นารายณ์ปราบนนทก

รามเกียรติ์
ตอน นารายณ์ปราบนนทก

วิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

เรื่อง รามเกียรติ์ เป็นบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระ
พุทธยอดฟ้ าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1
 รามเกียรติ์เป็นวรรณคดีไทยที่ได้รับอิทธิพลมาจากประเทศอินเดีย
ชื่อว่า รามายณะ
ได้รับยกย่องจากวรรณคดีสโมสรให้เป็นยอดแห่งกลอนบทละคร
สโมสรในสมัยรัชกาลที่ 6

ผู้อ่านไม่ได้เกิดจินตภาพเท่านั้น แต่ยังมีเนื้อหาที่ให้ข้อคิด ควร
พิจารณาและนํามาเปรียบกับพฤติกรรมของคนในสังคมปัจจุบันได้
ดังจะเห็นได้ว่า เมื่ออํานาจตกอยู่ในมือของคนที่ลืมตัว ก็จะเกิด
ผลร้ายตามมา ผู้มอบอํานาจจึงต้องพิจารณาก่อนว่าจะจํากัด
ขอบเขตอํานาจที่เป็นรางวัลได้อย่างไร มิฉะนั้นจะต้องมาแก้ไข
ภายหลังเพราะมองคนผิด

 พระบาทสมเด็จพระปรโมรุราชามหาจักรี
บรมนารถ พระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลก
20 มีนาคม พ.ศ. 2279 — 7 กันยายน
พระมหากษัตริย์ไทยพระองค์แรกใน
ราชวงศ์จักรี
เสด็จพระราชสมภพเมื่อ วันพุธ เดือน 4
แรม 5 คํ่า ปีมะโรงอัฐศก เวลา 3 ยาม ตรง
กับวันที่ 20 มีนาคม พุทธศักราช 2279

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลก
มหาราชปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์ เป็น
ปฐมกษัตริย์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อวันที่
6 เมษายน พ.ศ. 2325 ขณะมีพระชนมายุ
ได้ 46 พรรษา
ทรงย้ายราชธานีจากฝั่งธนบุรีมาอยู่ฝั่งพระ
นคร และโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง
พระบรมมหาราชวังเป็นที่ประทับ

ลักษณะคําประพันธ์ กลอนบทละคร

การดําเนินเนื้อเรื่องเป็นกลอนบทละคร มีลักษณะบังคับเหมือน
กลอนสุภาพ วรรคแรก มักขึ้นต้นด้วย เมื่อนั้น บัดนั้น มาจะกล่าวบทไป
เป็นต้น

