

Basa Jawa
Presentation
•
Other
•
10th Grade
•
Practice Problem
•
Hard
Wiwik Soena
FREE Resource
17 Slides • 0 Questions
1
Waskitha
Basa lan
Sastra Jawa
Kanggo SMA/MA KELAS X
2
BAB 3
GEGURITAN
sumber:shutterstock.com
3
Tujuan Pembelajaran
• Menjelaskan informasi berupa gagasa, pikiran, pandangan, arahan, atau pesan dari teks sastra
geguritan.
• Memarafrasekan teks sastra geguritan.
• Menemukan makna yang tersurat dan tersirat dalam teks sastra geguritan.
• Menganalisis gaya bahasa dalam teks sastra geguritan.
• Membandingkan teks sastra geguritan gagrag lawas dan gagrag anyar.
• Menunjukkan kaidah menulis teks sastra geguritan.
• Mengkritik teks sastra geguritan.
• Menulis teks sastra geguritan.
• Menyajikan secara lisan teks sastra geguritan secara indah.
4
Profil Pelajar Pancasila
• Berakhlak mulia
• Bernalar kritis
• Kreatif
5
Ancang-ancang
Geguritan
Gagrag
Lawas
Geguritan
Gagrag
Anyar
6
1. Geguritan Gagrag Lawas : rumpakan kidung kang gumathok.
Paugeran geguritan gagrag lawas
Cacahing gatrane
ora tartamtu.
Saben gatrane
guru wilangan
lan guru lagune
padha.
Lumrahe
diwiwiti sun
gegurit
7
2. Geguritan Gagrag Anyar : geguritan kang ora nganggo paugeran
tartamtu.
Titikan geguritan gagrag anyar
Mentes
Mardika
Endah
8
3. Purwakanthi
Purwakanthi Guru Swara
Yaiku sing duweni swara kang padha ing pungkasane tembung.
Tuladha : Sapa jujur, bakal luhur
a
Purwakanthi Guru Sastra
Yaiku sing padha tulisane/aksarane ing saben wiwitan wanda.
Tuladha : Titi, Titis, Tatas, lan Trengginas.
b
Purwakanthi Guru Basa
Yaiku ngemot tetembungan kang dibaleni maneh jroning ukara.
Tuladha : Raja putra, putra daleme Ngastina.
c
9
4. Lelewaning Basa: kaendahan tembung lan ukara kang digunakake dening panganggit.
a
b
c
d
e
f
g
Asimilasi : sudaning
pakecapan.
Tuladha : aneng = ana + ing
Metafora : unen-unen
nganggo pepindhan.
Tuladha : R. Setyaki dadi
Praja Dwarawati.
Alegori : metafora kang ditulis
ukara dawa banget.
Tuladha : Gesangipun manungsa
menika palwa umpaminipun.
Personifikasi : pepindhan jalma.
Tuladha : Langit uga melu
nangis.
Metonimia : lira-liruning
jeneng.
Tuladha : Le, aku tukokna odol.
Hiperbola : pepindhan sing
kliwat/keladuk.
Tuladha : Swarane kaya
bledheg.
Eufemisme : Unen-unen sing
surasane luwih alus.
Tuladha : Dadi manten =
nambut silaning akrami.
10
h
i
j
k
l
m
n
Ironi : unen-unen kang nyritakake
kosok balen.
Tuladha : Sregep tenan jam 8 lagi
tangi.
Onomatope : tembung kang
mratelake jeneng saka unine.
Tuladha : Bedhug saka uni dhug-
dhug
Epentesis : muwuhi aksara ing
sajroning tembung.
Tuladha : Amarta = Ngamarta
Metatesis : lira-liruning
panganggoning aksara ing tembung.
Tuladha : Arca = reca
Klimaks : dhapukaning
tembung mratelake saya suwe
banget.
Tuladha : Apa maneh lara,
mati daklabuhi
Antiklimaks : dhapukaning
tembung mratelake saya ora
banget.
Tuladha : Apa meneh satus,
serupiah wae aku ora duwe.
Antitesis : unen-unen kang
mujudake surasane kosok
balen.
