Hiền tài là nguyên khí của quốc gia

Bài 3:

NGHỆ THUẬT THUYẾT PHỤC

TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

A/ TRI THỨC NGỮ VĂN

I. VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

- Văn bản nghị luận là loại văn bản thể hiện chức năng
thuyết phục thông qua một hệ thống luận điểm, lí lẽ và bằng
chứng được tổ chức chặt chẽ.

- Đề tài của văn bản nghị luận rất rộng, bao gồm mọi vấn đề
của đời sống như chính trị, xã hội, đạo đức, triết học, nghệ
thuật, văn học ,…

- Phân loại: nghị luận xã hội và nghị luận văn

II. CÁC YẾU TỐ CHÍNH CỦA VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

LUẬN ĐỀ

LUẬN ĐIỂM

LÍ LẼ, BẰNG CHỨNG

(Luận cứ)

Vấn đề, tư tưởng,
quan điểm,… được
bàn luận trong văn

bản

Hệ thống ý làm rõ

cho luận đề

Giải thích và triển khai

luận điểm, giúp luận

điểm trở nên sáng tỏ và

đứng vững.

B/ ĐỌC CÁC VĂN BẢN

Đọc:

HIỀN TÀI

LÀ NGUYÊN KHÍ CỦA QUỐC GIA

Thân Nhân Trung

Hiền tài là nguyên khí quốc gia

I. TÌM HIỂU CHUNG

- Thân Nhân Trung (1418 - 1499), tự là Hậu Phủ,
người làng Yên Ninh, huyện Yên Dũng (Bắc Giang).

1. TÁC GIẢ

- Ông đỗ Tiến sĩ năm 1469, là người nổi tiếng văn
chương trong hội Tao đàn thời Hậu Lê, được Lê
Thánh Tông tin dùng.

2. TÁC PHẨM

a. Hoàn cảnh ra đời:

- Viết 1484, theo lệnh của vua Lê Thánh Tông

- Bài kí khởi đầu cho việc xây dựng bia ghi danh tiến sĩ sẽ
thành truyền thống về sau.

b. Thể loại: Văn bia

Văn bia là loại văn khắc trên bia đá, rất phổ biến thời
trung đại

- Thường ghi chép những sự kiện quan trọng hoặc tên tuổi
sự nghiệp của những người có công đức lớn để lưu truyền
hậu thế.

- Đoạn 1: Từ đầu → "…làm đến mức cao nhất": Vai
trò quan trọng của hiền tài đối với quốc gia

d. Bố cục

- Đoạn 2: Còn lại: Ý nghĩa của việc dựng bia, khắc
tên người hiền tài.

c. Đọc

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Luận đề

Luận điểm

Lí lẽ, bằng
chứng

Xác định luận đề, luận điểm và lí lẽ, bằng chứng trong

văn bản

Thế nào là luận đề? 

Nêu những hiểu biết về luận đề ?
(Luận đề là gì)

1/ Tìm hiểu luận đề

- Luận đề: HIỀN TÀI LÀ NGUYÊN KHÍ CỦA QUỐC GIA

- Nhận xét
cách đặt
tên luận
đề:

Trực tiếp, rõ ràng, cụ thể

Ngắn gọn, bao quát nôi dung toàn bộ văn
bản

Quan điểm của Thân Nhân Trung về vai
trò của hiện tài với quốc gia

2/ Tìm hiểu cách triển khai các luận điểm và luận cứ

HIỀN TÀI LÀ NGUYÊN KHÍ CỦA

QUỐC GIA
LUẬN ĐỀ

LUẬN ĐIỂM

VAI TRÒ QUAN TRỌNG CỦA NGƯỜI

HIỀN TÀI ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN ĐẤT

NƯỚC VÀ NHỮNG HÀNH ĐỘNG
KHUYẾN KHÍCH NGƯỜI HIỀN TÀI

LÍ DO CỦA VIỆC DỰNG BIA TIẾN SĨ

Ý NGHĨA CỦA VIỆC KHẮC BIA

TIẾN SĨ

THẢO LUẬN NHÓM

Nhó

m

Luận điểm

Triển khai

Các yếu tố

khác
Lí lẽ

Bằng chứng

1

Vai trò của người hiền tài
đối với sự phát triển của
đất nước và những hành
động khuyến khích người
hiền tài

2

Lí do của việc dựng bia
tiến sĩ

3

Ý nghĩa của việc khắc bia
tiến sĩ

Anh/chị hãy xác định hệ thống lí lẽ và bằng chứng

được triển khai làm rõ các luận điểm trong văn bản.

a. Cách triển khai luận điểm 1

Luận điểm

Triển khai luận cứ

Các yếu tố

khác
Lí lẽ

Bằng
chứng

Vai trò của
người hiền
tài đối với
sự

phát

triển

của

đất

nước

và

những

hành động
khuyến
khích
người hiền
tài

(1)Hiền tài là nguyên khí
của quốc gia, nguyên khí
thịnh thì thế nước mạnh rồi
lên cao, nguyên khí suy thì
thế nước yếu rồi xuống thấp

không

=> Hiền tài có vai trò quyết định đến sự
thịnh suy của một quốc gia

- Sử dụng
phép tu từ
so sánh

- Diễn đạt
rõ ràng, tư
duy

logic,

khoa học.