เมื่อนั้น ใช้กับตัวเอกของเรื่องหรือตัวละครกษัตริย์

บัดนั้น ใช้กับตัวบทละครสามัญ หรือไม่สําคัญ

มาจะกล่าวบทไป ใช้เมื่อขึ้นตอนใหม่ หรือความใหม่

เช่น

เมื่อนั้น

พระอิศวรบรมรังสรรค์

เห็นนนทกโศกาจาบัลย์ พระทรงธรรม์ให้คิดเมตตา

จึ่งมีเทวราชบรรหาร

เอ็งต้องการสิ่งไรจงเร่งว่า

ตัวกูจะให้ดั่งจินดา

อย่าแสนโศกาอาลัย ฯ

เช่น

บัดนั้น

นนทกนํ้าใจแกล้วกล้า

กริ้วโกรธร้องประกาศตวาดมา อนิจจาข่มเหงเล่นทุกวัน

จนหัวไม่มีผมติด สุดคิดที่เราจะอดกลั้น

จนหัวไม่มีผมติด

ขบฟันแล้วชี้นิ้วไป ฯ

มาจะกล่าวบทไป

ถึงนนทกนํ้าใจกล้าหาญ

ตั้งแต่พระสยมภูวญาณ

ประทานให้ล้างเท้าเทวา

จุดประสงค์ในการแต่ง

1. ใช้เป็นบทละครใน

2. ทรงเกรงว่าจะสูญหายไป

3. เพื่อปลุกให้ประชาราษฎรให้ห้าวหาญ

4. เพื่อให้มีเรื่องรามเกียรติ์ฉบับสมบูรณ์

5. เพื่อแสดงให้เห็นว่า ธรรมะย่อมชนะอธรรม

6. เพื่อให้มีความซื่อสัตย์ สุจริตต่อบิดามารดา

7. เพื่อให้เห็นตัวอย่างของความไม่เที่ยงแท้ของสิ่งต่างๆในโลก

เนื้อเรื่อง

นนทกมีหน้าที่ล้างเท้าเทวดาอยู่ที่เชิงเขาไกรลาส เมื่อเทวดาพากัน
ไปเฝ้าพระอิศวร พวกเทวดาชอบข่มเหง นนทกอยู่เป็นประจําโดยการลูบ
หัวบ้าง ตบหัวบ้าง จนกระทั่งผมร่วงหมด นนทกแค้นใจเป็นอันมากจึงไป
เฝ้ าพระอิศวรกราบทูลว่าตนเองได้รับใช้มานานยังไม่เคยได้รับสิ่งใดตอบ
แทนเลย จึงทูลขอให้นิ้วเป็นเพชรมีฤทธิ์ชี้ผู้ใดก็ให้ผู้นั้นถึงตายได้ พระ
อิศวรก็ประทานให้ตามขอ

เนื้อเรื่อง

เมื่อเทวดามาลูบศีรษะเล่นเช่นเคย นนทกก็ชี้ให้ตายลงเป็นจํานวน
มาก พระอิศวรทรงทราบก็กริ้วโปรดให้พระนารายณ์ไปปราบ พระ
นารายณ์แปลงกายเป็นนางฟ้ าสวยงามมายั่วยวน นนทกนึกรักจึงเกี้ยวนาง
นางแปลงจึงชวนให้นนทกร่ายรําก่อนจึงจะรับรัก นนทกตกลงรําตามไป
จนถึงท่ารําที่ใช้นิ้วเพชรชี้ที่เข่าตนเอง นนทกก็ล้มลง

เนื้อเรื่อง

ก่อนตายนนทกเห็นนางแปลงปรากฏร่างเป็นพระนารายณ์จึงต่อว่า
พระนารายณ์มีอํานาจมีถึงสี่กร เหตุใดจึงต้องทําอุบายมาหลอกลวงตน
พระนารายณ์จึงให้ นนทกไปเกิดใหม่ให้มีถึง 20 มือมีฤทธิ์มากมายแล้ว
พระองค์จะตามไปเกิดเป็นมนุษย์มีเพียง 2 มือลงไปสู้ด้วยและจะเอาชนะ
ให้ได้

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

มาจะกล่าวบทไป

ถึงนนทกนํ้าใจกล้าหาญ

ตั้งแต่พระสยมภูวญาณ

ประทานให้ล้างเท้าเทวา

อยู่บันไดไกรลาสเป็นนิจ

สุราฤทธิ์ตบหัวแล้วลูบหน้า

บ้างให้ตักนํ้าลางบาทา

บ้างถอนเส้นเกศาวุ่นไป

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

จนผมโกร๋นโล้นเกลี้ยงถึงเพียงหู ดูเงาในนํ้าแล้วร้องไห้

ฮึดฮัดขัดแค้นแน่นใจ

ตาแดงดั่งแสงไฟฟ้ า

เป็นชายดูดู๋มาหมิ่นชาย

มิตายจะได้มาเห็นหน้า

คิดแล้วก็รีบเดินมา

เฝ้าพระอิศราธิบดี ฯ
ฯ ๘ คํา ฯ เสมอ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

