YO-3e

Yönetim Çevresi - 5

Kaynak: Anadolu Uni. Yay. İŞL104U-Unite3

İşletmelerde Sosyal Sorumluluk ve Yönetsel Etik

İşletmelerin sosyal sorumluluk ve etik davranışlar sergilemeleri başarılı bir rekabet ortamı ve üstün performanslarının devamı için zorunludur

​Sosyal Sorumluluk Kavramı ve Tarihsel Gelişimi
İşletmelerin etkinlik ve uygulamalarla, eylemlerinden etkilenecek hedef kitlesine yönelik çevresel, ekonomik ve sosyal açıdan yaratılan olumsuz etkileri azaltacak, toplumun gelişimini de sağlayacak işlemlerin planlaması, yürütümü ve sonuçlarının paylaşılmasına sosyal sorumluluk denir.

Multiple Choice

Sosyal sorumluluk kavramı, işletmelerin hangi açılardan yaratılan olumsuz etkileri azaltmayı ve toplumun gelişimine katkıda bulunmayı içerir?

• Ekonomik açıdan etkili iken sosyal açıdan etkisi bulunmaz

• Yalnızca sosyal açıdan etkilidir

• Çevresel açıdan herhangi bir etkisi bulunmaz iken sosyal açıdan önemlidir

• Çevresel, ekonomik ve sosyal açılardan etkilidir

Multiple Choice

Sosyal sorumluluk kavramı, işletmelerin hangi tür eylemlerini içerir?

• Yalnızca faaliyetlerini artırmak için yapılan eylemler

• Yalnızca karlılığı artırmak için yapılan eylemler

• Olumsuz etkileri azaltacak ve toplumun gelişimine katkıda bulunacak eylemleri

• Sosyal medya pazarlaması eylenmeleri

Sanayi Devrimi öncesinde adetler, gelenekler, dinler ve kültürler ile şekillenen sosyal sorumluluk kavramı, sanayi devriminde karlılık ve üretim artışı konularına odaklı sorumluluk anlayışını benimsemişlerdir. 20. Yılın ilk yarısında işletmeler işçilerin önemini kavramış ve onlara karşı olan sorumlulukları çerçevesinde hareket etmişlerdir. II. Dünya savasını takip eden yıllarda ise sosyal sorumluluk üzerine yasal düzenlemeler ortaya konulmuştur. 1980’li yıllarda ise sosyal sorumluluk uygulamalarında işe alımlarda adalet, karı paylaşma, reklamların ahlakiliği, geri dönüşüm, yoksullara yardım, toplum sağlığını ön planda tutma, iyi çalışma koşulları ön planda tutulmaya başlanmıştır

Multiple Choice

Sanayi Devrimi öncesinde sosyal sorumluluk kavramı nasıl şekillenmiştir?

• Karlılık ve üretim artışına odaklanmıştır.

• Dinler ve kültürler ile şekillenmiştir.

• Yasal düzenlemelerle belirlenmiştir.

• İşçilerin önemini kavramıştır.

Multiple Choice

II. Dünya Savaşı sonrası yıllarda hangi gelişme gerçekleşmiştir?

• İşletmelerin işçilere olan sorumlulukları artmıştır.

• Sosyal sorumluluk üzerine yasal düzenlemeler yapılmıştır.

• Karlılık ve üretim artışı konusunda odak değişikliği olmuştur.

• Sanayi Devrimi başlamıştır.

Multiple Choice

1980'li yıllarda sosyal sorumluluk uygulamalarında hangi alanlar ön plana çıkmıştır?

• Yalnızca reklamların ahlakiliği

• Sadece işe alımlarda adalet

• Geri dönüşüm ve iyi çalışma koşulları

• Yalnızca yoksullara yardım

İşletmelerin Sosyal Sorumlulukları
İşletmeler yöneticilerin hayata bakışı, kişilik özellikleri, işletmenin büyüklüğü, ülkenin sosyokültürel özellikleri, sektörün yapısı, müşterilerin özellikleri, kamuoyu baskısı gibi faktörler sonucu farklı sosyal sorumluluk anlayışı benimserler. Bu sosyal sorumluluk anlayışları genel itibariyle şu şekildedir:

Multiple Choice

İşletmelerin sosyal sorumluluk anlayışı hangi faktörlerden etkilenir?

• Yalnızca yöneticilerin kişilik özelliklerinden

• Sadece işletmenin büyüklüğünden

• Yöneticilerin kişilik özellikleri, işletmenin büyüklüğü, ülkenin sosyokültürel özellikleri, sektörün yapısı, müşterilerin özellikleri, kamuoyu baskısı gibi faktörlerden

• Sadece müşterilerin özelliklerinden

• Reaktif stratejiler: Sosyal sorumluluk duyarlılığı olmayan ve bu yöndeki faaliyetlerden kaçınan ve kamusal tepkiye karşı kendini savunmaya yönelik faaliyetlerde bulunan bir stratejidir.

• Savunma stratejileri: Sosyal sorumluluklardan kaçmayan, hatalarını kısmen veya tamamen kabul eden stratejilerdir.

• Uyum stratejileri: Kamuoyu baskısı sonucu ürün ve faaliyetleri ile ilgili sorumlulukları kabul eden stratejilerdir.

• Proaktif stratejiler: Kamuoyundan baskı ve beklenti olmadan, gönüllü olarak adım atan, sosyal sorumluluk konularına duyarlı ve bu konuda öncü stratejilerdir.

Multiple Choice

Hangi strateji, hatalarını kısmen veya tamamen kabul eden stratejilerdir?

