Untitled Lesson

ผลการเรียนรู้

การพยากรณ์อากาศ

หน่วยการเรียนรู้ที่ 6

•แปลควำมหมำยสัญลักษณ์ลมฟ้ำอำกำศบนแผนที่อำกำศ

•วิเครำะห์และคำดกำรณ์ลักษณะลมฟ้ำอำกำศเบื้องต้นจำกแผนที่อำกำศและข้อมูลสำรสนเทศอื่นๆเพื่อวำงแผนในกำรประกอบอำชีพและด ำเนินชีวิตให้สอดคล้องกับ
สภำพลมฟ้ำอำกำศ

การตรวจอากาศ

การคาดการณ์สภาวะของลมฟ้าอากาศและปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่จะเกิดขึ้นในอนาคต โดยนำความรู้ทำงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาประยุกต์กับความรู้ความเข้ำใจในกระบวนการเกิดปรากฏการณ์ต่าง ๆ ทางอุตุนิยมวิทยา รวมทั้งข้อมูลสภาพอากาศในปัจจุบัน

การพยากรณ์อากาศ

กำรตรวจวัดและจดบันทึกข้อมูลของอุณหภูมิควำม

กดอำกำศ ควำมชื้น ควำมเร็วลม ทิศทำงลมและ
ปริมำณฝนในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งในแต่ละช่วงเวลำ เพื่อใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นในกำรพยำกรณ์อำกำศต่อไปจำกนั้นจึงน ำข้อมูลตรวจอำกำศมำวิเครำะห์และจัดท ำแผนที่อำกำศ

การตรวจอากาศ

การตรวจอากาศ

การตรวจอากาศผิวพื้น

การตรวจอากาศผิวพื้นจะตรวจวัดในเวลำมำตรฐำนที่ก ำหนดโดยองค์กำรอุตุนิยมวิทยำโลก ซึ่งก ำหนดให้ตรวจวัดอำกำศ

ในช่วงเวลำเดียวกันทั่วโลกตำมเวลำกรีนิช (GMT) หรือเวลำสำกลเชิงพิกัด (UTC) ซึ่งก ำหนดให้ตรวจอำกำศทุกๆ 6 ชั่วโมง
ได้แก่

UTC

UTC

UTC

UTC

การตรวจอากาศผิวพื้น แบ่งออกเป็น 2 ส่วน

กำรตรวจอำกำศผิวพื้นทวีป

กำรตรวจอำกำศผิวพื้นมหำสมุทร

เวลำสำกลเชิงพิกัด (UTC) จะช้ำกว่ำเวลำใน

ประเทศไทย 7 ชั่วโมง ประเทศไทยจึงตรวจวัดอำกำศ
ผิวพื้นในเวลำ
07.00 น. 13.00 น. 19.00 น. และ 23.00 น.
อาจมีการตรวจวัดเพิ่มเติมได้ตามความเหมาะสม

ตรวจวัดโดยใช้สนำมอุตุนิยมวิทยำ ที่ประกอบด้วยเครื่องมือที่ใช้

ตรวจวัดค่ำต่ำงๆโดยตั้งอยู่ในพื้นที่โล่ง ซึ่งสถำนีตรวจอำกำศลักษณะนี้
เหมำะกับบริเวณที่มีพื้นที่กว้ำงและห่ำงไกลแหล่งชุมชน ปัจจุบันมีกำร
พัฒนำสถำนีตรวจวัดอำกำศอัตโนมัติขึ้น ซึ่งมีกำรบันทึกข้อมูลด้วย
เครื่องบันทึกข้อมูลอย่ำงถูกต้อง ลดขนำดของอุปกรณ์ตรวจวัดต่ำงๆและส่ง
สัญญำณข้อมูลผ่ำนคลื่นวิทยุหรือดำวเทียม ท ำให้ติดตั้งได้สะดวก ดูแลง่ำย
และใช้พื้นที่น้อย