ครั้นถึงจี่งประณตบทบงสุ์ ทูลองค์พระอิศวรเรืองศรี

ว่าพระองค์เป็นหลักธาตรี

ย่อมเมตตาปรานีทั่วพักตร์

ผู้ใดทําชอบต่อเบื้องบาท

ก็ประสาททั้งพรแลยศศักดิ์

ตัวข้านี้มีชอบนัก

ล้างเท้าสุรารักษ์ถึงโกฏิปี

พระองค์ผู้ทรงศักดาเดช

ไม่โปรดเกศแก่ข้าบทศรี

กรรมเวรสิ่งใดดั่งนี้

ทูลพลางโกศีรําพัน ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

พระอิศวรบรมรังสรรค์

เห็นนนทกโศกาจาบัลย์ พระทรงธรรม์ให้คิดเมตตา

จึ่งมีเทวราชบรรหาร

เอ็งต้องการสิ่งไรจงเร่งว่า

ตัวกูจะให้ดั่งจินดา

อย่าแสนโศกาอาลัย ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

บัดนั้น

นนทกผู้มีอัชณาสัย

น้อมเศียรบังคมแล้วทูลไป

จะขอพรเจ้าไตรโลกา

ให้นิ้วข้าเป็นเพชรฤทธี

จะชี้ใครจงม้วยสังขาร์

จะได้รองเบื้องบาทา

ไปกว่าจะสิ้นชีวี ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

พระสยมภูวญาณเรืองศรี

ได้ฟังนนทกพาที

ภูมีนิ่งนึกตรึกไป

ไอ้นี่มีชอบมาช้านาน

จําจะประทานพรให้

คิดแล้วก็ประสิทธิ์พรชัย

จงได้สําเร็จมโนรถ ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

บัดนั้น

นนทกผู้ใจสาหส

รับพรพระศุลีมียศ

บังคมลาแล้วบทจรไป ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เสมอ

ครั้นถึงบันไดไกรลาส ขัดสมาธินั่งยิ้มริมอ่างใหญ่

คอยหมู่เทวาสุราลัย

ด้วยใจกําเริบอหังการ์ ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

เทวาสุราฤทธิ์ทุกทิศา

สุบรรณคนธรรพ์วิทยา

ต่างมาเฝ้าองค์พระศุลี ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เหาะ

ครั้นถึงซึ่งเซิงไกรลาส คนธรรพ์เทวาราชฤาษี

ก็ชวนกันย่างเยื้องจรลี

เข้าไปยังที่อัฒจันทร์ ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

นนทกก็ล้างเท้าให้

เมื่อจะไปก็จับหัวสั่น

สัพยอกหยอกเล่นเหมือนทุกวัน สรวลสันต์เยาะเย้ยเฮฮา ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เจรจา

บัดนั้น

นนทกนํ้าใจแกล้วกล้า

กริ้วโกรธร้องประกาศตวาดมา อนิจจาข่มเหงเล่นทุกวัน

จนหัวไม่มีผมติด

ขบฟันแล้วชี้นิ้วไป ฯ

ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

ต้องสุบรรณเทวานาคี ดั่งพิษอสุนีไม่ทนได้

ลัมฟาดกลาดเกลื่อนลงทันใด บรรลัยไม่ทันพริบตา ฯ

เมื่อนั้น

หัสนัยน์เจ้าตรัยตรึงศา

เห็นนนทกนั้นทําฤทธา

ชี้หมู่เทวาวายปราณ

ตกใจตะลึกรําพึงคิด

ใครประสิทธิ์ให้มันมาสังหาร

คิดแล้วเข้าเฝ้ าพระทรงญาณ

ยังพิมานทิพรัตน์รูจี ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

ครั้นถึงจึ่งประณตบทบงสุ์ ทูลองค์พระอิศวรเรืองศรี

ว่านนทกมันทําฤทธี

ชี้หมู่เทวานั้นบรรลัย

อันซึ้งนิ้วเพชรของมัน

พระทรงธรรม์ประสิทธิ์หรือไฉน

จึ่งทําอาจองทะนงใจ

ไม่เกรงใต้เบื้องบาทา ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

พระอิศวรบรมนาถา

ได้ฟังองค์อมรินทรา

จึ่งมีบัญชาตอบไป

ไอ้นี่ทําชอบมาช้านาน เราจี่งประทานพรให้

มันกลับทรยศกบฏใจ ทําการหยาบใหญ่ถึงเพียงนี้ ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

ตรัสแล้วจึ่งมีบัญชา

ดูราพระนารายณ์เรืองศรี

ตัวเจ้าผู้มีฤทธี

เป็นที่พึ่งแก่หมู่เทวัญ

จงช่วยระงับดับเข็ญ

ให้เย็นทั่วพิภพสรวงสวรรรค์

เชิญไปสังหารอ้ายอาธรรม์

ให้มันสิ้นชีพชีวา ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

องค์นารายณ์นาถา

รับสั่งถวายบังคมลา

ออกมาแปลงกายด้วยฤทธี ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ ตระ

เป็นโฉมนางเทพอัปสร อ้อนแอ้นอรชรเฉลิมศรี

กรายกรย่างเยื่องจรลี ไปสู่ที่นนทกจะเดินมา ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เชิด เพลง