Tuladha : Rina wengi aku
ndongakake kowe
11
5. Tembung Entar
Yaiku tembung silihan, ora kena ditegesi sawantahe wae. Ngangsu kawruh = golek ngelmu
6. Tembung Garba
Yaiku tembung loro kagandheng dadi siji kanggo nyuda wandane. Nara + indra = Narendra
7. Tembung Plutan
Yaiku tembung kang dirangkep wandane, supaya suda wandane.
sarana = srana
8. Imaji
Yaiku efek saka rakitaning tembung ing geguritan karo pancadriya manungsa.
Saka kadohan keprungu swara kumriciking banyu.
12
9. Gancaran
Cara gawe gancaran :
Kudu maca
geguritan kanthi
tumemen
1
Negesi tembung
sing dianggep
angel nganggo
Bausastra Jawa
2
Negesi tembung
kang ngemu
pepindhan
3
Geguritan
ditulis maneh
kanthi
ditambahi jejer
lan wasesa
4
13
Materi Pembelajaran Geguritan
A. Maca Teks Wacana kanthi Tumemen
B. Tegese Tembung lan Dhudhah Isi Wacan
C. Nulis Geguritan kanthi Trep
D. Nyuguhake Tulisan Teks Wacana ing Medhia Cithak lan Digital
14
A. Maca Teks Wacana kanthi Tumemen
Para siswa maca geguritan kanthi irah-irahan “Pewayangan“ lumantar kagiyatan bebarengan.
Ing ngisor iki cuplikan geguritan “Pewayangan“ .
Pewayangan
Ing suwalike kelir putih
Sang dhalang sila linggih
Kasunaran cahya remeng alon
Asta loro mayangke paraga sarwa singlon
Salathine sumwur crita kebak pasemon
Kabeh manut manut dhawuhe aring-aring
Kawicaksanan tanpa pamrih
15
B. Tegese Tembung lan Dhudhah Isi Wacan
Bab kang dirembug siswa karo kanca-kancane sakelompok yaiku :
1.
Identifikasi jinis geguritan
2.
Nemtokake undheran/tema geguritan
3.
Nulis isi geguritan
4.
Golek lelewaning basa ing sajroning geguritan
5.
Menehi panemu gegayutan karo irah-irahane geguritan
16
C. Nulis Geguritan kanthi Trep
1
2
3
4
Nemtokake
Tema
Nemtokake
Ancase
Nggawe
Cengkorongan
Ngrembagake
Geguritan
5
Nulis
Geguritan
17
D. Nyuguhake Tulisan Teks Wacana ing Medhia Cithak lan Digital
Geguritan bisa diwaca kanthi nggatekake bab ing ngisor iki.
1
2
3
4
Wicara
Wiraga
Wirasa
Wirama
Waskitha
Basa lan
Sastra Jawa
Kanggo SMA/MA KELAS X
Show answer
Auto Play
Slide 1 / 17
SLIDE
Similar Resources on Wayground
18 questions
TEKS GURITAN
Presentation
•
11th Grade
16 questions
Sisindiran Pertemuan 1
Presentation
•
11th Grade
7 questions
TEKS DESKRIPSI TENTANG RUMAH ADAT JAWA
Presentation
•
10th Grade
12 questions
TEMBANG MACAPAT
Presentation
•
10th Grade
19 questions
RUANG LINGKUP SEJARAH
Presentation
•
10th Grade
14 questions
UNSUR BASA TEKS ASIL OBSERVASI
Presentation
•
9th Grade
13 questions
ESP | Aralin 4 | Simulan Natin
Presentation
•
9th Grade
9 questions
Berkenalan dengan Novel
Presentation
•
9th Grade
Popular Resources on Wayground
10 questions
HCS SCI 03 Summer School Review 4
Quiz
•
3rd Grade
11 questions
HSMS - Standard Response Protocol
Quiz
•
6th - 8th Grade
16 questions
1.1-1.2 Quiz Review
Quiz
•
9th - 12th Grade
12 questions
Exponent Expressions
Quiz
•
6th Grade
20 questions
Adding and Subtracting Integers
Quiz
•
6th - 7th Grade
11 questions
Northeast States
Quiz
•
3rd - 4th Grade
10 questions
Characterization
Quiz
•
3rd - 7th Grade
10 questions
Common Denominators
Quiz
•
5th Grade