BAB 1

MPU 11012

PENGAJIAN MALAYSIA

TOPIK 1:

SEJARAH PERJUANGAN KEMERDEKAAN,
PEMBENTUKAN MALAYSIA DAN IDENTITI

KEBANGSAAN

Disediakan oleh
Ahmad bin Sulaiman
Kolej Komuniti Kok Lanas.

1

TAJUK

TAJUK

SLAID

1.1 Membincangkan proses pengukuhan semangat patriotisme di Tanah Melayu ke arah mencapai

kemerdekaan

1.1.1 Membincangkan reaksi penduduk tempatan terhadap penjajahan British ke arah mengukuhkan semangat

patriotisme.

a.

Naning

5

b.

Perak

c.

Negeri Sembilan

d.

Pahang

e.

Kelantan

f.

Terengganu

g.

Sarawak

h.

Sabah

1.1.2 Membincangkan penubuhan Malayan Union

1.1. 3 Membincangkan penubuhan Persekutuan Tanah Melayu 1948

1.1.4 Membincangkan proses ke arah kemerdekaan Tanah Melayu

2

TAJUK

TAJUK

SLAID

1.2 Membincangkan proses pembentukan Malaysia

1.2.1 Membincangkan faktor-faktor pembentukan Malaysia.

1.2.2 Membincangkan reaksi Sabah, Sarawak, Brunei dan Singapura terhadap

pembentukan Malaysia

1.2.3 Membincangkan reaksi Indonesia dan Filipina terhadap pembentukan

Malaysia

1.2.4 Menerangkan langkah-langkah pembentukan Malaysia.

1.2.5 Membincangkan syarat Perjanjian Malaysia 1963.

1.3 Membincangkan konsep identiti kebangsaan

1.3.1 Menjelaskan maksud identiti kebangsaan

1.3.2 Menjelaskan ciri-ciri identiti kebangsaan.

1.3.3 Menjelaskan kepentingan identiti kebangsaan.

1.3.4 Membincangkan usaha-usaha untuk memelihara identiti kebangsaan ke

arah mengukuhkan semangat kebangsaan.

3

VIDEO

4

04

https://www.youtube.com/watch?v=30Xr9qp1Yao

03
https://www.youtube.com/watch?v=pPror5pAa2o

02
https://www.youtube.com/watch?v=IwlY0hglwCg

01

https://www.youtube.com/watch?v=kUsO3Jfyli4

PENENTANGAN DI NANING

1. Perjanjian Inggerus Belanda (17 Mac 1824) menjadikan Melaka

dikuasai oleh British

2. British mendakwa Naning adalah sebahagian daripada Wilayah

Melaka kerana British merujuk kepada perjanjian British –
Naning pada tahun 1801.

3. Gabenor Fullerton berpendapat bahawa penduduk Naning perlu

membayar 1/10 daripada hasil ekonomi mereka.

4. Keadaan ini menimbulkan kemarahan penduduk Naning.

5

PENENTANGAN DI NANING

5.

Walaupun penduduk pernah membayar 1/10 hasil ekonomi
mereka kepada British, bayaran itu hanyalah sebagai tanda
persahabatan dan naungan dan bukanlah sebagai sebahagian
daripada wilayah British.

6.

Cadangan pegawai British ini telah di tentang oleh Dol Said dan
para pengikutnya.

7.

Kemarahan Dol Said ini juga disebabkan oleh hal lain seperti

i.

Pengenalan Peraturan 42 iaitu peraturan PenghulU

ii.

Siap pegawai British iaitu W.T.Lewis (Pemungut hasil Tanah
Melaka).

iii.

Isu sekatan pemerintahan, tanah dan hamba.

6

PENENTANGAN DI NANING

8.

Perang Naning tercetus pada bulan julai 1831.

9.

Dol Said diistiharkan sebagai pemberontak pada 15 Julai 1831

10. British telah menghantar tentera untuk menangkap Dol Said dan

memaksa pengikutnya supaya menerima cadangan British.

11. Serangan pertama tentera British mengalami kekalahan.

12. British melancar serangan kedua pada tahun 1832. Untuk

menghadapi serangan kedua ini, Dol Said mendapat sokongan
penduduk Rembau, Seri Menanti dan Sungai Ujong yang
berjumlah 1400 orang.

13. Serangan kedua ini, Dol Said dan pengikutnya telah tewas.

7

VIDEO PENENTANGAN DI NANING

8

04
https://www.youtube.com/watch?v=W5qSxerP9UE

03
https://www.youtube.com/watch?v=jGOqf9uxWTU

02
https://www.youtube.com/watch?v=Z4DYXs7MKOo

01
https://www.youtube.com/watch?v=XUOHs1ok01U

PENENTANGAN DI PERAK

1.

Perjanjian Pangkor telah di tandatangani pada 20 Januari
1874.

2.

Melalui perjanjian ini, negeri perak menerima seorang
Residen Inggeris. J.W.W Birch telah dilantik sebagai Residen
Inggeris,

3.

Walau bagaimanapun perlantikan J.W.W Birch ini tidak
dipersetujui oleh Sultan Abdullah dan Para pembesar Melayu
yang lain.

4.

Sultan Abdullah dan para pembesar tidak memberi kerjasama
kepada J.W.W Birch kerana baginda tidak suka kepada
tingkah laku J.W.W.Birch dan sistem Residen

9

PENENTANGAN DI PERAK

5. Ketidakpuasan hati ini telah membawa komplot untuk

membunuh J.W.W.Birch

6. Sultan Abdullah dan Raja Ismail telah menghantar senjata

kepada Dato’ Maharaja Lela. Dato’ Maharaja Lela pula telah
mengarahkan Pandak Induk dan Seputum membunuh J.W.W
Birch.

7. J.W.W. Birch telah di bunuh pada 2 November 1875 di Pasir

Salak.

8. Sultan Abdullah dan para pembesar tidak memberi kerjasama

kepada J.W.W Birch kerana baginda tidak suka kepada
tingkah laku J.W.W.Birch dan sistem Residen.

10

PENENTANGAN BRITISH DI PERAK DISEBABKAN
BEBERAPA FAKTOR. ANTARA FAKTOR PENENTANGAN
ADALAH

i.

