To'liq va to'liqsiz gaplar

Mavzu: Ikki bosh bo'lakli gaplarning uslubiyati, to'liq va to'liqsiz gaplarning qo'llanishi

1-topshiriq. P.Qodirovning “Avlodlar dovoni” asaridan olingan ushbu matndan to‘liqsiz gaplarni aniqlab, tushirib qoldirilgan bo‘laklarni tiklang.

-Janob Pakavira, Hindistonga qachon kelgansiz?..

-Uch yil oldin.

-Uch yil? Uch yildan buyon qayerda istiqomat qilmoqdasiz?

-Ko‘proq Goa orolida.

-Bahodirshoh Goa orolida yashagan farangilar bilan ittifoq tuzgan emasmidi?

-Ammo BAhodirshoh keyin bu ittifoqni buzdi, bizga ham xiyonat qildi. SHundan so‘ng bizning odamlarimiz uni o‘ldiridilar. Biz endi siz bilan hamkorlik qilish orzusidamiz, hazrati oliylari!

            Humoyun kinoyali jilmaydi:

-Xudo ko‘rsatmasin, agar biz ham Bahodirshohga o‘xshab jangda yengilsak, sizlar keyin uning kunini bizning boshimizga ham solgaymisiz?

-Alhazar! – deb qo‘ydi Sayid Xalil

2- topshiriq. Berilgan topshiriq asosida to‘liqsiz gap namunalarini yozing.

1. Holi tushirilgan to‘liqsiz gaplar yozing.

2. Ega va kesimi, hol tushirilgan to‘liqsiz gaplar yozing.

3. Ega va kesimi tushirilgan to‘liqsiz gaplar yozing.

4. To‘ldiruvchi va holi tushirilgan to‘liqsiz gaplarni toping.

5. Aniqlovchi, to‘ldiruvchi va holi tushirilgan to‘liqsiz gaplarni toping.

3-topshiriq. Quyidagi to‘liqsiz gaplarda qaysi bo‘lak tushirib qoldirilganini aniqlang va ularni tiklang.

1-variant. 1. Bu yoqqa! 2. Shayx, tezroq! 3. So‘z, oqsoqolga! 4. – Do‘stingizni qarang! Ha, buni nima ahamiyati bor?! Juda bor-da, - dedi u o‘jarlik qilib.

2-variant. 1. SHayx, to‘rt choynak choy! 2. Buvi, buvijon, o‘sha quloqning rangi qanaqa? –deb so‘radim hovliqib. –Oq jundan to‘qilgan. 3. Bu g‘ozlar kimniki o‘zi? –Bizniki

3-variant. 1. Bu tovuqlar kimniki? –deb so‘radim. Bizniki, -dedi qiz hozirgina archilgan katta tuxumni og‘ziga solib. 2. – Qani aravangiz butmi?.. –But.  3. Sog‘ligimiz uchun! 4. Topgan gul keltirar, topmagan bir bog‘ piyoz.