การตรวจอากาศ

การตรวจอากาศผิวพื้นทวีป

การตรวจอากาศผิวพื้น

ใชเรือตรวจวัดสภำพอำกำศ หรือทุนตรวจวัดอำกำศ ข

อมูลที่ตรวจวัดได

จำกเรือตรวจวัดสภำพอำกำศนั้น สำมำรถน ำไปใช

สนับสนุนกำรเดินเรือหรือ

น ำมำวิเครำะห

คลื่นลมในทะเลได

ส

วนทุ

นตรวจอำกำศในทะเลจะตรวจวัด

ข

อมูลและสำมำรถตรวจวัดข

อมูลที่เกี่ยวข

องกับทะเลและมหำสมุทรบริเวณ

นั้นได้ แสดงข

อมูลตรวจอำกำศในรูปสัญลักษณ

หรือตัวเลขที่ปรำกฏบน

แผนที่อำกำศ

การตรวจอากาศผิวพื้นมหาสมุทร

บอลลูนตรวจอากาศ1

เครื่องมือที่น ำวิทยุหยั่งอำกำศ
ขึ้นไปสู่บรรยำกำศชั้นบน

วิทยุหยั่งอากาศ

2

เครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ที่มีลักษณะเป็นกล่อง
โดยติดตั้งกับบอลลูนตรวจอำกำศ

กล้องวัดมุม / กล้องทีโอโดไลต์3

ติดตำมกำรเคลื่อนที่ของบอลลูนตรวจ
อำกำศ แล้วค ำนวนหำควำมเร็วและ
ทิศทำงของลมด้วยตรีโกณมิติ

การตรวจอากาศชั้นบน

ปล่อยบอลลูนขึ้นไปยังอำกำศ
ชั้นบน เพื่อเริ่มกำรตรวจ

1

วิทยุหยั่งอำกำศจะตรวจวัดอำกำศ
ชั้นบนประกอบด้วย ควำมกด
อำกำศ ควำมชื้นสัมพัทธ์ อุณหภูมิ
ทิศทำงและควำมเร็วลม แล้วส่ง
ข้อมูลที่ได้ ไปยังกล้องวัดมุม

2

ติดตำมบอลลูนและบันทึกข้อมูลผล
กำรตรวจอำกำศผ่ำนกล้องวัดมุม

3

น ำข้อมูลที่บันทึกได้ ค ำนวณหำ
ทิศทำงและควำมเร็วลมใน
แต่ละระดับควำมสูง

4

การตรวจอากาศ

การตรวจอากาศด้วยดาวเทียม

มีทิศทำงกำรโคจรทวนเข็มนำฬ

กำเช

นเดียวกับทิศทำงกำรหมุนรอบตัวเอง

ของโลก และมีอัตรำเร็วในกำรโคจรเท

ำกับอัตรำเร็วในกำรหมุนรอบตัวเองของ

โลกดวย คือ ประมำณ 23 ชั่วโมง 56 นำที 4 วินำที จึงสังเกตเห็นดำวเทียมชนิด
นี้โคจรอยู

ต ำแหน

งเดิมตลอดเวลำ ท ำให

นักอุตุนิยมวิทยำสำมำรถเฝ

ำติดตำม

กำรกอตัว กำรเคลื่อนตัวและกำรสลำยตัวของเมฆจำกพำยุหมุนได

1. ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาประเภทวงโคจรค้างฟ้า

มีทิศทำงกำรโคจรในแนวเหนือ - ใต้ผ่ำนขั้วโลก ซึ่งโคจรอย่ำงต่อเนื่อง

สัมพันธ์กับดวงอำทิตย์ โดยวงโคจรจะท ำมุมกับดวงอำทิตย์คงที่ตลอดเวลำ ส่งผล
ให้ดำวเทียมโคจรผ่ำนพื้นที่บนโลกต ำแหน่งหนึ่งๆ เวลำเดิม โดยใช้เวลำในกำร
โคจร ประมำณ 90 นำทีต่อรอบ
ขณะที่ดำวเทียมโคจรอยู่นั้น โลกก็หมุนรอบตัวเองด้วย ท ำให้ดำวเทียม

ประเภทนี้ สำมำรถโคจรผ่ำนทุกพื้นที่ของโลก และสำมำรถตรวจวัดต ำแหน่ง
เดียวกันได้ 2 ครั้งในหนึ่งวัน

2. ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาประเภทวงโคจรผ่านขั้วโลก

ดำวเทียมที่สรำงขึ้นเพื่อกำรส ำรวจทำงดำนอุตุนิยมวิทยำ แบงได

2 ประเภท

การตรวจอากาศด้วยเรดาร์

เรดำร์ตรวจอำกำศ เป็นเครื่องมือทำงอุตุนิยมวิทยำที่ใช้ในกำรตรวจจับ

ต ำแหน่งเมฆฝน โดยส่งคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ำพลังงำนสูงออกไปตำมรัศมี
ตรวจวัดทำงเสำอำกำศ เมื่อคลื่นไปกระทบกับวัตถุคลื่นจะสะท้อนกลับมำยัง
ตัวรับสัญญำณ และประมวลผลข้อมูลที่ได้รับและแสดงออกมำยังจอแสดงผล