Fahaman fungsi Residen yang berbeza

ii.

Kerajaan British dan J.W.W. Birch menyekat hak mengutip cukai yang
sebelum ini diamalkan oleh Sultan Abdullah dan Para Pembesar yang
lain.

iii.

Kerajaan British menggunakan J.W.W Birch untuk memaksa sultan
menandatangani surat penyerahan kuasa kepada kerajaan British
pada tahun 1875

iv.

Pembaharuan-pembaharuan yang dilakukan oleh J.W.W Birch adalah
terlalu mendadak seperti menghapus sistem pengabdian hutang,
memberi perlindungan kepada hamba yang lari dari tuannya dan
campurtangan dalam adat resam orang Melayu.

v.

Sikap peribadi J.W.W Birch itu sendiri. Antaranya melaksanakan
pembaharuan secara terburu-buru

11

PENENTANGAN DI PERAK

Keberanian dan sikap penduduk tempatan yang sangat
menonjol. British telah menyerang Pasir Salak pada November
1875 kerana pembunuhan J.W.W Birch. Dato; Maharaja Lela,
Dato; Sagor, Pandak Indut dan Seputum telah digantung di
Matang pada 20 januari 2877. Sultan Abdullah dan Ngah
Ibrahim telah dibuang negeri ke Pulau Seychelles.

12

VIDEO PENENTANGAN DI PERAK

13

04

03
https://www.youtube.com/watch?v=EOVw9D7-6WI

02
https://www.youtube.com/watch?v=Upa0FZ9uBVM

01

https://www.youtube.com/watch?v=MGeknh08h7I

PENENTANGAN DI SELANGOR

1. Pada taahun 1849, penguasa daerah kelang iaitu Raja

Sulaiman telah mangkat. Sultan Selangor telah mengurniakan
daerah Klang kepada Raja Abdullah. Keadaan ini telah
menimbulkan kemarahan Raja Mahadi iaitu anak kepada Raja
Sulaiman.

2. Keadaan ini telah menyebabkan berlaku permusuhan antara

kedua belah pihak tersebut.

3. Pada tahun 1987, Raja Mahadi telah berjaya mengusir Raja

Abdullah. Apabila Raja Abdullah mangkat, anaknya iaitu Raja
Ismail memusuhi Raja Mahadi.

14

PENENTANGAN DI SELANGOR

4.

Pada tahun 1968, Sultan Selangor telah melantik Tengku
Kudin

sebagai

Wizurai

Selangor

untuk

menyelesaikan

masalah ini.

5.

Tengku Kudin pula telah menyebelahi Raja Ismail dan
membantunya merampas semula Klang pada tahun 1870.

6.

Hal ini telah mendorong British untuk campur tangan. British
turut memberi sokongan kepada Raja Ismail dan Tengku
Kudin. Hal ini telah menambahkan lagi tentangan kepada
Raja Mahadi.

7.

Walaupun peristiwa diSelangor merupakan perang saudara,
tetapi akibat penglibatan British dalam perang itu, tentangan
Raja Mahadi telah menampakkan tentangan penduduk
tempatan terhadap British.

15

PENENTANGAN DI PAHANG

1. Campurtangan British di Pahang bermula apabila negeri

Pahang dipaksa menerima residen British.

2. Residen British yang pertama adalah J.P, Roger yang dilantik

pada bulan Oktober 1888.

3. Residen British telah melakukan beberapa perubahan

antranya menetapkan sempadan daerah untuk mengawal
kuasa pembesar dan juga pembentukkan undang-undang
bertulis yang moden.

16

PENENTANGAN DI PAHANG

4.

Kuasa residen mengatasi kuasa konsul.

5.

Sistem residen di pahang mendapat tentangan pembesar
dan rakyat jelata

6.

Penentangan sistem residen ini telah mencetuskan
pemberontakan dibawah tiga orang tokoh tempatan yang
terkemuka iaitu Dato’ Bahaman, Tok Gajah dan Mat Kilau.

17

FAKTOR-FAKTOR YANG MENYEBABKAN PEMBERONTAKAN

ORANG MELAYU DI PAHANG ADALAH:

a. Sultan dan pembesar Pahang kehilangan kuasa dah keistimewaan.

b. British telah memperkenalkan undang-undang Tanah yang menyekat

kebebasan pembesar melayu dalam sumber ekonomi mereka.

c. Menghapuskan sistem kerah dan hamba abdi.

d. Pembesar melayu tidak boleh menghakimi kes-kes jenayah dan sivil.

e. Residen British berkuasa membuat keputusan penting dalam Majlis

Mesyuarat Negeri.

f. British telah menggantikan penghulu-penghulu tradisi di enam daerah

di Pahang dengan Pegawai British. Antaranya Dato’ Bahaman dan Tok
Gajah.

18

FAKTOR-FAKTOR YANG MENYEBABKAN PEMBERONTAKAN

ORANG MELAYU DI PAHANG ADALAH:

g.

Ketidakpuasan hati Sultan Ahmad, Dato’ Bahaman dan Tok Gajah.
Sultan Ahmad dipaksa menyerahkan kusa kepada anaknya iaitu
Tengku Mahmud kerana Tengku Mahmud lebih disenangi oleh
British. Keengganan British menaikkan elaun Dato’ Bahaman dan
Tok Gajah telah menimbulkan kemarahan mereka.

h.

Ketidakpusan hati rakyat Pahang. British telah memperkenalkan
sistem lesen dan permit kepada rakyat Pahang yang ingin
memungut hasil hutan. Rakyat Pahang tidak dibenarkan memakai
keris yang mana keris adalah pakaian harian. British juga
memperkenalkan

hasil

tanah

dan

sistem

kerahan

bagi

melaksanakan projek-projek awam. Denda dan hukuman penjara
dikenakan kepada rakyat yang enggan menyertai kerahan ini.

19

PENENTANGAN DI PAHANG

8.

