Osiągnięcia II Rzeczypospolitej

Osiągnięcia II Rzeczypospolitej

NA CO BĘDZIEMY ZWRACAĆ UWAGĘ:

- jaka była sytuacja gospodarcza II RP,

- jaki był cel reformy walutowej w Polsce,

- co zaliczano do największych inwestycji gospodarczych Polski w okresie międzywojennym,

- jakie mniejszości narodowe zamieszkiwały II RP.

Sytuacja gospodarcza po 1918 roku

Podczas I wojny światowej ziemie polskie zostały bardzo zniszczone. Infrastrukturę (drogi, mosty, kolej, instalacje, budowle itp.) odbudowywano przez cały okres międzywojenny, co znacznie obciążyło gospodarkę państwa. Ponadto po 123 latach zaborów poszczególne obszary kraju rozwijały się w różnym tempie. W porównaniu do Wielkopolski, Pomorza, Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego dawny zabór rosyjski oraz Galicja były zapóźnione cywilizacyjnie. Ponadto 70 % tamtejszej ludności mieszkało na wsi, a większość miast nie miała kanalizacji. Jedynie w Warszawie, Krakowie, Łodzi czy Lwowie poziom życia był zbliżony do miast Polski zachodniej.

Multiple Select

Które regiony kraju były najbardziej zapóźnione w rozwoju cywilizacyjnym po odzyskaniu niepodległości?

• Wielkopolska

• Galicja

• Śląsk

• ziemie zaboru rosyjskiego

Sytuacja gospodarcza po 1 918 roku

Obszar odrodzonego państwa polskiego wyraźnie dzielił się na Polskę A i Polskę B. Do tej pierwszej zaliczano ziemie dawnego zaboru pruskiego oraz część Polski centralnej, gdzie dynamicznie rozwijały się rolnictwo i przemysł. W skład Polski B wchodziły natomiast słabo rozwinięte, biedne tereny Galicji i Kresy Wschodnie.

(PS. Przeanalizujcie teraz mapkę ze s. 222 w podręczniku).

Multiple Select

Z jakimi problemami gospodarczymi borykało się polskie społeczeństwo po I wojnie światowej?

• zobowiązujące umowy do eksportowania wszystkich towarów do ZSRS

• słabo rozwinięta sieć kolejowa

• konieczność poszukiwania nowych rynków zytu

• nadwyżka produkcji

Władysław Grabski (1874-1938)

Polski polityk i ekonomista związany z Narodową demokracją. W 1906 roku został posłem do rosyjskiej Dumy Państwowej. Uczestniczył w konferencji pokojowej w Paryżu, zasiadał w polskim sejmie, był ministrem skarbu. Pierwszy raz wybrano go na premiera w czerwcu 1920 roku. Ponownie objął to stanowisko w 1923 roku. Wprowadził ważne dla kraju reformy, m.in. reformę walutową. Po ustąpieniu z funkcji premiera w 1925 roku poświęcił się pracy naukowej.

(PS. wysłuchajcie nagrania z pliku na classroomie).

Reforma walutowa Grabskiego

Odbudowa kraju po wojnie oraz walka o granice zrujnowały stan polskich finansów. Rząd w skutek niedostatecznych dochodów musiał dodrukowywać pieniądze, co sprawiło, że polska waluta - marka polska - szybko traciła na wartości. W kraju zapanowała hiperinflacja (gwałtowny spadek wartości pieniądza skutkujący szybkim i olbrzymim wzrostem cen). Niestabilnej sytuacji gospodarczej towarzyszyły kryzys polityczny i częste zmiany rządów.

Reforma walutowa Grabskiego

Problemy ekonomiczne państwa miał rozwiązać ponadpartyjny gabinet Władysława Grabskiego powstały w 1923r. Zasługą nowego premiera było przeprowadzenie reformy walutowej i opanowanie hiperinflacji. Aby zrównoważyć budżet, rząd zwiększył dochody i ograniczył wydatki. Wzrosły ceny niektórych usług, np. podróży koleją, opodatkowano najbogatszych i ograniczono zatrudnienie w administracji. Rząd wprowadził także nową walutę - złoty polski. Emisją pieniądza zajmował się odtąd Bank Polski. Dzięki tym zmianom aż do wybuchu II wojny światowej polska waluta była jedną z najstabilniejszych w Europie.