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

บัดนั้น

นนทกผู้ใจแกล้วกล้า

สิ้นเวลาเฝ้าเจ้าโลกา

สําราญกายาแล้วเดินมา ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เชิด

เหลือบเห็นสตรีวิไลลักษณ์

พิศพักตร์ผ่องเพียงแขไข

งามโอษฐ์งามแก้มงามจุไร

งามนัยน์เนตรงามกร

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

งามถันงามกรรณงามขนง

งามองค์ยิ่งเทพอัปสร

งามจริตกิริยางามงอน

งามเอวงามอ่อนทั้งกายา

ถึงโฉมองค์อัครลักษมี

พระสุรัสวดีเสน่หา

สิ้นทั้งไตรภพจบโลกา

จะเอามาเปรียบไม่เทียบทัน

ดูไหนก็เพลินจําเริญรัก

ในองค์เยาวลักษณ์สาวสวรรค

ยิ่งพิศยิ่งคิดผูกพัน

ก็เดินกระชั้นเข้าไป ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

โฉมเอยโฉมเฉลา

เสาวภาค์แน่งน้อยพิสมัย

เจ้ามาแต่สวรรค์ชั้นใด

นามกรชื่อไรนะเทวี

ประสงค์สิ่งอันใดจะใคร่รู้

ทําไมมาอยู่ที่นี่

ข้าเห็นเป็นน่ปรานี

มารศรีจงแจ้งกิจจา ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

นางนารายณ์เยาวลักษณ์เสน่หา

ได้ฟังยิ่งทํามารยา

ชําเลืองนัยนาแล้วตอบไป

ทําไมมาล่วงไถ่ถาม

ลวนลามบุกรุกเข้ามาใกล้

ท่านนี้ไม่มีความเกรงใจ

เราเป็นข้าใช้เจ้าโลกา

พนักงานฟ้ อนรําระบําบัน

ชื่อสุวรรณอัปสรเสน่หา

มีทุกข์จึ่งเที่ยวลงมา

หวังว่าจะให้คลายร้อน ฯ

ฯ ๖ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

สุดเอยสุดสวาท

โฉมประหลาดลํ้าเทพอัปสร

ทั้งวาจาจริตก็งามงอน

ควรเป็นนางฟ้ อนวิไลลักษณ์

อันซึ่งธุระของเจ้า

หนักเบาจงแจ้งให้ประจักษ์

ถ้าวาสนาเราเคยบํารุงรัก

ก็จะเป็นภักดิ์ผลสืบไป

ตัวพี่มิได้ลวนลาม

จะถือความสิ่งนี้นี่ไม่ได้

สาวสรรค์ขวัญฟ้ ายาใจ

พี่ไร้คู่จะพึ่งแต่ไมตรี ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

นางเทพนิมิตโฉมศรี

ค้อนแล้วจึ่งตอบวาที

ว่านี้ไพเราะเป็นพ้นไป

อันซึ่งฝากไมตรีข้า

ข้อนั้นไพเราะเป็นพ้นไป

อันซึ่งจะฝากไมตรีข้า

ข้อนั้นอย่าว่าหารู้ไม่

เราเป็นนางรําระบําใน

จะมีมิตรที่ใจผูกพัน

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

ในการนักเลงเพลงฟ้ อน จึ่งจะผ่อนด้วยความเกษมสันต์

รําได้ก็มารําตามกัน

นั่นแหละจะสมดั่งจินดา ฯ

บัดนั้น

นนทกผู้ใจแกล้วกล้า

ไม่รู้ว่านารายณ์แปลงมา

ก็โสมนัสสาพันทวี

ยิ้มแล้วจึ่งกล่าวว่าสุนทร

ดูก่อนนางฟ้ าเฉลิมศรี

เจ้าจักปรารมภ์ไปไยมี

พี่เป็นคนเก่าพอเข้าใจ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เชิญเจ้ารําเถิดนะนางฟ้ า ให้สิ้นท่าที่นางจําได้

ตัวพี่จะรําตามไป

มิให้ผิดเพลงนางเทวี ฯ
ฯ ๖ คํา ฯ

เมื่อนั้น

พระนารายณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี

เห็นนนทกหลงกลก็ยินดี

ทําทีเยื้องกรายให้ยวนยิน ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เจรจา