ส่วนประกอบของเรดาร์

สวิตซ์เครื่องรับ - ส่ง

เครื่องส่ง ส่งคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ำออกไป

ผ่ำนทำงจำนเรดำร์ / เสำอำกำศ

หน่วยประมวลผล ประมวลข้อมูล

ที่ได้รับจำกคลื่นสะท้อนกลับ

จอแสดงผล แสดงผลข้อมูล
ที่ประมวลแล้วจำกหน่วย

ประมวลผล

เครื่องรับ รับสัญญำณ

แม่เหล็กไฟฟ้ำที่สะท้อนกลับมำ

จานเรดาร์ / เสาอากาศ

1

การตรวจอากาศ

2 การสื่อสารเพื่อรวบรวม

ข้อมูลผลการตรวจอากาศ

3
การวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการคาดหมาย

ลักษณะอากาศในอนาคต

ขั้นตอนในการพยากรณ์อากาศ

การพยากรณ์อากาศประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ดังนี้

เก็บรวบรวมข้อมูลผลกำรตรวจอำกำศปัจจุบันและกำรตรวจอำกำศในอดีต จำกสถำนีตรวจอำกำศของหน่วยงำนต่ำง ๆ
1

รวบรวมข้อมูลทั้งหมดแล้ววิเครำะห์ข้อมูล
2

คำดหมำยลักษณะอำกำศในอนำคต จำกกำรวิเครำะห์ข้อมูลที่ได้รับ สรุปและเผยแพร่ข้อมูลไปยังหน่วยงำนที่เกี่ยวข้อง
3

ตรวจอำกำศชั้นบน

ตรวจอำกำศผิวพื้น

ระบบกำร
สื่อสำร

แผนที่อำกำศ

ชั้นบน

แผนที่อำกำศ

ผิวพื้น

แผนภูมิกำร
หยั่งอำกำศ

กำรพยำกรณ์อำกำศ

ตรวจอำกำศ
ด้วยเรดำร์

ตรวจอำกำศ
ด้วยดำวเทียม

ระบบสถิติ
พื้นที่

พยำกรณ์

กำรพยำกรณ์

อำกำศ

ค ำแนะน ำ

ค ำเตือน

ข่ำว

การพยากรณ์อากาศระยะปานกลาง
2

การพยากรณ์อากาศระยะสั้น
1

วิธีการพยากรณ์อากาศ

การพยากรณอากาศโดยใชเกณฑชวงเวลาในการพยากรณ์

เปนกำรพยำกรณอำกำศในระยะเวลำไมเกิน 72 ชั่วโมง สำมำรถแบงได

3 ประเภท ดังนี้

เป็นกำรพยำกรณ์อำกำศในระยะเวลำมำกกว่ำ 72 ชั่วโมง จนถึง 10 วัน

1) กำรพยำกรณอำกำศปจจุบัน เปนกำรพยำกรณในระยะเวลำไมเกิน 2 ชั่วโมง
2) กำรพยำกรณอำกำศระยะสั้นมำก เปนกำรพยำกรณในระยะเวลำไมเกิน 12 ชั่วโมง
3) กำรพยำกรณอำกำศระยะสั้น เปนกำรพยำกรณในระยะเวลำไมเกิน 72 ชั่วโมง

การพยากรณ์อากาศระยะนาน
3

วิธีการพยากรณ์อากาศ

การพยากรณอากาศโดยใชเกณฑชวงเวลาในการพยากรณ์

เป็นกำรพยำกรณ์ในระยะเวลำมำกกว่ำ 10 วันขึ้นไป เช่น กำรคำดหมำยสภำพอำกำศล่วงหน้ำรำยเดือน รำยสำมเดือน หรือ รำยฤดูกำล

วิธีการพยากรณ์อากาศ

การพยากรณอากาศโดยใชเกณฑ

ตามความเหมาะสมของสภาพอากาศ

เป็นวิธีกำรพยำกรณ์อำกำศที่ง่ำยที่สุด โดยใช้หลักกำรว่ำ “สภาพอากาศในอนาคตไม่เปลี่ยนแปลงไปจากสภาพอากาศในปัจจุบัน” เหมำะสมกับ

