Өңеш ісігі

ӨҢЕШ РАГЫ

ЖОСПАР

• 1. Анықтамасы, этиологиясы

• 2. Жіктелуі

• 3. Даму сатылары

• 4. Клиникалық белгілері

• 5. Диагностикасы

• 6.Емі

• Өңеш рагы — қатерлі, тіндер мен мүшелерді бұзып-жарып

өсетін, өңешті тарылтатын, ыдырататын, метастаз беретін,
ауыр интоксикация және прогрессивті түрде кахексиямен

көрінеді.

• Өңеш рагының этиологиясы:

• Шылым шегу және алкогольді ішімдіктерді пайдалану

• Сүйегі майда балықтарды және мұздалған қатты еттерді жиі

қабылдау

• Өте ыстық сусындар мен тағамдарды қабылдау кезінде;

• Баррет өңеш

•Химилық фактор әсері;

• Физикалық фактор әсері- иондалған сәуле.

• Созылмалы өңеш аурулары химиялық күйіктен кейінгі

тыртықтану, кардии ахалазиясында, рефлюксті-эзофагит;

• Теміржетіспеушілік анемия;

• Пламмер –Винсон ауруында

ӨҢЕШ РАГЫНЫҢ КЛАССИФИКАЦИЯСЫ

(ЖІКТЕЛУІ)МКБ 10 :

• І.Ісіктік процестің таралуына

байланысты:

• Өңеш-жұтқыншақтық.

• Мойындық.

• Жоғары кеуделік бөлім.

•Ретро-бифуркациялық.

• Субаортальды.

• Ортаңғы кеуделік бөлім

• Диафрагама үсті бөлім

• Диафрагмальды бөлім.

• Абдоминальды бөлім.

•II. Макроскопиялық белгісі
бойынша:

• Жаралы рак

• Түйінді рак

• III.Гистологиялық көрінісі бойынша:

• Жалпақжасушалы

(түлейтін,түлемейтін)

• Аденокарцинома

• ІV.Таралуы бойынша:

•Лимфогенді

• Гемотогенді

ӨҢЕШ РАГЫНЫҢ ДАМУ САТЫСЫ

• I Өсу кезінде түйіннің көлемі 3 см-ден аспайды,сырқат кілегейлі

қабықшада дамиды,лимфа түйіндерінде метастаз жоқ.

•II Өсу сатысы. Ісік бұлшық етке жетеді де метасдар бермейді(ІІ А),көлемі
5 см-ге дейін барады.Лимфа бездерінің бір-екеуінде метастаздар бар(ІІ
В)

•III Өсу сатысы. Ісіктің көлемі 5 см-ден асып, мүше қабырғасының түгел
жарақаттануы,лимфа бездерінің метастазы көп болуы III .

•IV Өсу сатысы. Ісік сау мүшелерге тараса(4А) лимфа бздерінің
метастаздан қозғалмай қалуы, алыс мүшелердің жарақаттануы.

КЛИНИКАЛЫҚ БЕЛГІЛЕРІ

•Жалпы клиникалық белгілері:

•Салмақ жоғалту, кахексия. Жалпыәлсіздік, Анемия.

•Негізгі клиникалық белгілері:

• Дисфагия – тағамның өңештен қиналып жүруі. Дисфагияның бес

сатысын ажыратамыз:

• I кезең – барлық тағам өтеді, бірақ қатты тағамды жұту жағымсыз

сезімдер байқалады(қыжылдау, жырылулар, кейде ауырсыну).

• II кезең – қатты тағамдар өңештен өтпей тұрып қалатындықтан сумен

бірге ішеді.

• III кезең –қатты тағам өтпейді.Науқас суйық және жартылай суйық

тағаммен қоректенеді.

• IV кезең – өңештен тек сұйықтық ғана өтеді.

• V кезең –толық өңеш өтімсіздігі. Науқас жұтыну барысында сілекей өтпейді.

Тағамды қабылдау кезінде регургитация байқалады, ауыздан жағымсыз иістің
шығуы. Гиперсаливация, сілекейдің көп бөлінуі.

• Одинофагия- тамақтың өңештен өту кезіндегі ауру сезімі

• Жергілікті ауру сезімі,ауыздан сасық иістің шығуы,сілекейдің көбеюі,тағамның

кері шығуы,күйдіру,тәбеттің төмендеуі

•Екіншілік клиникалық белгілер: Дауыстың өзгеріп,қарлығуы. Горнер триадасы
(миоз, псевдоптоз, эндофтальм). Жергілікті лимфа түйіндерінің ұлғаюы.
Брадикардия. Жөтел ұстамалары, ентігу. Құсу.

