าง 2.6 เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน นายประกิจได้ขายสินค้าให้นายประกิจ จ านวน 10,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม

7% โดยได้รับตั๋วสัญญาใช้เงินเป็นค่าสินค้า ในวันเดียวกันนี้ ตั๋วมีก าหนด 2 เดือน ดอกเบี้ย 15% ต่อปี
เมื่อถึงวันครบก าหนดนายประกิจได้รับเงินเรียบร้อยแล้ว

การบันทึกบัญชีทางด้านนายประกิจจะเป็นดังนี้
วันที่ได้รับตั๋ว

วันครบก าหนดรับเงิน

ในกรณีกิจการมีรายการค้าที่เกี่ยวข้องกับตั๋วเงินเป็นประจ า และมีเป็นจ านวนมาก เพื่อความสะดวก

ในการบันทึกบัญชีและการคุมยอดตั๋วเงิน กิจการจึงควรแยกบันทึกบัญชี คือ ใช้สมุดทะเบียนตั๋วเงินรับ
(Notes Receivable Journal) ส าหรับบันทึกรายการรับช าระหนี้จากลูกหนี้ ด้วยตั๋วเงิน และใช้สมุดทะเบียน
ตั๋วเงินจ่าย (Notes Payable Journal) ส าหรับบันทึกรายการ จ่ายช าระหนี้สินให้เจ้าหนี้ด้วยตั๋วเงิน พอถึงวัน
สิ้นเดือนกิจการจึงรวมยอดผ่านรายการไปบัญชี แยกประเภทตั๋วเงินรับและตั๋วเงินจ่ายเพียงครั้งเดียว

ความหมายและประเภทของตั๋วเงินทางบัญชี

- ในวันที่กิจการได้รับตั๋วเงินจากการช าระหนี้ของลูกหนี้ กิจการจะบันทึกรายการใน สมุดทะเบียนตั๋วเงินรับ

และผ่านรายการไปยังสมุดบัญชีแยกประเภทลูกหนี้รายตัว

- ในวันสิ้นเดือน กิจการจะรวมยอดในช่องจ านวนเงินและผ่านรายการไปเดบิตบัญชี ตั๋วเงินรับ เครดิตบัญชี

คุมยอดลูกหนี้ ในสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป

ตัวอย่างสมุดทะเบียนตั๋วเงินรับและตั๋วเงินจ่าย

- ในวันที่กิจการออกตั๋วเงินเพื่อช าระหนี้ให้เจ้าหนี้ กิจการจะบันทึกรายการใน สมุดทะเบียนตั๋วเงินจ่าย และ

ผ่านรายการไปยังสมุดบัญชีแยกประเภทเจ้าหนี้รายตัว

- ในวันสิ้นเดือน กิจการจะรวมยอดในช่องจ านวนเงินและผ่านรายการไปเดบิตบัญชีคุมยอด เจ้าหนี้ เครดิต

บัญชีตั๋วเงินจ่ายในสมุดบัญชีแยกประเภททั่วไป

ตัวอย่างสมุดทะเบียนตั๋วเงินรับและตั๋วเงินจ่าย

การแสดงบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงินในงบการเงิน

ตามที่ได้กล่าวมาแล้วว่าตั๋วเงินในทางบัญชีแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ ตั๋วเงินรับและตั๋วเงินจ่าย

- ตั๋วเงินรับถือเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน แสดงภายใต้หัวข้อลูกหนี้การค้าและลูกหนี้อื่น

- ตั๋วเงินจ่ายถือเป็นหนี้สินหมุนเวียน แสดงภายใต้หัวข้อเจ้าหนี้การค้าและเจ้าหนี้อื่น

การแสดงบัญชีเกี่ยวกับตั๋วเงินในงบการเงิน

ตัวอย่าง 2.7

ต่อไปนี้เป็นรายการบางส่วนรวมทั้งตั๋วเงินของกิจการแห่งหนึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25X1

ลูกหนี้การค้า

28,000 บาท

ตั๋วเงินรับ

20,000 บาท

ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า

12,000 บาท

รายได้ค้างรับ

2,000 บาท

เงินทดรอง

5,000 บาท

เจ้าหนี้การค้า

24,500 บาท

ตั๋วเงินจ่าย

45,000 บาท

ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย

1,500 บาท

รายได้รับล่วงหน้า

13,000 บาท

ให้ท า แสดงรายการเกี่ยวกับตั๋วเงินในงบแสดงฐานะการเงิน

กิจการ................

งบแสดงฐานะการเงิน
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 25X1

หมายเหตุ หน่วย : บาท

สินทรัพย์

สินทรัพย์หมุนเวียน
ฯลฯ
ลกูหนี้การค้าและลูกหนี้หมุนเวียนอื่น

(1)

67,000

หนี้สินหมุนเวียน
ฯลฯ
เจ้าหนี้การค้าและเจ้าหนี้หมุนเวียนอื่น

(2)

84,000

หน่วย : บาท

หมายเหตุประกอบงบการเงิน
หมายเหตุ 1 ลูกหนี้การค้าและลูกหนี้หมุนเวียนอื่น

ลูกหนี้การค้า

28,000

ตั๋วเงินรับ

20,000

ค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า

12,000

รายได้ค้างรับ

2,000

เงินทดรอง

5,000
67,000

หน่วย : บาท

หมายเหตุ 2 เจ้าหนี้การค้าและเจ้าหนี้หมุนเวียนอื่น

เจ้าหนี้การค้า

24,500

ตั๋วเงินจ่าย

45,000

ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย

1,500

รายได้รับล่วงหน้า

13,000
84,000