Ketidakpuasan hati rakyat dan pembesar Melayu telah mencetuskan
pemberontakan pada disember 1891. Dato’ Bahaman, Mat Kilau dan
Tok Gajah telh mengetuai kebangkitan tersebut. Kebangkitan kali
pertama tidak berjaya. Kekalahan ini telah memaksa Dato’ Bahaman
berundur ke Kelantan.

9.

Beliau telah mencetuskan penentangan kali kedua pada tahun 1894.
Namun penentangan ini berakhir apabila Dato’ Bahaman dan
pengikutnya kalah. Beliau telah membawa diri ke siam dan Tok Gajah
dan Mat Kilau melarikan diri ke Terengganu.

20

VIDEO PENENTANGAN DI PAHANG

21

04

03
https://www.youtube.com/watch?v=fRvVjMEmV1o

02
https://www.youtube.com/watch?v=7SO8SyjMcsk

01
https://www.youtube.com/watch?v=S1Z2FIMvXzc

PENENTANGAN DI KELANTAN

1. Perjanjian Inggeris Siam pada tahun 1909, Kuasa Siam telah menyerahkan

kelantan kepada British.

2. James Scott Mason telah dilantik sebagai Penasihat British yang pertama

di Kelantan.

3. Penentangan terhadap British dicetuskan oleh seorang pedagang tempatan

yang bernama Haji Mat Hassan bin Munas yang juga dikenali sebagai Tok
Janggut.

4. Penentangan ini juga telah disertai oleh Engku Besar Tun Ahmad Jeram,

Haji Said Cherang, Encik Adam (Penghulu Jeram), Encik Ishak dan Khatib
Abu Bakar.

22

PENENTANGAN DI KELANTAN

5. PUNCA-PUNCA PENETANGAN DI KELANTAN.

i.

Ketidakpuasan hati Engku Besar Jeram.
•Perlantikan seorang Pegawai Daerah di Pasir Puteh oleh kerajaan British
telah mengakibatkan Pembesar Melayu di kawasan Jeram iaitu Tun
Ahmad telah kehilangan kuasanya.

•Beliau telah kehilangan pendapatan utama malahan beliau terpaksa
membayar cukai. Beliau merupakan antara pembesar yang menyertai
penentangan Tok Janggut.

•Penghulu juga telah ditukar dengan penghulu yang baharu.

23

PENENTANGAN DI KELANTAN

5. PUNCA-PUNCA PENETANGAN DI KELANTAN.

ii.

Pengenalan sistem Tanah Baru 1915.
Pada bulan januari 1915, Sistem Tanah Baru diperkenalkan oleh kerajaan
British yang mana penduduk Pasir Puteh perlu membayar cukai tanah yang
telah dikenakan oleh Inggeris.

iii.

Pengenalan cukai hasil pertanian dan penternakan
British telah mengenakan cukai terhadap setiap hasil tanaman utama
penduduk terutama padi dan kelapa. Cukai terhadap ternakan seperti lembu
kerbau dan kambing juga turut dikenakan.

iv.

Sikap pegawai Daerah Pasir Puteh.
Pegawai daerah yang dilantik oleh British terutama pegawai daerah yang
ketiga iaitu Che Abdul Latif adalah seorang yang kasar dan terlalu tegas.
Beliau pernah mencaci pembayar cukai yang lewat dan sikapnya itu telah
menimbulkan kemarahan orang ramai.

i.

24

PENENTANGAN DI KELANTAN

6.Perasaan tidak puas hati akhirnya mencetus satu penentangan yang diketuai oleh
Tok Janggut,

7.Penentangan ini tercetus di daerah Pasir Puteh pada 29 April 1915.

8.Dengan bantuan Sultan Kelantan, British telah berjaya menumpaskan penentangan
ini dan membunuh Tok Janggut pada 24 Jun 1915.

25

VIDEO PENENTANGAN DI KELANTAN

26

04

03
https://www.youtube.com/watch?v=IYlx2W8q2wI

02
https://www.youtube.com/watch?v=PkaZK6XPLNo

01

https://www.youtube.com/watch?v=JsWthn3ZQ2o

PENENTANGAN DI TERENGGANU

1. Penentang di Terengganu di ketuai oleh Haji Abdul Rahman

bin Haji Abdul Hamid atau lebih di kenali sebagai Haji Abdul
Rahman Limbong.

2. Penentangan ini dikenali sebagai ‘Pemberontakan Tani” yang

berlaku pada tahun 1928. Pembenrontakan ini dimelibatkan
sebahagian besar golongan petani.

3. Pemberontakan ini berlaku pada zaman pemerintahan Sultan

Sulaiman Badrul Alam Syah.

4. Sebelum kedatangan British, pemilikan tanah adalah

berdasarkan ‘tanah tebang’ dan ‘tanah waris’. Tidak ada
dokumen pemilikan tanah.

27

PENENTANGAN DI TERENGGANU

5. Antara faktor yang mencetuskan pemberontakan ini adalah seperti

i.

Pungutan cukai tanah, hasil tanah dan cukai kepala yang dikenakan
kerajaan British. Keadaan ini telah menimbulkan ketidakpuasan hati di
kalangan penduduk tempatan.

ii.

Sistem pendidikan barat yang dikenakan oleh British berbeza dengan sistem
pendidikan tradisional yang bercirikan islam.

iii.

Pengenalan ‘Pas Kebenaran’ kepada rakyat yang ingin membuka tanah,
bercucuk tanam dan memungut hasil hutan telah membebankan rakyat.
Tambahan pula rakyat mengusahakan pertanian pindah dan tempat
pengambilan pas jauh dari tempat tinggal mereka.

iv.

Larangan penerokaan hutan yang kurang dari tujuh tahun, larangan
membawa senjata, suntikan cacar, sekatan pemburuan haiwan liar,
penamatan lembu dan kerbau dan pendaftaran kelahiran dan kematiaan
dengan segera juga dilihat sesuatu yang membebankan rakyat.

28

PENENTANGAN DI TERENGGANU

6.Faktor tersebut merupakan penyebab kepada kebangkitan rakyat Terengganu.
Pada 21 Mei 1928, orang Melayu telah menyerang balai polis di Kuala Berang.

