Zatrudnienie

Zatrudnienie

Cele lekcji

• Dowiesz się jakie są formy zatrudnienia i rodzaje umów o pracę oraz sposoby rozwiązywania stosunku pracy

• Dowiesz się czym jest płaca i jakie są systemy płac

• Nauczysz się jak obliczyć płacę netto i całkowite koszty płacy

Kodeks pracy - akt regulujący prawa i obowiazki wszystkich pracowników objętych stosunkiem pracy oraz określajacym minimum obowiązków pracodawców.

Kodeks cywilny

​

Źródła prawa pracy:

Każdy ma prawo do swobodnego wyboru pracy

wolności pracy

Stosunek pracy jest wynikiem zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika

​​swobody nawiązywania stosunku pracy

Pracownicy mają równe prawa z tytułu wypełnienia takich samych obowiązków (zwłaszcza kobiety i mężczyźni)

równego traktowania pracowników

​Niedopuszczalna jest jakakolwiek dyskryminacja pracowników m. inn. ze względu na płeć, wiek, religię, rasę, narodowość, przekonania polityczne, przynależnosć związkową czy niepełnosprawność

zakaz dyskryminacji

Podstawowe zasady prawa pracy

Powinno ono odpowiadać zarówno ilości, jak i jakości świadczonej pracy, a także kwalifikacjom pracownika

prawo do godziwego wynagrodzenia

Podstawowe zasady prawa pracy cd.

Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.


Pracownikiem jest osoba fizyczna, która jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Pracownikami nie są więc osoby:

• świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych,

• prowadzące działalność gospodarczą,

• wykonujące pracę nakładczą.

Podstawowe definicje

• podporządkowanie pracownika kierownictwu pracodawcy,

• odpłatność wykonywanej pracy,

• praca wykonywana jest osobiście przez pracownika,

• powtarzalność czynności w określonych odcinkach czasowych,

• pracodawca ponosi ryzyko związane z prowadzoną działalnością,

• praca jest wykonywana w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę.

Cechy stosunku pracy:

Multiple Choice

Zatrudnia pracowników:

• pracownik

• pracodawca

• bezrobotny

• szukający pracy

Kierownictwo pracodawcy oznacza wykonywanie przez pracownika jego poleceń, pod warunkiem, że nie są one sprzeczne z umową i prawem.

WAŻNE! Przy zatrudnieniu w oparciu o umowę o pracę pracownik jest całkowicie podporządkowany pracodawcy co do sposobu, czasu i miejsca wykonywania pracy.

Pracodawca ponosi:

• ryzyko techniczne – konsekwencje nieświadczenia pracy przez pracownika z przyczyn technicznych, np. przestój,

• ryzyko osobowe – konsekwencje błędów popełnianych przez pracownika,

• ryzyko gospodarcze – związane ze złą kondycją ekonomiczną przedsiębiorstwa,

• ryzyko socjalne – polegające na ponoszeniu przez pracodawcę pewnych ciężarów socjalnych (ZFŚS, wypłata świadczenia urlopowego).

Gwarancja minimalnego wynagrodzenia

Pracownikowi za wykonaną pracę przysługuje wynagrodzenie.


Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę. Obowiązek osobistego świadczenia pracy oznacza, że pracownik nie może powierzyć realizacji czynności, jakie wynikają z umowy o pracę, osobom trzecim.

Pracownik zatrudniony na umowę o pracę ma zagwarantowane minimalne wynagrodzenie, które w pierwszym półroczu 2023 r. ustalono na kwotę 3490 zł brutto, a w drugim półroczu 2023 r. na kwotę 3600 zł brutto. W skład wynagrodzenia minimalnego mogą wchodzić różne składniki przysługujące pracownikowi, np. pensja zasadnicza czy premia regulaminowa.

Rozwiązywanie umowy o pracę

Umowa o pracę rozwiązuje się:

• na mocy porozumienia stron,

• przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem),

• przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia),

• z upływem czasu, na który została zawarta,

• przez wygaśnięcie umowy (śmierć pracownika, pracodawcy, tymczasowe aresztowanie pracownika).

WAŻNE! W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas określony i nieokreślony lub w  rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy.

Umowa zlecenia należy do umów cywilnoprawnych. Uregulowana jest nie w przepisach Kodeksu pracy, a w przepisach Kodeksu cywilnego. Umowę zlecenie zawierają zleceniodawca i zleceniobiorca.

Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności dla dającego zlecenie. Umowa zlecenia określana jest jako umowa starannego działania, tak samo jak umowa o pracę. Umowa zlecenia nie jest umową rezultatu. Zleceniobiorca jest zobowiązany do starannego działania i dołożenia należytej staranności w wykonywaniu czynności będących przedmiotem zlecenia. Przykłady umowy zlecenia, np.: sprzątanie pomieszczeń, roznoszenie ulotek.

Możliwość zastępstwa

Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy wynika to z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W przypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy. W przypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie zlecenia innej osobie, nie będąc do tego uprawnionym, a rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby też wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.

Praca na umowę zlecenie

Wynagrodzenie z umowy zlecenia

Praca na umowę zlecenia co do zasady jest odpłatna. Jeżeli z umowy ani z okoliczności towarzyszących jej zawarciu nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać ją bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie.

WAŻNE! Od 1 stycznia 2023 r. dla przyjmującego zlecenie obowiązuje minimalna stawka godzinowa, ustalona na pierwsze półrocze roku 2023 w kwocie 22,80zł brutto, a na drugie półrocze 2023 roku w kwocie 23,50zł brutto.