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า สอดสร้อยมาลาเฉิดฉิน

ทั้งกวางเดินหงส์บิน

กินรินเลียบถํ้าอําไพ

อีกช้านางนอนภมรเคล้า

ทั้งแขกเต้าผาลาเพียงไหล่

เมขลาโยนแก้วแววไว

มยุเรศฟ้ อนในอัมพร

ลมพัดยอดตองพรหมนิมิต

ทั้งพิสมัยเรียงหมอน

ย้ายท่ามัจฉาชมสาคร

พระสี่กรขว้างจักรฤทธิรงค์

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

ฝ่ายนนทกก็รําตาม

ด้วยความพิสมัยใหลหลง

ถึงท่านาคาม้วนหางวง

ชี้ตรงถูกเพลาทันใด ฯ
ฯ ๘ คํา ฯ เพลง

ด้วยเดชนิ้วเพชรสิทธิศักดิ์

ขาหักล้มลงไม่ทนได้

นางกลายเป็นองค์นารายณ์ไป เหยียบไว้จะสังหารราญรอน ฯ
ฯ ๒ คํา ฯ เชิด

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

บัดนั้น

นนทกแกล้วหาญชาญสมร

เห็นพระองค์ทรงสังข์คทาธร

เป็นสี่กรก็รู้ประจักษ์ใจ

ว่าพระหริวงศ์ทรงฤทธิ์

ลวงล้างชีวิตก็เป็นได้

จึ่งมีวาจาถามไป

โทษข้าเป็นไฉนให้ว่ามา ฯ
ฯ ๔ คํา ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

พระนารายณ์บรมนาถา

ได้ฟังจึ่งมีบัญชา

โทษามึงใหญ่หลวงนัก

ด้วยทําโอหังบังเหตุ

ไม่เกรงเดชพระอิศวรทรงจักร

เอ็งฆ่าเทวาสุรารักษ์

โทษหนักถึงที่บรรลัย

ตัวกูก็คิดเมตตา

แต่จะไว้ชีวามึงไม่ได้

ตรัสแล้วแกว่งตรีเกรียงไกร

แสงกระจายพรายไปดั่งไฟกาล

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

บัดนั้น

นนทกผู้ใจแกล้วหาญ

ได้ฟังจึ่งตอบพจมาน

ซึ่งพระองค์จะผลาญชีวี

เหตุใดมิทําซึ่งหน้า

มารยาเป็นหญิงไม่บัดสี

หรือว่ากลัวนิ้วเพชรนี้

จะชี้พระองค์ให้บรรลัย

ตัวข้ามีมือแต่สองมือ

หรือจะสู้ทั้งสี่กรได้

แม้นสี่มือเหมือนพระองค์ทรงชัย ที่ไหนจะทําได้ดั่งนี้ ฯ

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

เมื่อนั้น

พระนารายณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี

ได้ฟังจึ่งตอบวาที

กูนี้แปลงเป็นสตรีมา

เพราะมึงจะถึงแก่ความตาย

ฉิบหายด้วยหลงเสน่หา

ใช่ว่ากลัวฤทธา

ศักดานิ้วเพชรนั้นเมื่อไร

ชาตินี้มึงมีแต่สองหัตถ์

จงไปอุบัติเอาชาติใหม่

ให้สิบเศียรสิบพักตร์เกรียงไกร เหาะเหินเดินได้ในอัมพร

รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก

มีมือยี่สิบซ้ายขวา

ถือคทาอาวุธธนูศร

กูจะเป็นมนุษย์แต่สองกร

ตามไปราญรอนชีวี

ให้สิ้นวงศ์มึงอันศักดา

ประจักษ์แก่เทวาทุกราศี

ว่าแล้วกวัดแกว่งพระแสงตรี

ภูมีตัดเศียรกระเด็นไป ฯ

ครั้นล้างนนทกมรณา พระจักราผู้มีอัชณาสัย

เหาะระเห็จเตร็จฟ้ าด้วยว่องไว ไปยังเกษียรวารี ฯ

บทวิเคราะห์
 คุณค่าด้านเนื้อหา บทละครเรื่องรามเกียรติ์
ตอน นารายณ์ปราบนนทก เป็นวรรณคดีที่ได้รับอิทธิพลมาจาก
ประเทศอินเดียนับได้ว่าเป็นวรรณคดีที่มีเอกลักษณ์ของความเป็นไทย
ปรากฏอยู่ แก่นเรื่องที่สําคัญที่สะท้อนออกมา คือ การให้อํานาจแก่บุคคล
ที่ไม่สามารถใช้สติควบคุมตัวเองได้ย่อมก่อให้เกิดความเดือดร้อน