7.Penentangan ini telh berjaya dipatahkan oleh British dan Haji Abdul Rahman
Limbong telah dibuang negeri ke Mekah dan beberapa orang pengikutnya telah
dipenjarakan.

29

VIDEO PENENTANGAN DI TERENGGANU

30

04
https://www.youtube.com/watch?v=ddF7GT9pQKw

03
https://www.youtube.com/watch?v=8CEgEkgeO7E

02
https://www.youtube.com/watch?v=X9HN1E-4zB8

01

https://www.youtube.com/watch?v=2l3oilHE2_o

PENENTANGAN DI SARAWAK

1.Sebelum perang dunia kedua, Sarawak telah ditadbir oleh Dinasti Brooke iaitu
James Brooke, Charles Brooke dan Charles Vyner Brooke.

2.Beberapa pemberontakan terhadap pentadbiran Dinasti Brooke di Sarawak.
Antara pemberontakan tersebut adalah:

i.

Semasa pemerintahan James Brooke (1853), beliau telah menghapuskan
amalan pemburuan kepala musuh yang menjadi amalan tradisi penduduk
peribumi Sarawak. Kumpulan Dayak Laut yang diketuai oleh Rentap telah
menyerang kubu kerajaan dan berjaya membunuh seorang pegawai British.
James Brooke telah beberapa kali cuba membunuh Rentap tetapi gagal.
Walaubagaimanapun kubu mereka berjaya dimusnahkan oleh British.

31

PENENTANGAN DI SARAWAK

ii.

Semasa pemerintahan Charles Brooke pada tahun 1859, pembesar
tempatan dibawah satu komplot yang diketuai oleh Sharif Masahor dan
Abdul Ghapur telah membunuh dua orang pegawai British. Pegawai
British ini bertanggungjawab mengawasi kubu di kawasan Mukah.
Charles Brooke telah membuat serangan balas menyebabkan Abdul
Ghapur dibuang negeri ke Singapura dan Sharif Masahor melarikan diri
ke Brunei. Pada 1860 Sharif Masahor telah bertindak menyerang
Kuching tetapi telah tewas. Sharif Masahor turut di buang negeri ke
Singapura kubu mereka berjaya dimusnahkan oleh British.

iii.

Pada tahun 1893, ketika pemerintahan Charles Brooke, masyarakat Iban
telah menyerang tentera Brooke di hujung Sungai Batang Lupar.
Serangan ini diketuai oleh Banting kerana Charles Brooke cuba
menghapuskan adat dan tradisi tempatan. Angkatan Banting ini telah
tewas pada tahun 1908.

32

PENENTANGAN DI SARAWAK

iv.

Pada tahun 1920, semasa pemerintahan Vyner Brooke, Orang
Dayak

telah

menetang

pengenalan

pembayaran

cukai.

Pemberontakan telah berlaku di Sungai Kanowit yang diketuai oleh
Penghulu Asun. British cuba menjejaki Penghulu Asun dan pada
tahun 1932, Asun telah menyerah diri dan dibuang ke negeri
Lundu.

33

VIDEO PENENTANGAN DI SARAWAK

34

04

03

02
https://www.youtube.com/watch?v=28ueOLnSfZM

01

https://www.youtube.com/watch?v=R3uqwKUzzhk

https://www.youtube.com/watch?v=zNWOPijwPJQ

PENENTANGAN DI SABAH

1.Sebelum perang dunia kedua, Sabah terletak dibawah pentadbiran Syarikat
Borneo Utara British. Penentangan di Sabah berpunca daripada pentadbiran
Syarikat Borneo Utara British.

2.Berlaku dua penentangan di Sabah iaitu pertama di bawah pimpinan Mat Salleh
dan yang kedua di bawah pimpinan Rundum.

3.Kebangkitan Mat Salleh.

i.

Mat Salleh anak kepada seorang pembesar berketurunan Bajau dan Sulu.

ii.

Beliau seorang pedagang dan pahlawan.

iii.

Punca utama kebangkitan adalah pembangunan British yang menyukarkan
rakyat tempatan dan sekatan terhadap pembesar tempatan.

iv.

Tahun 1894 tercetus penentangan di Sungai Sugut.

v.

Ogos 1895, British di ketuai oleh Residen Barraut telah menyerang kampung
Mat Salleh.

vi.

Mat Salleh memberontak dengan membakar Pekan Pulau Gaya yang
memusnahkan rumah dan pejabat Residen di Ambong.

vii. Mat Salleh terbunuh dalam satu pertempuran pada 31 januari 1900.

35

PENENTANGAN DI SABAH

4.Kebangkitan Rundum.

i.Kebangkitan ini tercetus oleh kaum Murut pada Februari 1915 di daerah
rundum yang di ketuai oleh Antanum.

ii. Faktor tercetusnya penentangan ini adalah disebabkan oleh cukai yang

dikenakan oleh Syarikat Borneo Utara British ke atas beras dan ubi kayu.
Beras dan ubi kayu merupakan bahan penting untuk membuat tapai. Tapai
merupakan makanan tradisi yang sangat popular dalam kalangan
masyarakat Murut.

36

VIDEO PENENTANGAN DI SABAH

37

04

03
https://www.youtube.com/watch?v=uRvlz2ZKvDs

02
https://www.youtube.com/watch?v=jHkJLAXGqVo

01

https://www.youtube.com/watch?v=cpsu6jOwoMc

1.1.2

PENUBUHAN

MALAYAN UNION

38

PENUBUHAN MALAYAN UNION

1.

Kekalahan kepada Jepun semasa perang dunia ke 2 telah menyebabkan British
mengkaji semula sistem pentadbiran di Tanah Melayu

2.

Julai 1943, Malayan Planning Unit (MPU) telah ditubuhkan bagi merangka
perlembagaan baru Tanah Melayu.

3.

British mendapat semula Tanah Melayu pada 15 Ogos 1945 setelah Jepun
menyerah kalah.

4.

Sir Harold Mac Michael telah dihantar ke Tanah Melayu untuk mendapatkan
tandatangan sultan secara tidak sah.

5.

Diisytiharkan secara rasmi oleh British pada Januari 1946 di King’s House
(Carcosa Seri Negara), KL

6.

