Lepsza jest zmienność czy stałość?

ZMIENNOŚĆ CZY STAŁOŚĆ?

Heraklit kontra Parmanides

"Mówimy, że zmiana istnieje, że wszystko się zmienia, [...] ale to są tylko słowa, rozumujemy zaś i filozofujemy tak, jak gdyby zmiany nie było."

Henri Bergson

​

Spójrz na zegarek i powiedz, która jest godzina. Czy jest to ta sama godzina, która była na twoim zegarku wczoraj o tej samej porze?

Zastanów się w jaki sposób myślisz o czasie.

​

HERAKLIT Z EFEZU - FILOZOF ZMIANY

Czy arché tłumaczy wszystko? Jeśli jest jeden stały prapoczątek
i podlega zmianie, to jak może powstawać to co trwałe?
A jeśli wszystko co istnieje jest stałe, to jak może być przyczyną zmiany?

OGIEŃ - wieczny i niezmienny, jest arché dla Heraklita.

Jemu podporządkowane są inne żywioły i wspólnie kształtują świat, który także
jest wieczny i przechodzi przez kolejne, niezliczone stany instnienia w
obracającym się bez końca kole życia.

* Zmienność i przemijanie świata - Słownik myśli… - przemiany ognia - góra - dół

Multiple Choice

Arché dla Heraklita to:

• ogień

• zimny ogień

• ognie św. Elma

• rizz

PANTA RHEI

WSZYSTKO PŁYNIE

Rzeka symbolem niestałości

“Nie można dwa razy wejść

do tej samej rzeki”

Multiple Choice

Do czego nie można wejść 2 razy wg Heraklita?

• do tej samej rzeki

• do Biegronki

• do szatni szkolnej jeśli nie skończyłeś/aś jeszcze lekcji

WARIABILIZM

Pogląd filozoficzny według którego rzeczywistość jest zmienna. Nie ma rzeczy,
są jedynie stany rzeczy, które nieustannie przechodzą jeden w drugi.

Ciągłe stawanie się i przemijanie jest najważniejszą cechą bytu, zaś stawanie
się i przemijanie jest wynikiem nieprzerwanego ścierania się przeciwieństw.

Świat nie jest statyczny, tylko dynamiczny, toczy się w nim wieczna wojna.

Powszechna zmienność jest podstawową zasadą.

LOGOS

sens zmienności świata

Czy naprawdę w świecie nie ma nic
stałego?

Zdaniem Heraklita jest to właśnie
prawo zmiany.

Przeobrażenia i zmiany nie
przebiegają na ślepo. Mają swój cel
i porządek. Rządzi nimi rozumna
i doskonała siła zwana LOGOSEM

Logos sprawia, że z dysonansów
(walki przeciwieństw) powstaje
harmonia.

PARMANIDES Z ELEI - FIL0ZOF STAŁOŚCI

Jeśli coś jest, nie może stać się czymś innym.

Prawo zmienności jest złudzeniem.

Byt jest od zawsze, nie ma początku i jest wieczny.

Niebytu nie ma.

Byt nie może stać się niebytem.

Coś, co istnieje, nie może nagle przestać istnieć i stać się czymś innym.

* Filozof wyobrażał byt jako coś przestrzennego i materialnego, jako kulę ograniczoną w każdym kierunku

Skoro niebyt nie istnieje, to czym jest "nic"?


Zastanów się kiedy ostatnio użyłeś/aś słowa "nic".

Gdy mówisz "nic" to masz na myśli coś co nie istnieje, czy coś co istnieje?

MYŚLENIE ABSTRAKCYJNE - DEDUKCJA

Heraklit był empirystą - opierał swoje wnioski na świadectwach zmysłów.

Permanides - był racjonalistą - ufał wyłącznie swojemu rozumowi.

Zapoczątkował abstrakcyjny sposób filozofowania i stworzył dedukcyjną
metodę myślenia.

Człowiek może myśleć o tym, co jest, czyli o bycie, o tym, czego nie ma, czyli o
niebycie nie jest w stanie pomyśleć. Wyraźne odróżnienie poznania
zmysłowego od rozumowego. Doświadczenie przestało być źródłem
niezawodnej prawdy. Prawda zdolna jest odsłaniać się tylko przed rozumem.

Multiple Choice

Czy wg Parmenidesa człowiek może myśleć o tym czego nie ma, co nie istnieje?

• tak

• nie

Multiple Choice

Czy wg. Parmenidesa czas istnieje?

• tak

• nie

Multiple Choice

Czy wg. Parmenidesa ruch istnieje?

• tak

• nie

Multiple Choice

Czy wg. Parmenidesa zmiana istnieje?

• tak

• nie

STATYZM

zasada stałości i trwania

Rzeczywistość filozofa składa się
wyłącznie z niepodzielnego i
nieruchomego, wiecznego i
niezmiennego bytu, który można
poznać jedynie za pomocą myśli.

ZENON Z ELEI - REDUKCJA DO ABSURDU

Zajmował się głównie zwalczaniem przeciwników szkoły eleatów,
dowodząc, że niemożliwa jest wielość, zmienność i ruch.

Posługiwał się w tym celu wymyśloną przez siebie dialektyką - metodą
rozumowania i dyskusji polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez
ujawnianie sprzeczności tkwiących w pojęciach i sądach.

Prowadził spór filozoficzny, w którym bronił własnych poglądów zwalczając
poglądy przeciwnika. Pokazywał, że prowadzą one do paradoksalnych
konsekwencji, do absurdów.

Paradoksy Zenona z Elei

➔

Paradoks strzały

W każdej chwili swojego lotu strzała pozostaje w spoczynku w określonym
miejscu. Nie może ona jednocześnie poruszać się i być nieruchoma. Jej lot
składa się z “nieruchomych” chwil. Zatem, strzała nie porusza się tylko wisi
w powietrzu.

Multiple Choice

Kto wymyślił "dedukcję"?

• Zenon

• Parmenides

• Heraklit

• Herkules Poirot

EMPEDOKLES Z AKRAGOS - 4 ŻYWIOŁY

Próbował pogodzić teorię zmieniającej się rzeczywistości Heraklita
z teorią jednego, stałego i niezmiennego bytu.

Przyjął, że byt jest wieczny i niezmienny, ale nie jest jednorodny.

Istnieją 4 podstawowe, wieczne i niezmienne jego składniki - żywioły. Wskutek
ich wymieszania powstają bardziej złożone rodzaje materii, które mogą
podlegać procesom powstawania i rozpadu.

Multiple Choice

Kto jest ojcem "dialektyki"?

• Zenon

• Heraklit

• Parmenides

• Parmezano Regiano