สภำพอำกำศที่เสถียร และมีกำรเปลี่ยนแปลงสภำพอำกำศอย่ำงช้ำๆซึ่งวิธีนี้มีควำมแม่นย ำในช่วงระยะเวลำประมำณ 2-3 ชั่วโมงล่วงหน้ำ

การพยากรณ์อากาศด้วยวิธีสภาพอากาศคงที่
1

ใช้สมมติฐำนว่ำ “ทิศทางและความเร็วของระบบอากาศพื้นผิวจะไม่เปลี่ยนแปลง” เหมำะกับลักษณะอำกำศที่มีแนวโน้มไม่เปลี่ยนแปลงทั้ง

กำรเคลื่อนที่ ทิศทำง ควำมเร็วและควำมรุนแรง วิธีนี้จึงมักใช้ในกำรพยำกรณ์ระยะสั้น เช่น กำรพยำกรณ์ฝนตกโดยใช้ข้อมูลจำกเรดำร์ตรวจอำกำศ

การพยากรณ์อากาศด้วยวิธีแนวโน้มหรือวิธีภาวะสมดุล
2

ใช้ในกำรเปรียบเทียบระหว่ำงสภำพอำกำศที่เกิดในอดีตกับสภำพอำกำศในปัจจุบัน เพื่อน ำมำใช้เป็นแนวทำงในกำรพยำกรณ์อำกำศในอนำคต

ซึ่งวิธีนี้มีข้อจ ำกัดเนื่องจำกสภำพอำกำศมีกำรเปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ กำรพยำกรณ์อำกำศจึงมีควำมแม่นย ำน้อย

การพยากรณ์อากาศด้วยวิธีแนวโน้มหรือวิธีภาวะสมดุล
3

วิธีการพยากรณ์อากาศ

การพยากรณอากาศโดยใชเกณฑ

ตามความเหมาะสมของสภาพอากาศ

ใช้ค่ำเฉลี่ยของสภำพภูมิอำกำศเป็นเวลำหลำยปีมำวิเครำะห์ร่วมกับสภำพอำกำศในปัจจุบัน โดยกำรพยำกรณ์อำกำศด้วยวิธีนี้เหมำะส ำหรับสภำพ

อำกำศที่ใกล้เคียงกับสภำวะปกติของช่วงฤดูนั้นหำกสภำพอำกำศแตกต่ำงไปจำกสภำวะโดยเฉลี่ยของช่วงเวลำนั้นมำกก็จะไม่สำมำรถพยำกรณ์ด้วยวิธีนี้ได้

การพยากรณ์อากาศด้วยวิธีภูมิอากาศ
4

ใช้แบบจ ำลองสภำพอำกำศแบบต่ำง ๆ และประมวลผลโดยคอมพิวเตอร์ประสิทธิภำพสูง ซึ่งจะประมวลผลกำรเปลี่ยนแปลงสภำพอำกำศตำมพื้นที่

และช่วงเวลำที่ก ำหนด

การพยากรณ์อากาศด้วยวิธีเชิงตัวเลข
5

แผนที่อำกำศ เป็นแผนที่แสดงข้อมูลทำงอุตุนิยมวิทยำจะแสดงข้อมูลออกมำ

ในรูปแบบของตัวเลข รหัส หรือสัญลักษณ์มำตรฐำนทำงอุตุนิยมวิทยำ

พายุ

แนวปะทะอากาศ

ทิศทางและอัตราเร็วลม

ไม่มีเม

ปริมาณเมฆในท้องฟ้า

ดีเปรสชันเขตร้อน

พำยุโซนร้อน

พำยุหมุนเขตร้อน

แนวปะทะอำกำศเย็น

แนวปะทะอำกำศอุ่น

แนวปะทะอำกำศคงที่

แนวปะทะอำกำศปิด

ลมสงบ

5

10

15

20

50

65

ไม่มีเมฆ (ท้องฟ้ำโปร่ง)

มีเมฆ 1 ส่วน หรือน้อยมำก

มีเมฆ 3 ส่วน

มีเมฆ 5 ส่วน

มีเมฆเกิน 5 ส่วน

มีเมฆ 8 ส่วน

มีเมฆ เกิน 8 ส่วน

มีเมฆ 9 ส่วน

มีเมฆเกิน 9 ส่วน

มีเมฆเต็มท้องฟ้ำ