บทวิเคราะห์
 คุณค่าด้านเนื้อหา บทละครเรื่องรามเกียรติ์

แก่นเรื่องอีกประการคือ การผูกใจเจ็บแค้นไม่ยอมให้อภัย ย่อม
นํามาซึ่งความเดือดร้อน เหมือนกับที่นนทกแค้นนางแปลง จนมาจุติเป็น
ทศกัณฐ์และพ่ายแพ้แก่พระราม เพราะความพยาบาทของตน

บทวิเคราะห์
 คุณค่าด้านวรรณศิลป์

1) รสทางวรรณคดี
1.1 เสาวรจนี คือ (ชมโฉม ชมความงาม) การชมความงามทั้ง
ของตัวละครและสิ่งต่างๆ เมื่อนนทกเห็นนางนารายณ์แปลงก็ตกตะลึงใน
ความงาม ถึงกับพรรณนาออกมาดัง ความว่า

1.1 เสาวรจนี

“เหลือบเห็นสตรีวิไลลักษณ์ พิศพักตร์ผ่องเพียงแขไข

งามโอษฐ์งามแก้มงามจุไร

งามนัยน์เนตรงามกร

งามถันงามกรรณงามขนง

งามองค์ยิ่งเทพอัปสร

งามจริตกิริยางามงอน

งามเอวงามอ่อนทั้งกายา

ถึงโฉมองค์อัครลักษมี

พระสุรัสวดีเสน่หา

สิ้นทั้งไตรภพจบโลกา

จะเอามาเปรียบไม่เทียบทัน”

บทวิเคราะห์
 คุณค่าด้านวรรณศิลป์

1) รสทางวรรณคดี
1.2 นารีปราโมทย์ คือ (บทเกี้ยวพาราสี) การเล้าโลมเกี้ยวพา
ราสีหรือพูดให้เพลิดเพลิน นนทกเกี้ยวพาราสีนางนารายณ์แปลง
ดังความว่า

1.2 นารีปราโมทย์

“ สุดเอยสุดสวาท

โฉมประหลาดลํ้าเทพอัปสร

ทั้งวาจาจริตก็งามงอน

ควรเป็นนางฟ้ อนวิไลลักษณ์

อันซึ่งธุระของเจ้า

หนักเบาจงแจ้งให้ประจักษ์

ถ้าวาสนาเราเคยบํารุงรัก

ก็จะเป็นภักดิ์ผลสืบไป

ตัวพี่มิได้ลวนลาม

จะถือความสิ่งนี้นี่ไม่ได้

สาวสรรค์ขวัญฟ้ ายาใจ

พี่ไร้คู่จะพึ่งแต่ไมตรี ”

บทวิเคราะห์
 คุณค่าด้านวรรณศิลป์

1) รสทางวรรณคดี
1.3 พิโรธวาทัง คือ (บทตัดพ้อต่อว่า หรือบทโกรธ) ดังตอน
ที่นนทกต่อว่าเทวดาที่แกล้งตน ดังความว่า

1.3 พิโรธวาทัง

“ บัดนั้น

นนทกนํ้าใจแกล้วกล้า

กริ้วโกรธร้องประกาศตวาดมา อนิจจาข่มเหงเล่นทุกวัน

จนหัวไม่มีผมติด สุดคิดที่เราจะอดกลั้น

จนหัวไม่มีผมติด

ขบฟันแล้วชี้นิ้วไป ”

และตอนที่นนทกต่อว่าพระนารายณ์ ดังความว่า

“บัดนั้น

นนทกผู้ใจแกล้วหาญ

ได้ฟังจึ่งตอบพจมาน

ซึ่งพระองค์จะผลาญชีวี
เหตุใดมิทําซึ่งหน้า

มารยาเป็นหญิงไม่บัดสี
ฤๅว่ากลัวนิ้วเพชรนี้

จะชี้พระองค์ให้บรรลัย
ตัวข้ามีมือแต่สองมือ หรือจะสู้ทั้งสี่กรได้

แม้นสี่มือเหมือนพระองค์ทรงชัย ที่ไหนจะทําได้ดั่งนี้ ฯ”