• Reaktif stratejiler

• Savunma stratejileri

• Uyum stratejileri

• Proaktif stratejiler

Multiple Choice

Hangi strateji, sosyal sorumluluk duyarlılığı olmayan ve bu yöndeki faaliyetlerden kaçınan bir stratejidir?

• Reaktif stratejiler

• Savunma stratejileri

• Uyum stratejileri

• Proaktif stratejiler

Multiple Choice

Hangi strateji, kamuoyu baskısı sonucu ürün ve faaliyetleri ile ilgili sorumlulukları kabul eden stratejilerdir?

• Reaktif stratejiler

• Savunma stratejileri

• Uyum stratejileri

• Proaktif stratejiler

Multiple Choice

Hangi strateji, gönüllü olarak adım atan, sosyal sorumluluk konularına duyarlı ve bu konuda öncü stratejilerdir?

• Reaktif stratejiler

• Savunma stratejileri

• Proaktif stratejiler

• Uyum stratejileri

Sosyal Sorumluluk Boyutları:

Carroll sosyal sorumluluk kavramının ekonomik refah sağlama ve tüketim ihtiyaçlarını sağlama amaçlı işletmelerin yükümlülüklerini vurgulayan ekonomik boyutundan; işletmelerin yasal gereklilikler çerçevesinde faaliyetlerini yerine getirmek zorunda olduğu yasal boyutunda; işletmelerin topluma uygun davranışları tanımlayan ahlak kuralarına uyması zorunluluğuna vurgu yapan etik boyutundan ve isteğe bağlı olarak gerçekleşen gönüllü sosyal sorumluluk boyutundan varlığını kabul eder.

Multiple Choice

Carroll'e göre, sosyal sorumluluk kavramı kaç boyuttan oluşur?

• İki

• Üç

• Dört

• Beş

Multiple Choice

Carroll'e göre, hangi boyutta işletmelerin topluma uygun davranışları tanımlayan ahlak kuralarına uyması zorunluluğuna vurgu yapılır?

• Ekonomik boyut

• Yasal boyut

• Etik boyut

• Gönüllü sosyal sorumluluk boyutu

Yönetsel Etik Kavramı
Yöneticilerin piyasanın serbest rekabet ortamında, düzgün bir şekilde çalışması için yasalara ek olarak, toplumun değer yargılarına uyumlu kurallar dizisi olarak tanımlanan etik davranışlar sergilemesi işletmelerin yönetimi açısından önem arz eder. Yönetsel etikte ise yönetim faaliyetlerinde uyulması gereken doğru ve yanlışı ayırt etme, karar süreçlerinde doğru olanı tercih etme gibi etik ile ve davranışlar esas alınmaktadır.

Multiple Choice

Yönetsel etik kavramı hangi açılardan önemlidir?

• Yasalara uyumlu olmak

• Sadece toplumun değer yargılarına uyumlu olmak

• Doğru ve yanlışı ayırt etme, karar süreçlerinde doğru olanı tercih etme

• Piyasanın rekabet ortamında işletmelerin düzgün çalışması

Yönetimde Etik Davranış ve Etik Davranışların Geliştirilmesi

Etik ilkelere uymak başarılı bir liderlik ve etkili bir işletme yönetimi için zorunludur. Bu noktada uyulması gereken etik ilkeler ise; adalet, eşitlik, doğruluk ve dürüstlük, tarafsızlık, sorumluluk, insan hakları, olumlu insan ilişkileridir. Başarılı bir yönetim ve liderlik için ayrıca ayrımcılık, kayırma, rüşvet alma ve verme, psikolojik yıldırma, ihmal, yolsuzluk gibi etik dışı unsurlardan da kaçınmak gereklidir.
İşletmelerin üst yönetimden başlayarak etik davranışları benimsemesi ve bunu tüm işletmeye yaygınlaştırmaları da gerekir. İşletmeler, personel seçimi, etik kodların ve karar almaya ilişkin kuralların oluşturulması, üst yönetimin liderliği, hedef ve performansların değerlendirilmesi ve etik eğitimi gibi yol ve yöntemlere başvurarak etik kuralların işletmelerinde yerleştirilmesini sağlayabilirler.

Multiple Choice

Başarılı bir liderlik ve işletme yönetimi için zorunlu olan etik ilkelerden hangisi doğruluk ve dürüstlüğü vurgular?

• Adalet

• Eşitlik

• Doğruluk ve dürüstlük

• Tarafsızlık

Multiple Choice

İşletmelerin üst yönetiminden başlayarak etik davranışları benimsemesi için ne tür önlemler alınmalıdır?

• Yalnızca üst yönetimin liderliği

• Yalnızca etik eğitim

• Personel seçimi, etik kodların oluşturulması, üst yönetimin liderliği, hedef ve performansların değerlendirilmesi ve etik eğitimi gibi yol ve yöntemlere başvurmak

• Yalnızca hedef ve performansların değerlendirilmesi

Multiple Choice

Başarılı bir yönetim ve liderlik için hangi tür etik dışı unsurlardan kaçınılmalıdır?

• Sadece kayırmacılık

• Sadece rüşvet alma ve verme

• Sadece psikolojik taciz

• Ayrımcılık, kayırma, rüşvet alma ve verme, psikolojik taciz, ihmal, yolsuzluk gibi etik dışı unsurlardan kaçınılmalıdır.

Poll

ANKET: Bu ders ile ilgili aşağıdakilerden uygun olanları seçiniz (birden fazla seçim yapılabilir)

• Slaytı anladım

• Slayt uzundu

• Dikkatim dağıldı

• Quizizz uygulamasıyla işlenen dersleri daha yararlı buluyorum

• Çok ciddi internet sıkıntısı var