Gabenor pertama – Sir Edward Gent.

39

SEBAB-SEBAB PENUBUHAN MALAYAN UNION

Perasaan anti-Melayu – sebab orang Melayu bekerjasama dengan
Jepun sebelum ini.

Penyatuan wilayah yang berasingan dan meningkatkan
kecekapan pentadbiran

Percubaan British ke arah pemerintahan sendiri oleh masyarakat
tempatan

Langkah penyatuan British untuk mengintegrasi kaum Melayu,
Cina dan India menjadi Komuniti yang kuat. Membentuk bangsa
Malayan Union

Mengawal kuasa ekonomi & politik orang Melayu

SEBAB-SEBAB PENUBUHAN MALAYAN UNION

Menjimatkan kos pentadbiran.

Jamin penguasaan British terhadap sumber ekonomi Tanah
Melayu (pengeluar bijih timah dan getah)

Pastikan sumbangan golongan imigran sebagai sumber
tenaga kerja dan pelabur tidak terjejas.

Kukuhkan pertahanan British

CIRI-CIRI MALAYAN UNION

Mengubah status Tanah Melayu dari negeri naungan kepada Tanah
Jajahan Mahkota

Singapura kekal sebagai tanah jajahan Mahkota British di bawah
seorang gabenor British yang berasingan.

Negeri Melayu Bersekutu, Negeri Melayu Tidak Bersekutu dan dua
buah Negeri Selat digabungkan kerajaan pusat.

Pentadbiran bersifat kesatuan (union) dan bukan persekutuan
(federation).

CIRI-CIRI MALAYAN UNION

Raja hanya sebagai penasihat kepada gabenor British

Perlembagaan Malayan Union memberikan hak kerakyatan yang
sama tanpa mengira bangsa dan keturunan berdasarkan prinsip jus
soli.

MU diketuai oleh seorang gabenor British yang berkuasa penuh
dalam hal pentadbiran dan dibantu oleh Majlis Mesyuarat
Persekutuan dan Majlis undangan persekutuan

Kedaulatan raja-raja melayu dihapuskan. Kedudukan raja melayu
dikekalkan tetapi berkuasa dalam hal agama islam dan adat istiadat
melayu

ISI PERJANJIAN MALAYAN UNION

Sebuah negara kesatuan

Menggabungkan 11 Negeri Melayu Bersekutu, Negeri Melayu Tak
Bersekutu dan 2 Negeri Selat

Singapura diasingkan dan menjadi Tanah Jajahan Mahkota-sebagai
pelabuhan bebas

Malayan Union diketuai Gabenor British yang dilantik oleh Ratu
England

44

ISI PERJANJIAN MALAYAN UNION

Pesuruhjaya mengetuai negeri sebagai Ketua Pentadbir

Kerakyatan sama rata berdasarkan prinsip Jus Soli

Raja-raja melayu menjadi ahli Majlis Raja-raja dan hanya
membincangkan soal agama dan adat

Majlis Eksekutif & Majlis Undangan diwujudkan sebagai
badan pelaksana & perundangan

45

BENTUK PENTADBIRAN MALAYAN UNION

PARLIMEN BRITISH

GABENOR MALAYAN UNION

MAJLIS

EKSEKUTIF

MAJLIS

UNDANGAN

PESURUHJAYA NEGERI-NEGERI

MAJLIS RAJA-RAJA

MELAYU

46

REAKSI RAKYAT TEMPATAN TERHADAP

MALAYAN UNION

Malayan Union mendapat tentangan hebat daripada orang

Melayu kerana:-.

Kehilangan

kedaulatan raja,
kuasa raja raja
melayu terhakis.

Pemberian

kerakyatan secara

Jus Soli yang

mengancam status

quo Melayu *

MU digubal tanpa

mendapat
pandangan

daripada orang

Melayu.

Kaedah Sir Harold

Mac Michael

mendapatkan tanda

tangan raja-raja

Melayu –

menggunakan
kekerasan dan

paksaan.

47

* mendapatkan kerakyatan di sesebuah negara berdasarkan kelahiran di negara itu.

REAKSI RAKYAT TEMPATAN TERHADAP

MALAYAN UNION

Malayan Union mendapat tentangan hebat daripada orang

Melayu kerana:-.

Bimbang
warisan
Melayu
tergugat

Tidak

bersedia
membuat
perubahan

politik

Bimbang
kedudukan
agama islam

tercabar

Sultan tidak
diberi masa
yang cukup

untuk

berunding

48

REAKSI RAKYAT TEMPATAN TERHADAP

MALAYAN UNION

49

Tindakan
Menentang

Malayan Union

Bantahan Raja-Raja Melayu

Bantahan Melalui akhbar

Demonstrasi

Gerakan Persatuan Melayu

Mengadakan Kongress Melayu

Mengadakan Rapat Umum

Menubuhkan UMNO

REAKSI RAKYAT TEMPATAN TERHADAP

MALAYAN UNION

50

Reaksi Org Bukan

Melayu

Mengambil pendekatan tunggu & lihat kerana British menjanjikan

kerakyatan yang sama

British menangguhkan hak kerakyatan kerana mendapat

tentangan yang hebat dari org Melayu menyebabkan org Cina

menganggap British mungkir janji.

Tindakan British mengeluarkan Singapura dari MU mendapat

kecaman dari org Cina

Bantahan orang Cina melalui akhbar Cina dan pertubuhan

berhaluan kiri Malayan Democratic Union (MDU)

Kaum India tidak berminat dengan politik Tanah Melayu kerana
mereka lebih memberi tumpuan kepada perkembangan politik di

India ( Parti Kongress India)

VIDEO PENUBUHAN MALAYAN UNION

51

04

03

02

01

https://www.facebook.com/BeritaTV9/videos/637920816382309

https://www.youtube.com/watch?v=R0AiyHizTto

https://www.youtube.com/watch?v=74oEFiYJ430

https://www.youtube.com/watch?v=NDb_uK6Mhh0

https://www.youtube.com/watch?v=K8x_9nI5DkE

https://www.youtube.com/watch?v=UvOGi66RpkE

PENUBUHAN PERSEKUTUAN TANAH MELAYU 1948

52

1.

