Search Header Logo
Basa Jawa

Basa Jawa

Assessment

Presentation

Other

10th Grade

Practice Problem

Hard

Created by

Wiwik Soena

FREE Resource

17 Slides • 0 Questions

1

media

Waskitha
Basa lan
Sastra Jawa

Kanggo SMA/MA KELAS X

2

media

BAB 3

GEGURITAN

sumber:shutterstock.com

3

media

Tujuan Pembelajaran

Menjelaskan informasi berupa gagasa, pikiran, pandangan, arahan, atau pesan dari teks sastra

geguritan.

Memarafrasekan teks sastra geguritan.
Menemukan makna yang tersurat dan tersirat dalam teks sastra geguritan.
Menganalisis gaya bahasa dalam teks sastra geguritan.
Membandingkan teks sastra geguritan gagrag lawas dan gagrag anyar.
Menunjukkan kaidah menulis teks sastra geguritan.
Mengkritik teks sastra geguritan.
Menulis teks sastra geguritan.
Menyajikan secara lisan teks sastra geguritan secara indah.

4

media

Profil Pelajar Pancasila

Berakhlak mulia

Bernalar kritis
Kreatif

5

media

Ancang-ancang

Geguritan

Gagrag
Lawas

Geguritan

Gagrag
Anyar

6

media

1. Geguritan Gagrag Lawas : rumpakan kidung kang gumathok.

Paugeran geguritan gagrag lawas

Cacahing gatrane

ora tartamtu.

Saben gatrane
guru wilangan
lan guru lagune

padha.

Lumrahe

diwiwiti sun

gegurit

7

media

2. Geguritan Gagrag Anyar : geguritan kang ora nganggo paugeran

tartamtu.

Titikan geguritan gagrag anyar

Mentes

Mardika

Endah

8

media

3. Purwakanthi

Purwakanthi Guru Swara
Yaiku sing duweni swara kang padha ing pungkasane tembung.
Tuladha : Sapa jujur, bakal luhur

a

Purwakanthi Guru Sastra
Yaiku sing padha tulisane/aksarane ing saben wiwitan wanda.
Tuladha : Titi, Titis, Tatas, lan Trengginas.

b

Purwakanthi Guru Basa
Yaiku ngemot tetembungan kang dibaleni maneh jroning ukara.
Tuladha : Raja putra, putra daleme Ngastina.

c

9

media

4. Lelewaning Basa: kaendahan tembung lan ukara kang digunakake dening panganggit.

a

b

c
d
e

f

g

Asimilasi : sudaning
pakecapan.
Tuladha : aneng = ana + ing

Metafora : unen-unen
nganggo pepindhan.
Tuladha : R. Setyaki dadi
Praja Dwarawati.

Alegori : metafora kang ditulis
ukara dawa banget.
Tuladha : Gesangipun manungsa
menika palwa umpaminipun.

Personifikasi : pepindhan jalma.
Tuladha : Langit uga melu
nangis.

Metonimia : lira-liruning
jeneng.
Tuladha : Le, aku tukokna odol.

Hiperbola : pepindhan sing
kliwat/keladuk.
Tuladha : Swarane kaya
bledheg.

Eufemisme : Unen-unen sing
surasane luwih alus.
Tuladha : Dadi manten =
nambut silaning akrami.

10

media

h

i

j
k
l

m

n

Ironi : unen-unen kang nyritakake
kosok balen.
Tuladha : Sregep tenan jam 8 lagi
tangi.

Onomatope : tembung kang
mratelake jeneng saka unine.
Tuladha : Bedhug saka uni dhug-
dhug

Epentesis : muwuhi aksara ing
sajroning tembung.
Tuladha : Amarta = Ngamarta

Metatesis : lira-liruning
panganggoning aksara ing tembung.
Tuladha : Arca = reca

Klimaks : dhapukaning
tembung mratelake saya suwe
banget.
Tuladha : Apa maneh lara,
mati daklabuhi

Antiklimaks : dhapukaning
tembung mratelake saya ora
banget.
Tuladha : Apa meneh satus,
serupiah wae aku ora duwe.

Antitesis : unen-unen kang
mujudake surasane kosok
balen.
Tuladha : Rina wengi aku
ndongakake kowe

11

media

5. Tembung Entar

Yaiku tembung silihan, ora kena ditegesi sawantahe wae. Ngangsu kawruh = golek ngelmu
6. Tembung Garba

Yaiku tembung loro kagandheng dadi siji kanggo nyuda wandane. Nara + indra = Narendra
7. Tembung Plutan

Yaiku tembung kang dirangkep wandane, supaya suda wandane.

sarana = srana

8. Imaji

Yaiku efek saka rakitaning tembung ing geguritan karo pancadriya manungsa.

Saka kadohan keprungu swara kumriciking banyu.

12

media

9. Gancaran

Cara gawe gancaran :

Kudu maca

geguritan kanthi

tumemen

1

Negesi tembung

sing dianggep
angel nganggo
Bausastra Jawa

2

Negesi tembung

kang ngemu
pepindhan

3

Geguritan

ditulis maneh

kanthi

ditambahi jejer

lan wasesa

4

13

media

Materi Pembelajaran Geguritan

A. Maca Teks Wacana kanthi Tumemen

B. Tegese Tembung lan Dhudhah Isi Wacan

C. Nulis Geguritan kanthi Trep

D. Nyuguhake Tulisan Teks Wacana ing Medhia Cithak lan Digital

14

media

A. Maca Teks Wacana kanthi Tumemen

Para siswa maca geguritan kanthi irah-irahan “Pewayangan“ lumantar kagiyatan bebarengan.

Ing ngisor iki cuplikan geguritan “Pewayangan“ .

Pewayangan

Ing suwalike kelir putih

Sang dhalang sila linggih

Kasunaran cahya remeng alon

Asta loro mayangke paraga sarwa singlon

Salathine sumwur crita kebak pasemon

Kabeh manut manut dhawuhe aring-aring

Kawicaksanan tanpa pamrih

15

media

B. Tegese Tembung lan Dhudhah Isi Wacan

Bab kang dirembug siswa karo kanca-kancane sakelompok yaiku :

1.

Identifikasi jinis geguritan

2.

Nemtokake undheran/tema geguritan

3.

Nulis isi geguritan

4.

Golek lelewaning basa ing sajroning geguritan

5.

Menehi panemu gegayutan karo irah-irahane geguritan

16

media

C. Nulis Geguritan kanthi Trep

1

2

3

4

Nemtokake

Tema

Nemtokake

Ancase

Nggawe

Cengkorongan

Ngrembagake

Geguritan

5

Nulis

Geguritan

17

media

D. Nyuguhake Tulisan Teks Wacana ing Medhia Cithak lan Digital

Geguritan bisa diwaca kanthi nggatekake bab ing ngisor iki.

1

2

3

4

Wicara

Wiraga

Wirasa

Wirama

media

Waskitha
Basa lan
Sastra Jawa

Kanggo SMA/MA KELAS X

Show answer

Auto Play

Slide 1 / 17

SLIDE