บทวิเคราะห์
 คุณค่าด้านวรรณศิลป์

1) รสทางวรรณคดี
1.4 สัลลาปังคพิสัย (บทเศร้าโศก ครํ่าครวญ พรํ่าเพ้อ อาลัยอาวรณ์) ในเรื่องกล่าวถึง ตอนที่นนทกครํ่าครวญรําพึงรําพัน เมื่อเข้าเฝ้า
พระอิศวร

1.4 สัลลาปังคพิสัย

“

พระองค์ผู้ทรงศักดาเดช ไม่โปรดเกศแก่ข้าบทศรี

กรรมเวรสิ่งใดดั่งนี้ ทูลพลางโกศีรําพัน ฯ ”

แบบฝึกหัด
ทบทวน

1. เรื่องรามเกียรติ์ แต่งด้วยคําประพันธ์ชนิดใด

ก. กลอนสุภาพ

ข. กาพย์ยานี 11
ค. กาพย์ฉบัง 16
ง. กลอนบทละคร

2. กลอนบทละครต่างจากกลอนสุภาพอย่างไร

ก. จํานวนคําในแต่ละวรรค

ข. กลอนบทละครต้องจบด้วย “เอย”

ค. กลอนบทละครไม่บังคับเรื่องสัมผัส

ง. ถ้าขึ้นต้นด้วยวรรคแรกมักใช้คําว่า เมื่อนั้น บัดนั้น

3. รามเกียรติ์ตอนนารายณ์ปราบนนทกได้รับการยกย่องว่าเป็นตอนที่มี
ความงามยิ่งด้านใด
ก. คีตศิลป์
ข. นาฎศิลป์
ค. วรรณศิลป์
ง. ถูกทั้งข้อ ข และ ค

4. ข้อใดใช้ภาษาได้เกิดภาพชัดเจนที่สุด
ก.

จนผมโกร๋นโล้นเกลี้ยงถึงเพียงหู ดูเงาในนํ้าแล้วร้องไห้
ข.

ผู้ใดทําชอบต่อเบื้องบาท ก็ประสาททั้งพรแลยศศักดิ์
ค.

อ้ายนี่ทําชอบมาช้านาน เราจึ่งประทานพรให้
ง.

สิ้นทั้งไตรภพจบโลกา จะเอามาเปรียบไม่เทียบทัน

5. ข้อใดแสดงถึงความงามของนารายณ์แปลงกายจนนนทกหลงใหล
ก. เมื่อนั้น พระนารายณ์ทรงสวัสดิ์รัศมี
ข. เมื่อนั้น นางนารายณ์เยาวลักษณ์เสน่หา
ค. ถึงโฉมองค์อัครลักษมี พระสุรัสวดีเสน่หา
ง. เป็นโฉมนางเทพอัปสร อ้อนแอ้นอรชรเฉลิมศรี

6. พฤติกรรมของนนทกตรงกับข้อใด
ก.

ยิ่งว่ายิ่งยุ
ข.

ยิ่งกดยิ่งดัน
ค.

เพชรตัดเพชร
ง.

ขิงก็รา ข่าก็แรง

7. คําในข้อใดมีความหมายต่างจากข้ออื่น
ก.พระสยมภูวญาณ
ข.พระอิศราธิบดี
ค.พระอิศวร
ง.หัสนัยน์

8. “งามจุไร” คําว่า จุไร มีความหมายตรงกับข้อใด
ก.จมูก
ข.คิ้ว
ค.ไรผม
ง.คาง

9. ข้อใดเป็นเหตุการณ์ที่เกิดก่อนเหตุการณ์อื่น
ก.นนทกทูลขอนิ้วเพชรจากพระอิศวร
ข.พระอิศวรประทานพรให้นนทก
ค.นนทกหลงรักนางสุวรรณอัปสร
ง.นนทกถูกเทวดากลั่นแกล้ง