Penentangan yg hebat drp orang Melayu menyebabkan British
mengkaji semula penubuhan Malayan Union

2.

25 Julai 1946 Jawatankuasa Kerja dianggotai oleh wakil British,
Wakil Raja Melayu dan Wakil UMNO dibentuk bagi merangka
perlembagaan baharu.

3.

Persekutuan Tanah Melayu (PTM) ditubuhkan pada 1 Februari 1948

4.

Tujuan – menggantikan Malayan Union

5.

Merupakan kejayaan penting kepada perjuangan orang Melayu

FAKTOR PEMBENTUKAN PERSEKUTUAN TANAH

MELAYU

53

FAKTOR

PEMBENTUKAN

PTM

Ketegasan Org

Melayu

Bimbang pengaruh
golongan radikal

Melayu

UMNO tidak menuntut

kemerdekaan

Gesaan Piagam Atlantik

Perpaduan Org

Melayu

Sikap politik org Melayu yg

sederhana

Sokongan Pegawai

Tinggi British

CIRI-CIRI PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

54

01
Gabungan 11 buah
negeri

02
Kerajaan pusat di ketuai
oleh Pesuruhjaya Tinggi

03
Negeri diketuai oleh
Sultan

04

Perkongsian kuasa

CIRI-CIRI PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

55

05
Wujudnya raja
berperlembagaan
06Wujud senarai

persekutuan & senarai
negeri

07
Sistem kerakyatan
diperketatkan

08

Institusi raja dikekalkan

09
Kedudukan istimewa
orang melayu

VIDEO PEMBENTUKAN PERSEKUTUAN

TANAH MELAYU

56

04

03

02

01

https://www.youtube.com/watch?v=Fs6OsJNknmI

https://www.youtube.com/watch?v=4xAeSm5f02Y

https://www.youtube.com/watch?v=59I-UtFmcq4

PROSES KE ARAH KEMERDEKAAN
PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

57

1. Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948, British berjanji akan

mengadakan pilihanraya Majlis Mesyuarat Persekutuan dan Majlis
Undangan Negeri sebagai usaha ke arah berkerajaan sendiri.

2. Keadaan politik yang tidak stabil akibat pemberotakkan komunis

menyebabkan rancangan ini ditangguhkan.

3. Pada tahun 1951, Dato’ Onn bin Jaafar telah mendesak kerajaan

British melibatkan pemimpin tempatan dalam urusan pentadbiran
negara.

4. Ekoran daripada desakan ini, Sistem Ahli diperkenalkan bagi melatih

dan memberi pengalaman kepada pemimpin tempatan untuk
mentadbir negara.

5. Sistem Ahli dianggaotai oleh Sembilan orang. Lima daripadanya adalah

pemimpin tempatan dan empat lagi terdiri daripada pegawai British.

6. Mereka diberi tanggungjawab mengetuai jabatan-jabatan kerajaan

dengan kedudukan di sifatkan sebagai seorang Menteri.

58

PROSES KE ARAH KEMERDEKAAN
PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

7. . Antara pemimpin tempatan yang diberi tanggungjawab tersebut

adalah Dato’ Onn bin Jaafar yang memegang jawatan sebagai Ahli Hal
Ehwal Dalam Negeri. E.E.C Thuraisingham sebagai Ahli Pelajaran, Dr
Lee Tiang Keng sebagai Ahli Kesihatan dan Dato’ Mahmud bin Mat
sebagai Ahli Tanah, Perlombongan dan Perhubungan.

8. British telah mengadakan pilihanraya bagi memilih ahli majlis tempatan

seperti Majlis Perbandaran Pulau Pinang, Majlis Perbandaran Kuala
Lumpur dan lain lagi.

9. Majlis tempatan ini merupakan pemimpin yang dipilih oleh penduduk

dalam pilihanraya sebagai langkah awal ke arah pembentukan
kerajaan sendiri.

10.Pilihanraya umum yang pertama telah diadakan pada tahun 1955.

pada pilihanraya ini, parti Perikatan yang dipimpin oleh Tunku Abdul
Rahman bertanding di kesemua 52 kerusi yang di pertandingkan. Parti
Negara yang diketuai Datp’ Onn bin Jaafar bertanding di 33 kerusi,
PAS di 11 Kerusi dan calon bebas 18 kerusi.

59

PROSES KE ARAH KEMERDEKAAN
PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

11. Parti Perikatan yang dianggaotai oleh UMNO, MCA dan MIC telah

membahagikan kerusi yang ditandingi kepada UMNO 35, MCA 15 dan
MIC 2. mereka telah memenangi 51 daripada 52 kerusi yang di
pertandingkan.

12.Kemenangan Parti Perikatan ini telah membolehkan pemberian taraf

berkerajaan sendiri. Tunku Abdul Rahman telah dilantik menjadi Ketua
Menteri dan beliau telah membentuk sebuah kabinet yang dianggotai
oleh 10 orang Menteri ( 6 dari UMNO, 3 dari MCA dan 1 MIC).

13.Ogos 1955, Tunku Abdul Rahman sebagai Ketua Menteri telah

menghantar surat memorandum kepada Pejabat Tanah Jajahan British
menyatakan hasratnya untuk merunding soal kemerdekaan Tanah
Melayu.

14.Surat memorandum itu meminta dua perkara iaitu pemberian kerajaan

sendiri secvepat mungkin dan penubuhan sebuah suruhanjaya bebas
untuk menggubal perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu yang
baharu.

60

PROSES KE ARAH KEMERDEKAAN
PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

15.Raja-Raja Melayu, Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu 1948 di

pinda.

16.Wakil Raja-Raja Melayu dan Wakil Perikatan telah berunding dan

persetujuan bersama telah dicapai untuk meminda perkara asas dalam
Perlembagaan Peseketuan Tanah Melayu.

17.1 januari 1956, satu rombongan kemerdekaan yang di sertai oleh 4

orang wakil Raja-Raja Melayu dan empat orang wakil parti Perikatan
telah bertolak ke London.

18.Rundingan kemerdekaan ini telah bersetuju mencapai beberapa

persetujuan, iaitu
i.

