średniowiecze

średniowiecze

• rozwój chrześcijaństwa -> zakonnicy zdobywają i przekazują wiedzę; scriptoria - miejsca, gdzie były przepisywane i gromadzone księgi

• X wiek -> rozkwit kultury średniowiecznej

• do XI wieku był śpiew jednogłosowy

• muzyka stanu rycerskiego -> trubadurzy, truwerzy, minnesingerzy

• biskup Cezary z Arles -> wprowadził zwyczaj śpiewania pieśni o pobożnej treści w czasie nabożeństw

• przejmowanie innych form muzycznych:

1. uroczyste kadencje Amen (tradycja synagogalna)

2. żałobne Lamentacje (tradycja synagogalna)

3. Psałterz (tradycja synagogalna)

4. hymny -> po odrzuceniu instrumentów (muzyka grecka, rzymska)

​Muzyka religijna

formy muzyczne:

• msza

• chorał
  

schemat mszy:

• Introitus

• Kyrie

• Gloria

• Graduał

• Credo

• Offertorium

• Sanctus i Benedictus

• Agnus Dei

• Communio

​części stałe
części zmienne

cechy chorału:

• jednogłosowy

• ascetyczny

• podporządkowany słowom modlitwy

• język łaciński

• spokojny

śpiewy w chorale:

• sylabiczny - jeden dźwięk na jedną sylabę

• neumatyczny - na jedną sylabę przypadają 2-3 dźwięki

• melizmatyczny - na jedną sylabę przypada od kilku do kilkunastu dźwięków

sposób wykonania chorału:

• tractim - cały śpiew wykonywał tylko kantor lub tylko chór

• responsorialny - na zmianę: solista - chór - solista - chór

• antyfonalny - dwa chóry śpiewały naprzemiennie

​chorał gregoriański

​Guido - największy teoretyk średniowiecza; stworzył metodę nauki śpiewu opartą na solmizacji i zreformował pismo muzyczne

​Początek dziejów notacji muzycznej wypadł na przełom VIII i IX wieku. Powstała wtedy notacja neumatyczna ułatwiająca zapamiętanie i przekazanie kierunku ruchu melodii chorału.

​W XI stuleciu Guido udoskonalił zapis, wprowadzając system linii w odstępach tercjowych oraz system kluczy. Funkcję tę pełniły litery c, f, g na początku linii, bądź kolorowe linie: żółta dla dźwięków c, czerwona dla f.

​Muzyka świecka

• śpiewacy-poeci opiewali herosów, opowiadali o dalekich krajach

• sprowadzano wędrownych muzyków na potrzeby większych uroczystości

• od XIII wieku we Flandrii, Francji i w Niemczech działały szkoły dla szpilmanów (tak nazywano muzyków w Niemczech)

• muzyk dworski musiał posiadać umiejętność układania pieśni pochwalnych, bohaterskich i satyrycznych

​Epika rycerska - chanson de geste - popularnym tematem były legendy celtyckie

• dzieje króla Artura i Okrągłego Stołu

• miłość Tristana i Izoldy

• Pieść o Rolandzie (XI w.) - najsłynniejsza zachowana pieśń
  

​https://www.youtube.com/watch?v=jkp2GHBRUiQ

Trubadurzy - ich twórczość jest najstarszą znaną muzyką świecką. Stworzyli lirykę rycerską.

• tradycja trubadurów sięga Wilhelma IX (1071-1127)

• tematyka poezji: opiewanie wypraw krzyżowych, przeciwstawienie się okrucieństwu tych wypraw, polityka, bitwy, najczęściej miłość

• Bernart de Ventadorn - Pieśń skowronka
  

​Początki wielogłosowości

organum - IX - XIII wiek -> intensywny rozwój

• nota contra notam - dwa głosy miały wspólny tekst i jednolitą rytmikę

​