10. ข้อใดมีอุปมาโวหาร
ก.เชิญไปสังหารอ้ายอาธรรม์

ให้มันสิ้นชีพชีวา
ข.ฮึดฮัดขัดแค้นแน่นใจ

ตาแดงดังแสงไฟฟ้ า
ค.กูจะเป็นแต่มนุษย์สองกร

ตามไปราญรอนอสุรี
ง.จนหัวไม่มีผมติด

สุดคิดที่เราจะอดกลั้น

11. คําที่ขีดเว้นใต้ข้อใด ไม่ได้หมายถึง พระนารายณ์
ก.ย้ายท่ามัจฉาชมสาคร พระสี่กรขว้างจักรฤทธิ์รงค์
ข.ครั้นแล้วนนทกมรณา พระจักราผู้มีอัชฌาสัย
ค.เมื่อนั้น หัสนัยน์เจ้าตรัยตรึงศา
ง.เห็นพระองค์ทรงสังข์คชาธร เป็นสี่กรก็รู้ประจักษ์ใจ

12. “เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า สอดสร้อยมาลาเฉิดฉัน ทั้งกวางเดินดง
หงส์บิน กินรินเลียบถํ้าอําไพ” คําประพันธ์ที่ยกมาข้างต้น มีท่ารํากี่ท่า
ก.6 ท่า
ข.7 ท่า
ค.8 ท่า
ง.9 ท่า

13. ท่ารําสุดท้ายที่นนทกใช้นิ้วทําร้ายตัวเองคือท่ารําใด
ก.

กินรินเลียบถํ้า
ข.

มัจฉาชมสาคร
ค.

เมขลาโยนแก้ว
ง.

นาคาม้วนหาง

14. คําประพันธ์ข้อใดเป็นนารีปราโมทย์
ก. สัพยอกหยอกเล่นเหมือนทุกวัน สรวลสันต์เยาะเย้ยเฮฮา
ข. เมขลาโยนแก้วแววไว มยุเรศฟ้ อนในอัมพร
ค. ย้ายท่ามัจฉาชมสาคร พระสี่กรขว้างจักรฤทธิรงค์
ง. สุดเอยสุดสวาท โฉมประหลาดลํ้าเทพอัปสร

15. ข้อใดมีการซํ้าคํา
ก. พนักงานฟ้ อนรําระบําบัน ชื่อสุวรรณอัปสรเสน่หา
ข. งามจริตกิริยางามงอน งามเอวงามอ่อนทั้งกายา
ค. เชิญเจ้ารําเถิดนะนางฟ้ า ให้สิ้นท่าที่นางจําได้
ง. ยิ่งคิดยิ่งพิศผูกพัน ก็เดินกระชั้นเข้าไป

16. คําประพันธ์ข้อใดมีลักษณะเป็นกลบท
ก. บัลลังก์บทลวดประกวดภาพ เครือกระหนกครุฑกระหนาบจับนาคห้อย
ข. เทพนมปฐมพรหมสี่หน้า สอดสร้อยมาลาเฉิดฉิน
ค. มีมือยี่สิบซ้ายขวา ถือคฑาอาวุธธนูศร
ง. อันน้องซึ่งถัดมานั้น ชื่อกุมภกรรณชาญสมร

17. ข้อใดไม่ใช่บุคลิกลักษณะของพระอิศวรจากเนื้อเรื่องตอนนี้
ก.

ใจดี
ข.

ชอบใช้อํานาจ
ค.

ตัดสินใจเร็ว
ง.

ให้ขวัญและกําลังใจคนทําความดี

18. ข้อใดต่อไปนี้ไม่ได้หมายถึงพระอิศวร
ก.

พระสยมภูวญาณ
ข.

พระศุลี
ค.

พระทรงสุบรรณ
ง.

เจ้าไตรโลกา

19. เรื่อง รามเกียรติ์ มีต้นกําเนิดมาจากชาติใด
ก.ศรีลังกา
ข.มาลายู
ค.อินเดีย
ง.ชวา

20. ข้อคิดจากเรื่อง รามเกียรติ์ ตอน นารายณ์ปราบนนทก ข้อใดที่
สามารถนําไปใช้ในชีวิตประจําวันได้
ก.การใช้อํานาจ
ข.แค้นนี้ต้องชําระ
ค.การอดทนอดกลั้น
ง.เวรย่อมระงับด้วยการจองเวร