Урок без названия

ДУЛАТ

ИСАБЕКОВТІҢ

«ӘПКЕ»

ДРАМАСЫ

Бүгінгі сабақта:

• шығарманың идеясы мен пафосын анықтайсыз;

• шығарма пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан

талдайсыз;

• көтерілген мәселені өз көзқарасыңыз бойынша

дәлелдейсіз.

1942 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы

Сайрам ауданында дүниеге келген.

көрнекті жазушы, драматург,

қоғам қайраткері

ҚР Мемлекеттік сыйлығы және платиналы

«Тарлан» сыйлығының лауреаты

Әпке

Ертеңді күту

Мұрагерлер

Алыстан келген

ананас

Анасын аңсаған қыз

Кішкентай ауыл

Амал мен айла

Ректордың

қабылдау күндері

Пьесалары

Гаухар тас

Тауқымет

Дермене

Дулат

Исабековтің

шығармалары

негізінде көркем

фильмдер
түсірілді

Әпке

Драма – сахнаға арналған, оқиғаны, оған қатысушы кейіпкерлердің
іс-әрекетін, көңіл-күйін көрсету арқылы берілетін әдеби шығарма.

Драма кейіпкерлері:
Қамажай – әпке
Омар – інісі
Тим, Тимур – інісі
Ермек – інісі
Наз, Нәзила – сіңілісі
Гаухар – Нәзиланың құрбысы
Кама, Кәмила – Тимурдың сүйгені
Сұлтан – Тимурдың досы
Сұлухан, Света – Тимур, Кәмила,
Сұлтанның құрбы-жолдасы
Қабен – Қамажайға ғашық азамат

Тапсырма
Шығарма идеясы мен пафосын анықтаңыз.

Шығарма

идеясы

Шығарма
пафосы

1............................
2............................
3............................

Жауабы:

Шығарма

идеясы

Бауырмалдық, мейірімділік.

Шығарма
пафосы

Лирикалық: Мен... Мен олардың әпкесі емеспін, анам көз
жұмған сәттен бастап мен оларға ана болғанмын. Саған үйлену
керек... Ал маған інілерім мен сіңлімді тәрбиелеу керек.

Сатиралық: «Тастаққа» кетіңдер, тауға өрмелеңдер немесе
айдалаға барып билеңдер. Ол жақта ревизия да, ремонт та жоқ.

Лирикалық: Осылар ренжімесін, осылар қабақтарын
шытпасын деп жар құлағым жастыққа тимей жүргенде естір
сөзім осы ма?! Даладан ашуланып келсеңдер, маған
зіркілдейсіңдер, ренжіп келсеңдер, маған еркелейсіңдер. Ал мен
кімге ұрсам? Кімге еркелеймін? Мен де адаммын ғой... Көңіл
жырту мата жыртудан оңай болған ба сендерге?..

Тапсырма
Шығарма пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан талдаңыз.

Шығарма пафосы

Ұлттық мүдде

1. Үйдегі төртеуі азамат болмай, өз басымның қамын ойлауға
хақым жоқ. Өз жөнін тауып, әке кетті, талқаны таусылып, шеше
байғұс арманда ол кетті. Тағдырдың соққысынан есеңгіреген
естерін енді жинап, көкіректерінен қайғы енді ұмыт бола
бастағанда, «Не болсаң, о бол» деп өз жөніме мен кетсем,
олардың күні не болмақ? Жо-жоқ, Қабен, кешір мені.

2. Осылар ренжімесін, осылар қабақтарын шытпасын деп жар
құлағым жастыққа тимей жүргенде естір сөзім осы ма?!
Даладан ашуланып келсеңдер, маған зіркілдейсіңдер, ренжіп
келсеңдер, маған еркелейсіңдер. Ал мен кімге ұрсам? Кімге
еркелеймін? Мен де адаммын ғой... Көңіл жырту мата жыртудан
оңай болған ба сендерге?..

3. Мен... Мен олардың әпкесі емеспін, анам көз жұмған сәттен
бастап мен оларға ана болғанмын. Саған үйлену керек... Ал
маған інілерім мен сіңілімді тәрбиелеу керек.

Жауабы:

Шығарма пафосы

Ұлттық мүдде

1. Үйдегі төртеуі азамат болмай, өз басымның қамын ойлауға
хақым жоқ. Өз жөнін тауып, әке кетті, талқаны таусылып, шеше
байғұс арманда ол кетті. Тағдырдың соққысынан есеңгіреген
естерін енді жинап, көкіректерінен қайғы енді ұмыт бола
бастағанда, «Не болсаң, о бол» деп өз жөніме мен кетсем,
олардың күні не болмақ? Жо-жоқ, Қабен, кешір мені.

отбасын сақтау

2. Осылар ренжімесін, осылар қабақтарын шытпасын деп жар
құлағым жастыққа тимей жүргенде естір сөзім осы ма?!
Даладан ашуланып келсеңдер, маған зіркілдейсіңдер, ренжіп
келсеңдер, маған еркелейсіңдер. Ал мен кімге ұрсам? Кімге
еркелеймін? Мен де адаммын ғой... Көңіл жырту мата жыртудан
оңай болған ба сендерге...

адамгершілік
құндылықтардың
құлдырауы

3. Мен... Мен олардың әпкесі емеспін, анам көз жұмған сәттен
бастап мен оларға ана болғанмын. Саған үйлену керек... Ал
маған інілерім мен сіңілімді тәрбиелеу керек.

қамқорлық таныту

Шығармадағы
көтерілген
мәселелер

Көтерілген
мәселенің
себебі

Қазіргі
замандағы
өзектілігі

Менің ой
қорытындым

Тапсырма

Шығармадағы

көтерілген
мәселелер

Отбасы құндылықтары мен адамгершілік қасиеттер.

Көтерілген

мәселенің себебі

Әпкенің бауырларына деген қамқорлығы,
бауырмалдылығы.

Қазіргі

замандағы
өзектілігі

Бауырлар арасындағы жақсы қарым-қатынасты сақтап
қалу, кішіге қамқорлық таныту қай кезде де өзектілігін
жоғалтпайтын құндылықтар болып қала бермек.
Жақыныңа жанашыр болып, отбасының ырысын кетірмей,
бірлігін сақтау әрқашан маңызды.

Менің ой

қорытындым

Әпке – қанатымен су сепкен қарлығыштай бауырлары
үшін өмірдің қызығын құрбандыққа шалған қазақ
қыздарының типтік образы. Қанша уақыт өтсе де,
шығармадағы көтерілген мәселелер өзектілігін жоғалтқан
жоқ. Бауырмалдық азайған заманда көрерменнің «Әпке»
пьесасын көруге құштарлығы артатыны содан шығар.

Жауап үлгісі:

Қорытынды

Шығарманың идеясы мен пафосын анықтадық.

Шығарма пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан
талдадық.

Көтерілген мәселені өз көзқарасымыз бойынша
дәлелдедік.