Multiple Select

Reforma walutowa Grabskiego polegała na:

• unowocześnieniu marki polskiej

• wprowadzeniu złotego polskiego

• zwiększeniu dochodów i zmniejszeniu wydatków w budżecie państwa

• zahamowaniu hiperinflacji

Reforma rolna

Główne problemy społeczno - gospodarcze wsi miała rozwiązać reforma rolna. Sejm przyjął taką ustawę już w 1920r., ale jej nie zrealizowano ze względu na sprzeciw posiadaczy ziemskich. Do planów reformy powrócono w 1925r. Parcelacji, czyli podziałowi, podlegały majątki powyżej 180 hektarów, a na Kresach Wschodnich - powyżej 300 hektarów. Państwo wykupywało ziemię od właścicieli, po czym sprzedawało ją chłopom na kredyt, udzielany na korzystnych warunkach.Proces ten trwał długo i nie zakończył się przed wybuchem II wojny światowej. w 1939r. większość ziemi w kraju nadal należała do ziemiaństwa, mającego silną pozycję społeczną.

Multiple Select

Reforma rolna polegała na:

• parcelacji majątków ziemskich powyżej 180 ha

• parcelacji majątków powyżej 300 ha na Kresach Wschodnich

• odkupowaniu przez państwo ziemi od ziemian

• sprzedaży ziemi chłopom za kredyty na korzystnych warunkach

Budowa Gdyni

Kiedy po I wojnie światowej Gdańsk zyskał status wolnego miasta, władze polskie podjęły decyzję o budowie portu w Gdyni, małej wiosce rybackiej blisko Sopotu. Prace ruszyły już 1921r., ale znacząco przyspieszyły dopiero w 1926r., za sprawą ministra przemysłu Eugeniusza Kwiatkowskiego. W Gdyni powstał port handlowy i wojenny. Miasto szybko się rozwijało i przyciągało ludność z całej Polski. Dzięki zbudowaniu magistrali węglowej, linii kolejowej łączącej port z Górnym Śląskiem, możliwy stał się eksport polskiego węgla do Skandynawii i na zachód Europy. Pod koniec lat 30. miasto liczyło 120 tys. osób, a sam port był największym nad Bałtykiem.

(PS. obejrzyjcie teraz filmik z linku zamieszczonego na classroomie).

Multiple Select

Bezpośrednim powodem decyzji budowy portu w Gdyni było:

• duże nadwyżki w dochodach państwa, które chciano dobrze zagospodarować

• brak dostępu do portu w Gdańsku, który stał się wolnym miastem

• prośba mieszkańców Gdyni

• wszystkie odpowiedzi są prawidłowe

Port w Gdyni

port morski w Gdyni był określany mianem polskiego okna na świat. W ciągu kilkunastu lat w miejsce małej wioski rybackiej powstało nowoczesne miasto oraz port, które dynamicznie się rozwijały aż do wybuchu II wojny światowej w 1939r.

Centralny Okręg Przemysłowy

Wieki kryzys, który wybuchł w 1929r. w USA, szybko dotarł do Polski. Jego skutki najbardziej odczuła ludność wiejska. Gwałtownie spadły ceny produktów rolnych, a ich produkcja stała się nieopłacalna. Wieś była przeludniona, ale - z powodu słabo rozwiniętego przemysłu - nie było możliwości odpływu ludności do miast. Sytuacja w miastach też się pogorszyła. Po 1929r. z Polski wycofało się wielu inwestorów zagranicznych, wiele zakładów upadło i ograniczało produkcję i zatrudnienie.

Centralny Okręg Przemysłowy

Trudna sytuacja w kraju zaczęła się zmieniać dopiero w 1935r. Do rządu wrócił Eugeniusz Kwiatkowski,który był zwolennikiem aktywnego udziału państwa w gospodarce. Przygotował on 4-letni plan gospodarczy, który zakładał utworzenie u zbiegu Wisły i Sanu Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP). O wyborze tego miejsca zadecydowały przede wszystkim względy bezpieczeństwa - był to teren oddalony od ZSRS i III Rzeszy. Dotychczasowe ośrodki przemysłowe leżały blisko granicy polsko - niemieckiej i w razie wojny wróg mógł szybko je zająć. Obszar, na którym powstawał COP był najbardziej przeludniony w kraju. Inwestycje miały zmniejszyć panujące tam wysokie bezrobocie. Budowa ruszyła w 1937r. Do wybuchu wojny powstało ponad 100 przedsiębiorstw, głównie hut, zakładów zbrojeniowych i elektrowni. Kolejne 300 znajdowało się w budowie. Na terenie COP rozwinął się także przemysł wydobywczy.

