12 najczęstszych błędów składu

12 najczęstszych błędów składu

Składać każdy może ?

Prosiliście dlatego przygotowałem dla Was listę najpopularniejszych, najczęściej spotykanych rodzajów błędów składu książek.

Kolumny szpicowe znajdują się zwykle na ostatnich stronach rozdziałów – łatwo je poznać po tym, że tekst nie dochodzi do dolnej krawędzi. W takiej sytuacji dobrą praktyką jest usuwanie numeru strony (w książkach z paginacją dolną).
Ciekawostka: niektórzy składacze i korektorzy zalecają usunięcie numeru strony z każdej ostatniej strony rozdziału, nawet wtedy, gdy tekst dochodzi do dolnej krawędzi kolumny. Nie jest to jednak żelazna zasada.

Numery stron na kolumnach szpicowych

Szewcem nazywa się pierwszą linię nowego akapitu (wychodzącego na kolejną stronę) pozostawioną na dole strony wcześniejszej. Jest to więc pojedyncza linijka tekstu na dole strony, zwykle zaczynająca się wcięciem akapitowym.

Przeciwieństwem szewca jest bękart – ostatnia linia akapitu ze strony wcześniejszej pozostawiona na kolejnej. Mowa zatem o pojedynczej linii tekstu na górze strony.

Szewce i bękarty

Z sierotami spotkał się prawie każdy – to pojedyncze litery (najczęściej jednoliterowe spójniki: „w”, „u”, „i”, „o”, „a”, „z”) pozostawione na końcu wersu. Uwaga: słowa dwuliterowe nie są sierotami.

Wdowy z kolei to zbyt krótkie wyrazy lub przeniesione do kolejnej linii części wyrazów, które kończą akapit.

Nie istnieje jednoznaczna zasada mówiąca o tym, kiedy mamy do czynienia z wdową, a kiedy nie – jestem zwolennikiem opinii, że wdowy to stojące w ostatniej linii akapitu wyrazy krótsze od wcięcia akapitowego.

Sieroty i wdowy

Multiple Choice

Kolumny szpicowe znajdują się zwykle na: 

• pierwszych stronach rozdziałów

• ostatnich stronach rozdziałów

• środku rozdziałów

• górnej części strony

W literaturze kolejne akapity najczęściej oddziela się od siebie za pomocą wcięcia.

Stosowanie w publikacji zarówno wcięć akapitowych, jak i odstępów między akapitowych zwykle jest błędem, ale możemy skorzystać z takiego rozwiązania w uzasadnionych przypadkach. Należą do nich m.in.:

• cytaty blokowe,

• wyróżnienia konkretnych fragmentów, np. złotych myśli,

• fragmenty celowo sformatowane w inny sposób, np. mające ukazywać treść listów, e‑maili, SMS-ów czy rozmów prowadzonych za pośrednictwem komunikatorów.

Wcięcia akapitowe i akapity blokowe…

Dropdown

Szewcem nazywa się ​ ​

Select answer

nowego akapitu.

Przeciwieństwem szewca jest ​

Select answer

Dialogi w tekstach rządzą się swoimi prawami. Jedną z zasad jest konieczność wstawiania odstępu o stałej długości za pauzą dialogową. Dzięki takiemu zabiegowi tekst w każdej linijce dialogu zaczyna się dokładnie w tym samym miejscu bez względu na rozciągnięcie odstępów międzywyrazowych spowodowane justowaniem.

Brak odstępów o stałej długości po pauzach dialogowych

To bardzo często spotykany błąd, który zaburza płynność czytania. No bo co fajnego jest w przewracaniu kartki w trakcie czytania wyrazu? Zanim przerzucimy, zdążymy zapomnieć, jaka była pierwsza jego część! Co ciekawe, ten błąd pojawia się nawet w najbardziej cenionym podręczniku do nauki zasad składu DTP.

Podział wyrazów pomiędzy stronami parzystą (lewą) i nieparzystą (prawą) – a więc na jednej rozkładówce – jest dopuszczalny, o ile nie mamy do czynienia z e‑bookiem o stałym układzie tekstu (np. w PDF-ie).

Podział wyrazu pomiędzy stronami nieparzystą (prawą) i parzystą (lewą)

Niekiedy ładne ułożenie tekstu na stronie wymaga kompromisów, np. rozstrzelenia wyrazów w taki sposób, by w kolejnej linii nie pojawiła się wdowa. W takich sytuacjach trzeba jednak zwrócić uwagę na odległość między literami – tracking (światło). Zbyt duże lub zbyt małe odległości są widoczne na pierwszy rzut oka, jednak nie sposób ich jednoznacznie zdefiniować. Czasem po prostu widać, że przestrzenie międzywyrazowe są zbyt duże lub zbyt małe.

Zbyt duże lub zbyt małe światło między słowami

Jednym z błędów, na który coraz rzadziej zwraca się uwagę, są półpauzy pozostawione na początkach linii. Przez takie ułożenie mogą się one mylić z pauzami dialogowymi, dlatego powinno się je umieszczać przy prawej krawędzi tekstu (na końcu linii).

Półpauzy na początkach wierszy

Źle podzielone wyrazy

Algorytmy i słowniki zainstalowane w programach do składu dobrze sobie radzą z podziałem wyrazów, mimo to trzeba tej kwestii poświęcić nieco uwagi i pamiętać, by:

• dzielić wyrazy zgodnie z zasadami opisanymi

• nie dzielić krótkich, czteroliterowych słów,

• nie oddzielać od siebie wartości i jednostek,

• nie zostawiać wąskich, dwuliterowych sylab wyrazów na początku lub końcu linii (przede wszystkim „fi-/-fi” oraz „li-/-li”),

• wyrazy złożone z łącznikiem dzielić w miejscu łącznika. Trzeba przy tym pamiętać, że łącznik należy powtórzyć na początku kolejnej linii,

Rynny / Kanaliki / Korytarz

Rynny powstają, gdy przerwy między wyrazami zbiegają się jedna pod drugą przez cztery–pięć lub więcej linijek, tworząc wyraźną ścieżkę.

Różnorodne wyrównanie tekstu lub zastosowanie wielu typów fontów różnej wielkości bez wyraźnego powodu

Jeśli stosujemy w tekście konkretny typ fontu i określone wyrównanie – powinniśmy się tego trzymać. Odmienne parametry fontu oraz inne wyrównanie czy nawet wcięcie całego akapitu możemy zastosować, gdy chcemy szczególnie wyróżnić jakiś fragment (nagłówek, cytat, złotą myśl itp.), ale tekst zasadniczy powinien być zawsze złożony w spójny, jednolity sposób.

Word Cloud

Jakie znamy błędy składów ?