Kerjaan British bersetuju memberikan kemerdekaan kepada
Perseketuan Tanah Melayu pada 31 Ogos 1957.

ii.

Tanah Melayu kekal dalam lingkungan Komenwel dengan
mengamalkan sistem pemerintahan secara demokrasi.

iii.

Rakyat tempatan akan menggantikan pegawai British memegang
beberapa jawatan penting.

61

PROSES KE ARAH KEMERDEKAAN
PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

iv. Kerjaan British dibenarkan menempatkan tentera di Tanah Melayu.

v.

Sebuah badan bebas dibentuk untuk menggubal satu perlembagaan
baharu.

19. Pada bulan Jun 1956, satu suruhanjaya dibentuk untuk merangka

Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu yang di kenali sebagai
Suruhanjaya Reid.

20. Suruhanjaya Reid ditugaskan merangka Perlembagaan baharu

Persekutuan Tanah Melayu berdasarkan beberapa syarat

i.

Kewujudan sebuah kerajaan persekutuan yang kuat

ii.

Kedudukan istimewa orang Melayu di jamin

iii.

Kedudukan Raja-Raja Melayusebagai pemerintah berperlembagaan
di negeri masing-masing terus dipelihara.

62

PROSES KE ARAH KEMERDEKAAN
PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

iv. Kepentingan sah kepentingan kaum bukan Melayu dilindungi.
v.

Pembentukan negara yang berasaskan prinsip-prinsip demokrasi

21. Empat ciri utama yang di cadangkan dalam Perlembagaan 1957.

i.

Ketua negara bagi Persekutuan Tanah Melayu ialah YDPA yang
dipilih dari kalangan Sembilan orang Raja-Raja Melayu.

ii.

Ketua Kerajaan bagi Persekutuan Tanah Melayu adalah Perdana
Menteri yang dilantik dari kalangan ahli Dewan Rakyat.

iii.

Sebuah Badan Perundangan di peringkat persekutuan iaitu Dewan
Rakyat dan Dewan Negara.

iv. Ketua Perlembagaan bagi peringkat negeri adalah Raja atau Yang

di-Pertuan Besar. Pentadbiran negeri diketuai oleh Menteri Besar
atau Ketua Menteri. Setiap negeri mempunyai Majlis Undangan
Negeri.

22.Pengistiharan Kemerdekaan
23.asas

63

PROSES KE ARAH KEMERDEKAAN
PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

21.Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu ditandatangani oleh Raja_raja

Melayu dan Pesuruhjaya Tinggi British Sir Donald Mac Gallivry pada 5
ogos 1957 di King House Kuala Lumpur.

22.Perjanjian ini mengekalkan sebahagian struktur Perjanjian Persekutuan

1948.

23.Pada 30 ogos 1957 jam 12.00 tengah malam, Bendera Union Jack di

turunkan di Padang Kelab Selangor dan digantikan dengan bendera
Persekutuan Tanah Melayu.

24.Pada 31 Ogos 1957, wakil Ratu Elizabeth II, Duke of Gloucester

menyerahkan dokumen peristiharan kemerdekaan kepada Tunku Abdul
Rahman selaku Perdana Menteri yang pertama.

25.Perkataan Merdeka di laungkan oleh Tunku Abdul Rahman sebanyak tiga

kali. Upaca ini disaksikan oleh YDPA yang pertama Tunku Abdul Rahman
Ibni Al-Marhum Tuanku Muhammad dan Raja-Raja Melayu.

64

SURUHANJAYA

REID
Jun – Okt

1956

PILIHAN RAYA
PERSEKUTUAN

27 Julai

1955

PERSEKUTUAN
TANAH MELAYU

1 Feb
1948

PERLEMBAGAAN

BAHARU
27 Ogos 1957

MALAYAN UNION
1 April
1946

KEMERDEKAAN
31 Ogos

1957

VIDEO PROSES KEMERDEKAAN PTM

65

04

03

02

01

https://www.youtube.com/watch?v=ZKRrCuxpb8k

https://www.youtube.com/watch?v=gYY0Xvj4M1I

https://www.youtube.com/watch?v=5OHZyFsuVyg

https://www.youtube.com/watch?v=5OHZyFsuVyg

PEMBENTUKAN MALAYSIA

66

Berlaku selepas

enam tahun
merdeka iaitu

pada 16

September1963

Penggabungan ini
telah disuarakan

oleh pelbagai
pihak seperti

David Marshall,
Ghazali Shafiee,
Tan Cheng Lock,
Lee Kuan Yew
dan Tunku Abdul

Rahman

Terdapat
tentangan
daripada

beberapa tokoh di
Asia seperti A.M
Azahari di Brunei

dan Ahmad

Boestamam di

Malaya

Mereka

memberikan

cadangan yang

lain seperti

gabungan Alam

Melayu

Tunku

mengunakan
kaedah tunggu
dan lihat bagi
mendapatkan
pandangan

daripada semua

pihak

FAKTOR-FAKTOR PEMBENTUKAN MALAYSIA

67

Elak ancaman & pengaruh komunis

Mempercepatkan kemerdekaan kepada Sabah ,
Sarawak, Brunei & Singapura

Perkongsian faedah ekonomi

Keseimbangan Kaum

REAKSI TERHADAP PEMBENTUKAN MALAYSIA

68

NEGERI

MENYOKONG

SEBAB

MENENTANG

SEBAB

Persekutuan
Tanah
Melayu

UMNO / Penduduk
Tanah Melayu

oMembantu masyarakat
Bumiputra

oMemperoleh manfaat
percuma

PAS & Barisan
Sosialis

Curiga terhadap
gabungan ini

Sabah dan
Sarawak

oSebahagian
penduduk yg
bukan beragama
Islam.

oPenduduk
Bumiputera
beragama Islam

Bumiputra jauh
ketinggalan.
Kaum Bumiputera boleh
menerima layanan yng
baik apabila m’masuki
Persekutuan

Parti kebangsaan
Sarawak (SNAP)

Sangsi dgn konsep
penubuhan.
Khuatir dijajah &
didominasi penduduk
Semenanjung Tanah
Melayu