Praca na umowę zlecenie

Wypowiedzenie umowy zlecenia

Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.

Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę. Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

Praca na umowę zlecenie

Wypowiedzenie umowy zlecenia

Dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.

Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednakże gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę. Nie można zrzec się z góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów.

Praca na umowę zlecenie

Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Stronami umowy o dzieło są zamawiający i przyjmujący zamówienie.

Umowa o dzieło jest umową skutkującą osiągnięciem konkretnego sprawdzalnego rezultatu. W ramach tej umowy wykonawca zobowiązuje się do stworzenia dzieła odpowiadającego wymaganiom zamawiającego. Taki rodzaj umowy zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania.

Wynagrodzenie z umowy o dzieło

Umowa o dzieło jest umową odpłatną. Ustawodawca nie zagwarantował jednak żadnego minimalnego wynagrodzenia i pozostawił stronom znaczną swobodę w zakresie sposobu ustalania jego wartości.

Umowa o dzieło a ubezpieczenie społeczne

Osoba, która wykonuje pracę na umowę o dzieło, nie podlega ubezpieczeniom społecznym. Od umowy tej nie są odprowadzane składki emerytalne, rentowe, wypadkowe czy chorobowe.

Praca na umowę o dzieło

Multiple Choice

Przedmiotem umowy o dzieło może być

• reklamowanie przedsiębiorstwa na targach handlowych

• pomalowanie pomieszczeń biurowych

• opracowanie okładki książki

• naprawa komputera

minimalna - jest najniższą płacą gwarantowaną pracownikom przez prawo



netto - wynagrodzenie po potrąceniu podatków i składek na ZUS




brutto - wynagrodzenie łącznie z podatkami i opłatami

Płaca

Płaca netto - brutto

Płaca netto - brutto

Multiple Choice

Wskaż pismo, które powinno zawierać dane dotyczące doświadczenia zawodowego osoby ubiegającej się o pracę:

• List intencyjny

• Podanie o pracę

• Curriculum vitae

• List motywacyjny

Multiple Choice

Cechą charakterystyczną umowy o pracę jest:

• nierówność stron umowy

• nieodpłatność wykonywanej pracy

• podporządkowanie pracownika pracodawcy

• osiągnięcie przez pracownika określonego rezultatu

Multiple Choice

Przedmiotem umowy o dzieło może być

• reklamowanie przedsiębiorstwa na targach handlowych

• pomalowanie pomieszczeń biurowych

• opracowanie okładki książki

• naprawa komputera

Multiple Choice

Podstawy prawne nawiązania stosunku pracy regulują przepisy:

• Kodeksu Cywilnego

• Kodeksu Pracy

• Kodeksu Administracyjnego

Multiple Select

Zaznacz podstawowe przepisy prawa pracy

• zasada wolności pracy

• zasada równego traktowania pracowników

• zakaz dyskryminacji

• prawo do godziwego wynagrodzenia

• prawo do darmowej siłowni

Multiple Choice

Czy rozwiązanie umowy o pracę powinno nastąpić w formie pisemnej?

• TAK

• NIE

Multiple Choice

Cykliczne wynagrodzenie wypłacane pracownikowi związanemu z pracodawcą umową o pracę to:

• dochód

• zysk

• płaca

Multiple Choice

Płaca netto to:

• wynagrodzenie po potraceniu składek ZUS i podatku

• Wynagrodzenie łącznie z podatkami i składkami ZUS

• Wynagrodzenie po potrąceniu tylko składek ZUS

• Wynagrodzenie łącznie ze składkami ZUS

Multiple Choice

Wynagrodzenie to inaczej

• premia, bonusy

• pensja, płaca

• finanse, opłaty

• deputat węglowy

Multiple Choice

Umowa, która ma na celu sprawdzenie możliwości i kwalifikacji pracownika do wykonywania pracy to umowa:

• na okres próbny

• czas nieokreślony

• czas określony

• wszystkie odpowiedzi są błędne

Multiple Choice

Wskaż pismo, które powinno zawierać dane dotyczące doświadczenia zawodowego osoby ubiegającej się o pracę:

• List intencyjny

• Podanie o pracę

• Curriculum vitae

• List motywacyjny

Multiple Choice

Jaką umowę cywilnoprawną powinno zawrzeć wydawnictwo z autorem książki pt."Lalka":

• umowę kontraktacji

• umowę agencyjną

• umowę o dzieło

• umowę zlecenia

Multiple Choice

Cechą charakterystyczną umowy o pracę jest:

• nierówność stron umowy

• nieodpłatność wykonywanej pracy

• podporządkowanie pracownika pracodawcy

• osiągnięcie przez pracownika określonego rezultatu

Multiple Choice

Umowa o pracę powinna być zawarta w formie pisemnej:

• nie później niż w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy przez pracownika

• dzień przed rozpoczęciem pracy przez pracownika

• najpóźniej w pierwszym dniu pracy pracownika

• przed dopuszczeniem pracownika do pracy

Multiple Select

Zaznacz w jaki sposób można rozwiązać umowę o pracę:

• słownie

• za porozumieniem stron

• za wypowiedzeniem przez jedną ze stron

• bez wypowiedzenia

• nie można jej rozwiązać

Multiple Choice

Czego nie znajdziesz w umowie o pracę

• Daty podpisania

• Warunki zatrudnienia

• Numer pesel pracownika

• Rodzaj umowy