Multiple Select

Decyzja o wybudowaniu COPu u zbiegu Wisły i Sanu wynikała z:

• dużego bezrobocia na tym obszarze

• dużym przeludnieniem wsi z tego obszaru

• względów bezpieczeństwa, czyli oddalenia od granic potencjalnych wrogów

• wyjątkowej sympatii Eugeniusza Kwiatkowskiego dla tego regionu

Mniejszości narodowe w Polsce

Polska w 1921r. liczyła około 27 mln. obywateli. Blisko 31% z nich stanowiły mniejszości narodowe. Na kresach Wschodnich mieszkało prawie 5 mln Ukraińców, 2 mln Białorusinów i 100 tys. Litwinów. W województwach zachodnich i centralnych zamieszkiwało ok. 700 tys. Niemców. Ponadto w Polsce żyło ponad 3 mln. Żydów. W województwie łódzkim i na Wołyniu można było spotkać ludność czeską, a na Grodzieńszczyźnie - Tatarów. Mniejszości zamieszkiwały przeważnie na obszarach przygranicznych. Często były nieprzychylnie nastawione wobec Polaków, zwłaszcza Niemcy i Ukraińcy. Część tych ostatnich zaangażowała się w działalność terrorystycznej Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (UPA), która dokonywała m.in. zamachów na polskich polityków.

Multiple Select

Do największych mniejszości narodowych w II RP należeli:

• Ukraińcy i Białorusini

• Białorusini i Litwini

• Ukraińcy i Żydzi

• Żydzi i Niemcy

Mniejszości narodowe w Polsce

Najpopularniejszą partią w międzynarodowej Polsce była endecja, która głosiła hasła antysemickie, co pogarszało stosunki polsko- żydowskie. Z inicjatywy narodowców wprowadzono m.in.getto ławkowe na wyższych uczelniach. Polegało ono na zmuszaniu studentów żydowskiego pochodzenia do zajmowania określonych miejsc w salach wykładowych.Pod naciskiem endecji władze uczelni stosowały też tzw. numerus clausus, czyli przyjmowały w poczet studentów tylko 10% osób narodowości żydowskiej w Polsce. Dochodziło także do pogromów, czyli zorganizowanych napadów na ludność żydowską.

Mniejszości narodowe w Polsce

Polskie władze próbowały prowadzić politykę asymilacji narodowej. Polegała ona na dążeniu do polonizacji słowiańskich mniejszości narodowych. Skutkowało to m.in. likwidowaniem szkół z językiem ukraińskim czy niszczeniem cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźznie. Mimo różnych utrudnień sytuacja mniejszości narodowych była jednak lepsza niż w państwach sąsiednich. przedstawiciele innych narodów mogli zakładać własne partie polityczne, stowarzyszenia kulturalne,szkoły i czasopisma. Rozwijała się także kinematografia, np. w języku jidysz.

Multiple Select

Polityka asymilacji narodowej polskich władz wobec mniejszości narodowych polegała na

• umożliwianiu mniejszościom swobodnego rozwoju tradycji i kultury, pielęgnowaniu języka

• polonizacji i wynikających z niej likwidacji szkół prowadzących nauczanie w językach narodowych

• niszczeniem cerkwi, głównie na Chełmszczyźnie

• zmuszaniu przedstawicieli mniejszości do opuszczenia kraju

Społeczeństwo II RP

W okresie międzywojennym struktura społeczna nie zmieniła się znacząco. Najliczniejszą grupą II RP byli chłopi. Ich liczba spadła zaledwie o kilka procent, o tyle samo wzrósł odsetek robotników. Jednocześnie zmniejszyła się liczba ziemian, a powiększyła - grupa inteligencji.

Multiple Select

Do najliczniejszych grup społecznych II RP należeli:

• ziemianie

• chłopi

• robotnicy

• inteligencja

Dziękuję za uwagę. Wyniki swojej pracy poznacie na classroomie,

a potem w e-dzienniku ;)