a. Cách triển khai luận điểm 1

Luận điểm

Triển khai luận cứ

Các yếu tố

khác
Lí lẽ

Bằng chứng

Vai trò của
người hiền
tài đối với
sự

phát

triển

của

đất

nước

và

những

hành động
khuyến
khích
người hiền
tài

=> Những việc đã làm để khuyến khích, trân
trọng, đề cao người hiền tài

- Sử dụng
phép tu từ
liệt kê

(2) Các đấng thành
đế minh vương chẳng
ai không lấy việc bồi
dưỡng nhân tài, kén
chọn kẻ sĩ, vun trồng
nguyên khí làm việc
đầu tiên

- cho khoa danh,
đề cao bằng tước
trật

- đề tên ở tháp
Nhạn, ban danh
hiệu Long Hổ,….

-

Giọng

điệu

ngợi

ca.

b. Cách triển khai luận điểm 2

Luận
điểm

Triển khai luận cứ

Các yếu tố

khác
Lí lẽ

Bằng chứng

Lí

do

dựng
bia tiến
sĩ

- chuyện hay việc tốt tuy
có một thời lừng lẫy,
nhưng

lời

khen

tiếng

thơm chưa đủ lưu sáng
vẻ lâu dài

- dựng đá đề
danh đặt ở cửa
Hiền Quan

- kẻ sĩ trông vào mà
phấn chấn hâm mộ, rèn
luyện danh tiết, gắng sức
giúp vua

- Phép tư từ
liệt kê, câu
hỏi tu từ

=> Mục đích: ghi nhận, đề cao những cống hiến
của người hiền tài với đất nước

- Giọng điệu
tha thiết

c. Cách triển khai luận điểm 3

Luận
điểm

Triển khai luận cứ

Các yếu
tố khác
Lí lẽ

Bằng chứng

Ý
nghĩa
của
việc
khắc
bia
tiến
sĩ

(1) mắt thấy thì lòng thiện tràn
đầy, ý xấu bị ngăn chặn; kẻ ác lấy
đó làm răn, người thiện lấy đó mà
gắng, dẫn việc dĩ vẵng, chỉ lối
tương lai

(2) rèn giũa danh tiếng cho sĩ phu,
củng cố mệnh mạch cho nhà nước

=> Khích lệ việc làm tốt, răn đe,
ngăn chặn việc ác

=> Giúp các sĩ phu rèn luyện danh
tiết và phát tiển đất nước

-

nhiều

người

đã

đem

văn

chương
chính sự ra
tô điểm cho
đất nước

- có kẻ nhận
hối lộ mà hư
hỏng

- Phép tu
từ liệt kê

-

Giọng

điệu thiết
tha,

tin

tưởng, tự
hào

d. Nhận xét cách mở đầu và dẫn dắt vấn đề

- Mở đầu: Tôi dẫu nông cạn vụng về, nhưng đâu dám từ chối,

xin kính cẩn chắp tay cúi đầu mà làm bài kí rằng :

=> Dẫn dắt, giới thiệu về việc vâng lệnh vua Lê Thánh
Tông viết bài kí

- Đoạn 4: Ôi, kẻ sĩ chốn trường ốc lều tranh, phận thật nhỏ

mọn và được triều đình hết mực đề cao như thế, thì
họ phải làm thế nào để tự trọng tấm thân mà ra
sức báo đáp ?

+ Câu hỏi tu từ:

+ Dẫn dắt chuyển ý, liên kết luận điểm 2 và 3

+ Khơi dậy, đánh thức lòng tự trọng của những bậc hiền tài về
trách nhiệm với vua và đất nước

Xác định người hiền tài có vai
trò quyết đinh đến sự phát triển
đất nước, Đảng và Nhà nước ta
đã có những chính sách nào để

khuyến khích nhân tài ?

Theo anh/chị những
yếu tố cần thiết nào để

trở thành một người

hiền tài ?

III. KẾT LUẬN

1/ NHỮNG YẾU TỐ LÀM NÊN TÍNH THUYẾT PHỤC TRONG VĂN BẢN

Văn bản
bàn về
vai trò

của
người
hiền tài
với sự
phát

triển đất

nước

Hệ

thống
luận
điểm,
luận cứ
rõ ràng,
tư duy
logic

Diễn đạt
rõ ràng,
mạch
lạc,
khúc
chiết,
sắc sảo

Sử dụng
kết hợp

các

phép tu
từ: so
sánh,
liệt kê,
câu hỏi

tu từ

Giọng
điệu tha

thiết,

ngợi ca,
tự hào,

tin

tưởng

IV/ BÀI TẬP VỀ NHÀ

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu suy nghĩ về

việc cần thiết phải trọng dụng người hiền tài

IV/ BÀI TẬP VỀ NHÀ

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu suy nghĩ về

việc cần thiết phải trọng dụng người hiền tài