ДИАГНОСТИКАСЫ:

• ЖҚА БХА. ЖЗА.

• Инструментальды зертеу әдісі.

• Эзофагогастродуоденоскопия.

• Эндосонография (Эндо-УЗИ).

•Өңешті Рентгенологиялық зерттеу.

•Өңеш биопсиясы.

•Қосымша зерттеу әдісі.

• Компьютерлік томография.

• Лапароскопия

• Фибробронхоскопия.

• Іш қуысы УДЗ - сы

ӨҢЕШТІ РЕНТГЕНОЛОГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУ

ӨҢЕШТІҢ ЭНДОФИТТІ ІСІГІ

АСҚЫНУЛАРЫ

• Қан кету

• Өңеш бронхтағы және өңеш кеңірдектегі

тесіктер

• Орталық кеуде қуысы қабынады немесе

сығылады,қысылады

ЕМІ:

• Хирургиялық ем –эзофагэктомия (Льюис әдісі)

• Сәулелі терапия

•Оперативті ем жолдары:

• Льюис әдісі: Ішті жарады,іш қуысындағы мүшелердің жағдайын

тексереді.

• Асқазанды жоғары кеуде қуысына көтереді,олүшін

диафрагмадағы өңеш тесігін кеңейтіп,сол жерден өткіузге
даярлайды.

Гарлок әдісі: солжақтыңVІІ қабырға аралығынан кеуде қуысы жарылады,өңештің ортаңғы

бөлігіжарақаттанған жержен сылынады да , қалған өңеш қалдығы және диафрагма тесігі
арқылы жоғары көтерілген асқазан бір-бірімен тігіледі.

•Савиных әдісі: іш қуысы жарылады,диафрагма кесіледі.Өңештің ортаңғы бөлігі іш
қуысыарқылы жолмен сылынады да жоғарғы бөлігі мойын арқылы ортаңғы кеуде
қуысында жіңішке ішекпен жалғасады.

• Гаврилиу әдісі: асқазанның үлкен иінінен түтікше жасалынады. (ұзындығы кардий

аймағынан басталып асқазан түбіне дейін, яғни пилорусқа сәл жетпей қалады) сөйтіп
асқазанның қашық жері диафрагма тесігі арқылы өткізіп, өңеш қалдығымен бір-бірімен
қосылады.

• Өңеш экстрипациясы: (сылынуы) екі кезеңге созылуы мүмкін; бірінші кезеңде іш қуысы

жарылып, ондағы мүшелердің барлығы тексеріліп, асқазанды өңешпен қосуға даярлайды,
сөйтіп 7-10 күннен соң екінші кезеңде оң жақтан кеуде қуысы жарылып, өңеш сылынады,
содан кейін асқазан-өңеш немесе өңеш-ішек пластикасы орындалады.

• Саулелі әдісі: қазіргі таңда да кеңінен қолданыс тауып жүр.Емнің нәтижиесі жеткіліксіз.

СӘУЛЕЛЕНДІРУ ТӘСІЛДЕРІ

• Дистационды – тері арқылы

• Жанаспалы – брахитерапия – сәуле көзі өңеш

қуысымен байланысады және ісікке тікелей әсер етеді

• Аралас

ХИРУРГИЯЛЫҚ

• Резекция – өңештің ісікпен зақымдалған

жері алынады.

• Экстирпация – зақымдалған мүшені

(өңешті) толығымен алып тастау.

• Өңеш қуысының реканализациясы – лазер

арқылы іскті алып тастап өңеш қуысын
қалпына келтіру.

• Өңешті стендтеу – дисфагияның дамуын

тоқтатады.

• Трансхитиальды алып тастау – мойынның

сол жағынан және эпигастриден тесу
арқылы өңешті алып тастау

ҚОРЫТЫНДЫ

• Өңеш рагы ісік аурулардың ішіндегі ең өзекті әлемдік

мәселерлердің бірі.Осы аурумен ауырған
науқастардың 70-80% өліммен аяқталады.Бастапқы
сатысында анықталған жағдайда ем нәтижиелі.
«Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде»
дегендей Салауатты өмір салтын сақтаңыздар.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДБИЕТТЕР

• kazMedic.kz

• Клиникалық протокол МКБ 10 .2015 ж

• «Ісік аурулары» I – том. Ә. Е. Есенқұлов, Ж. Ә.

Арзықұлов, Қ. Ә. Әбисатов, С. Ә. Есенқұлова,
Алматы 2009ж. 203-215 бет