Basa sunda 3

Yu urang maca!

Leuweung Sancang Ruksak Parna

Leuweung Sancang téh ayana di pakidulan Kabupaten Garut, legana aya 2.167 héktar. Di dinya loba tatangkalan, kaasup anu geus langka, di antarana tangkal kaboa jeung maranti beureum. Loba sasatoan deuih, da maung jeung banténg gé masih kénéh aya. Geus puguh ari sasatoan leuweung séjénna mah, kayaning mencek, bagong, peusing, landak, rupa-rupa manuk, jeung rupa- rupa oray.

Éta leuweung teu meunang diganggu, sabab geus jadi cagar alam. Tatangkalan nu aya di dinya teu meunang dituaran. Sasatoanana teu meunang diala. Tepi ka taun 1980-an mah, bantèng di Leuweung Sancang téh masih kénéh loba. Kitu deui maung anu buluna belang, atawa sok disebut maung lodaya.

Hanjakal ayeuna mah geus teu kitu. Leuweung Sancang geus ruksak ku kalakuan manusa. Geus lega deuih anu ruksakna ogé, leuwih ti satengahna. Tangkal kai nu aya di dinya ditaluaran, sasatoanana diarala. Henteu ngan sato anu hirupna di darat wungkul, kaasup deuih lauk hias anu sapanjang Basisir Sancang. jeung anu aya di Walungan Cipangisikan. Tambah parnana karuksakan di basisir jeung walungan téh sabab anu ngarala lauk sok ngagunakeun portas atawa bidamit. Enya, apan ari portas téh racun. Kitu deui bidamit, apan matak ngabahayakeun ka lingkungan.

Padahal mangpaat Leuweung Sancang téh lain ngan ukur keur masarakat di sabudeureuna wungkul, tapi pikeun masarakat Indonésia. Ari gunana leuweung téh apan pikeun paru-paru bumi. Maksudna pikeun meresihan hawa kotor. Sajaba ti éta, leuweung téh pikeun seserepan cai hujan. Lamun leuweung diganggu, cai hujan téh geus moal bisa deui nyerep kana taneuh, tapi langsung palid ka walungan, anu ahirna nimbulkeun caah. Dina keur usum halodo, sumber cai langsung saraat, da geus euweuh seserepan. Kitu deui lamun leuweung diganggu ngabalukarkeun hawa kotor taya nu ngarobah jadi hawa beresih. Padahal urang butuh pisan ku hawa beresih.

Kitu tah kaayaan di Leuweung Sancang téh. Leuweung séjénna ogé loba anu kaayaanana geus ruksak.

Anu kaasup ngaruksak alam téh misalna waé tatangkalan di leuweung jeung di gunung dituaran, cai walungan jadi kotor ku sabab polusi, kitu deui hawa anu saban waktu diseuseup ku urang. Entong jauh-jauh atuh, di lingkungan sabudeureun urang gé geus loba nu ruksak. Ruksakna lingkungan alam di sabudeureun téh sakapeung mah teu karasa. Atawa sakapeung dilantarankeun ku pagawéan anu dianggap teu pira, upamana miceun runtah lain dina tempatna.

Lamun urang henteu miceun runtah sangeunahna, éta téh urang geus kaasup anu milu miara alam. Miceun runtah sangeunahna téh upamana ka solokan, ditambrukeun di sisi jalan, atawa di tempat séjénna anu lain tempat runtah.

Runtah anu pangngaruksakna kana lingkungan nyaéta runtah pelastik. Ari sababna pelastik téh teu bisa ancur. Béda jeung runtah dangdaunan, lila-lila mah sok buruk, terus ancur. Tah pelastik mah teu kitu.

Conto runtah pelastik anu remen kapanggih upamana waé urut wadah cai inuman, anu ilaharna sok disebut cai mineral.

Meureun hidep nanya, naha bet aya anu nyieun tarékah miara alam? Nya tangtuna gé aya, malah bisa jadi loba. Ngan nya kitu, aya anu miara, jeung aya anu ngaruksak. Geura ieu contona Abah Zén anu sapopoéna nyieun tarékah miara alam. Disebutna ogé Abah Zén téh pahlawan lingkungan.

Multiple Choice

Alam damelan Alloh téh disadiakeun pikeun sakabéh...

• makhluk

• jelema

• sato

• tutuwuhan

Multiple Choice

Manusa boga kawajiban miara _______ sabab minangka mahluk pangmulyana

• leuweung 

• sasatoan

• sakola

• langit

Multiple Choice

Lamun urang ngaruksak ______  éta téh pagawéan anu salah kacida.

• alam

• langit

• bulan

• matahari

Multiple Choice

Leuweung Sancang téh ayana di _____  Kabupatén Garut.

• kuloneun

• kaléreun

• pakidulan

• wétan

Multiple Choice

Di dinya aya tangkal anu geus kaasup langka, di antarana .....

• nangka

• jati

• kersen

• kaboa.

Multiple Choice

Leuweung anu geus jadi cagar _____ teu meunang diganggu

• tutuwuhan

• alam

• jelema

• hayam

Multiple Choice

Ruksakna Leuweung Sancang téh ku sabab kalakuan ....

• manusa

• sasatan

• tutuwuhan

• ucing

Multiple Choice

Sajaba ti tatangkalan dituaran, sasatoan di éta leuweung béak di....

• kukut

• jual

• ala

• pindahkeun

Multiple Choice

Leuweung méré mangpaat keur sakumna pangeusi ieu ....

• kota

• kampung

• dunya.

• bioskop

Multiple Choice

Ku ayana ..... , hawa kotor dirobah jadi hawa beresih.

• polisi

• polusi

• Kiyai

• dokter

Multiple Choice

Anu nyababkeun cai walungan kotor téh sabab ayana .....

• r

• rongsok

• rungkad

• runtah

Multiple Choice

Miceun runtah sangeunahna kaasup pagawéan ngaruksak alam.

• salah

• bener

• teu nyaho

• m

Multiple Choice

Runtah anu paling ngaruksak alam nyaéta runtah pelastik.

• salah

• bener

• teu nyaho

• duka teuing

Multiple Choice

Abah Zén boga sesebutan pahlawan ...... sabab gedé jasana.

• lingkungan

• kasehatan

• pendidikan

• devisa