REAKSI TERHADAP PEMBENTUKAN MALAYSIA

69

NEGERI

MENYOKONG

SEBAB

MENENTANG

SEBAB

Brunei

Sultan Omar Ali
Saifuddin

Hasrat memperolehi
kemerdekaan sendiri
sebelum digabungkan

Parti Rakyat
Brunei (PRB) :
dipimpin oleh
A.M Azahari

Lebih berminat dgn
gabungan negeri-
negeri di Borneo

Singapura

Parti Tindakan Rakyat

Menyelamatkan parti dari
ancaman golongan kiri

•Parti Rakyat
Singapura
•Parti Buruh
Singapura

Berpndapat British
akan mengekalkan
kuasanya

REAKSI INDONESIA TERHADAP PEMBENTUKAN

MALAYSIA

70

NEGARA

TOKOH

BENTUK

TINDAKAN

PENYELESAIAN

Indonesia

Presiden Sukarno

Agresif

•Indonesia menentang keras dan
menyokong Parti Rakyat Brunei

•Sukarno membentuk konfrontasi
terhdap Malaysia dgn slogan
“Ganyang Malaysia”

•Dr.Subandrio (Menteri Luar)
membuat sidang akhbar & meng
isyhtiharkan dgn rasmi penentangan
pembentukan Malaysia.

•Penubuhan
MAPHILINDO

•Menteri Luar
Indonesia yg baru;
Adam Malik
menandatangani
perjanjian damai dgn
tokoh2 di Malaysia .

REAKSI FILIPINA TERHADAP PEMBENTUKAN

MALAYSIA

71

NEGARA

TOKOH

BENTUK

TINDAKAN

PENYELESAIAN

LANGKAH-LANGKAH PEMBENTUKAN MALAYSIA

72

Pengistiharan Pembentukan Malaysia 16 sept 1963

Setiausaha Agung PBB hantar wakil ke Sarawak

Penubuhan Jawatankuasa antara Kerajaan (JAK)

Penubuhan Suruhanjaya Cobbold

Penubuhan Jawatankuasa Perunding Perpaduan Kaum (JPPK) 1961

Cadangan pembentukan Malaysia oleh Tunku Abdul Rahman 1961

SYARAT-SYARAT PEMBENTUKAN MALAYSIA

73

1

Semua urusan
Hal-ehwal Luar
menjadi
tanggungjawab
Kerajaan
Persekutuan

2

Agama Islam :
agama rasmi,
agama lain
bebas
diamalkan

3

Kelonggaran ->
Sabah &
Sarawak untuk
menggunakan
Bahasa
Inggeris dalam
tempoh 10
tahun

4

Bahasa Melayu
diiktiraf
sebagai
Bahasa
kebangsaan
dan bahasa
rasmi

VIDEO PEMBENTUKAN MALAYSIA

74

04

03

02

01
https://www.youtube.com/watch?v=PBIiESW2A4c

https://www.youtube.com/watch?v=Nou-AzWIAOA

https://www.youtube.com/watch?v=r1ATrnUXVzc

https://www.youtube.com/watch?v=49HULXIKiKQ

KONSEP IDENTITI KEBANGSAAN

Maksud Identiti Kebangsaan.
▪ Identiti Kebangsaan adalah identiti seseorang yang berkaitan

dengan negara yang dia tinggal. Sama ada negara seseorang itu
dilahirkan, atau dia menjadi sebahagian daripada komuniti negara itu
atau dia merasakan mempunyai hubungan dengan adat dan tradisi
negara tersebut.

▪ Kemajmukan masyarakat Malaysia harus menjadi titik kebersamaan

dalam membentuk identiti kebangsaan.

▪ Identiti kebangsaan merupakan satu fenomena yang penting di era

moden yang akan mendepani cabaran globalisasi.

75

CIRI-CIRI IDENTITI KEBANGSAAN

Ciri-ciri identiti kebangsaan adalah identiti negara yang membezakan
negara ini dengan negara yang lain.
Malaysia adalah sebuah negara yang mempunyai pelbagai kaum,
kebudayaan dan agama.

1.Negeraku
2.Bendera Kebangsaan (Jalur Gemilang)
3.Jata Negara
4.Rukun Negara
5.Bunga Kebangsaan

76

KEPENTINGAN IDENTITI KEBANGSAAN

77

•Bendera adalah simbol kewujudan dan kedaulatan
sesebuah negara. Dengan mengibarkannya dapat
menzahirkan rasa cinta kepada negara.

•Lagu kebangsaan akan melambangkan penghormatan
rakyat kepada negara dan menzahirkan perasaan
bangga kepada negara.

•Jata negara melambangkan kekuatan negara.
Menghargai identiti kebangsaan dapat melahirkan
semangat patriotik.

USAHA MEMELIHARA IDENTITI KEBANGSAAN

1. Bahasa Melayu adalah Bahasa Kebangsaan.

▪ Memelihara Bahasa Melayu sebagai Bahasa kebangsaan.

Semua urusan mesti menggunakan Bahasa Melayu dan
tidak menggunakan Bahasa lain.

2. Memperkenalkan Dasar Kebudayaan Kebangsaan.
3. Pembentukan jati diri setiap warganegara melalui sistem

pendidikan.
▪

78

USAHA MEMELIHARA IDENTITI KEBANGSAAN

4. Semua rakyat mengekalkan rasa kepunyaan kepada bangsa

dan negara. Rakyat mesti mempunyai rasa sayangkan
kepada bangsa dan negara Malaysia.

5. Mengambil kira kepelbagaian etnik dan budaya, tanpa

mempersoalkan budaya sesebuahbangsa tersebut. Apa yang
utama adalah kekal mengamalkan adat dan budaya.

6. Identiti yang diwujudkan tidak membawa kepada perpecahan

kaum. Individu sesuatu kaum bebas mengamalkan adat dan
budaya mereka namun mereka berkongsi jati diri kebangsaan
yang sama dengan kaum lain.

79

VIDEO IDENTITI KEBANGSAAN

80

04

03

02

01

https://www.youtube.com/watch?v=QUo3_2TBGt8

https://www.youtube.com/watch?v=EMIMr96D2J4