BÀI 14 BÀI TẬP SÓNG

NỘI DUNG CHÍNH

Mở đầu

Ôn tập lại kiến thức
đã học

Hướng dẫn

Giải bài tập ví dụ

Luyện tập

Bài tập tự luận SGK,
Bài tập trắc nghiệm

Vận dụng

Tìm hiểu về sóng
thần

01

03

02

04

Ôn tập kiến
thức đã học
01

▪Có các cặp thẻ với nội
dung liên hệ nhau hoặc
là các vế của 1 câu.

▪Lần lượt 1 HS của mỗi
nhóm sẽ lên bảng và lật
2 thẻ, nếu đúng là 1 cặp
thì HS đó sẽ mang về
nhóm của mình, cho đến
cặp thẻ cuối cùng.

▪Nhóm nào nhiều cặp thẻ
nhất sẽ chiến thắng.

▪Lưu ý, mỗi HS chỉ lên 1
lần, khi nào hết HS thì
mới quay trở lại.

Công thức tính tốc độ truyền

sóng

Bước sóng là

Công thức tính bước sóng

Công thức tính khoảng vân

Tần số f của sóng là

Giao thoa là hiện tượng

v = s/t

𝜆 = v/f

i =

𝜆𝐷
𝑎

khoảng cách ngắn
nhất giữa hai ngọn

sóng liên tiếp

số các ngọn sóng đi

qua một điểm đang xét

trong 1 đvi thời gian

khi 2 sóng kết hợp gặp

nhau, có những điểm dao

động cực mạnh và có
những điểm đứng yên.

Đáp
án
trò
chơi
nhanh

tay
tinh
mắt

Công thức liên hệ giữa tần

số và chu kì sóng

Sóng ngang là sóng

Trong sóng dừng, bụng sóng

là

Điều kiện để có sóng dừng

trên 1 dây 2 đầu cố định là

Sóng dừng là

Điều kiện để xảy ra hiện
tượng giao thoa là

f = 1/T

L = nλ/2

các phần tử môi trường dao
động theo phương vuông góc

phương truyền sóng.

kết quả giao thoa giữa
sóng tới và sóng phản
xạ trên cùng 1 sợi dây.

hai sóng cùng phương,
cùng tần số và độ lệch
pha không đổi theo thời

gian.

Đáp
án
trò
chơi
nhanh

tay
tinh
mắt

những điểm có biên
độ dao động cực đại.

Biên độ sóng là

độ lệch lớn

nhất của phần
tử sóng khỏi

VTCB.

Bước sóng là
quãng đường

sóng truyền được
trong một chu kì.
Bước sóng được
kí hiệu là λ, đơn vị

là mét (m)

Chu kì sóng
chính bằng
chu kì dao

động của phần

từ sóng, kí

hiệu là T, đơn

vị giây (s)

Tần số sóng:

đại

lượng f=1/T
được gọi là
tần số sóng

Tốc độ truyền

sóng là tốc
độ lan truyền

dao động

trong không

gian

Điều kiện để xảy ra giao

thoa: dao động cùng

phương, cùng tần số, có

độ lệch pha không đổi

theo thời gian.

Hiện tượng
giao thoa là

một hiện tượng
đặc trưng của

sóng

Giao thoa ánh sáng: i

là khoảng vân,

khoảng cách giữa 2
vân sáng hoặc vân
tối liên tiếp 𝑖 =

𝜆𝐷
𝑎

Sóng dừng được tạo thành

mỗi khi có hai sóng cùng biên
độ, cùng bước sóng lan truyền
theo hai hướng ngược nhau.
Hai sóng này gặp nhau, giao

thoa thành sóng dừng

Những điểm tại đó
hai sóng ngược pha
nhau thì không dao
động và được gọi là

nút sóng

Những điểm tại đó
hai sóng đồng pha

với nhau thì dao
động với biên độ

cực đại được gọi là

bụng sóng.

Hướng dẫn giải

bài tập ví dụ

02

Nghiên cứu các ví

dụ được nêu ra

trong SGK.

Tóm tắt các ví dụ

Phân tích đề theo

nhóm

Tìm ra phương pháp

giải.

Ví dụ 1: Sóng âm có tần số
192 Hz và truyền đi được
quãng

đường

91,4m

trong

0,27s. Hãy tính

a) Tốc độ truyền sóng.

b) Bước sóng

c) Nếu tần số sóng là 442 Hz
thì bước sóng và chu kì là
bao nhiêu?

a) 𝑣 =𝑆

𝑡= 91,4

0,27= 338,5 𝑚/𝑠

b) Sử dụng công thức: v = 𝜆f

𝜆 = 𝑣

𝑓= 338,5

192= 1,76𝑚

c) 𝜆′=𝑣

𝑓= 338,5

442= 0,77𝑚

𝑇′= 1

𝑓′ =
1

442= 0,002𝑠

Ví dụ 1:
f = 192 Hz;
S = 91,4m;
t = 0,27s.
Hãy tính
a) v = ?.
b) λ = ?
c) 𝑓′= 442 Hz
Tính 𝜆′= ?, 𝑇′= ?

01

02

03

Mô tả sóng

- Công thức liên hệ giữa λ, v, T, f : λ = vT = v/f
- Công thức tính tốc độ sóng: v = s/t

Giao thoa ánh sáng

Khoảng cách giữa n vân sáng hoặc tối liên tiếp có (n – 1)
khoảng vân.
Vị trí vân sáng: vân sáng bậc n ứng với: k = n (k = 0: VS trung
tâm)
Vị trí vân tối: vân tối thứ n ứng với: k = (n – 1)

Sóng dừng

- Điều kiện có sóng dừng 2 đầu cố định: L = n

𝜆
2(n =1,2,3…)

Số bụng sóng = k

Số nút sóng = k+1

- Điều kiện 1 đầu cố định, 1 đầu thả: L = (2n+1)

𝜆
2(n = 0,1,2,..)

Số bụng sóng = k+1

Số nút sóng = k+1

- Khoảng cách gần nhất của 2 nút (bụng) là

𝜆
2. Khoảng cách

gần nhất giữa nút sóng và bụng sóng là

𝜆
4

LƯU

Ý

SÓNG

Luyện tập

03

Mỗi cặp đôi giải 1
câu trắc nghiệm
trong thời gian 1
phút.
Cứ hết thời gian
1 câu, HS sẽ di
chuyển

và

thảo

luận câu khác với
bạn khác theo sơ
đồ sau

Câu 1:

Một người quan sát một chiếc phao trên mặt biển, thấy nó nhô cao 10 lần
trong khoảng thời gian 27s. Chu kì của sóng biển là

A. 2,8s.

B. 2,7s.

C. 2,45s.

D. 3s.

Ta thấy chiếc phao nhô lên 10 lần
=> có 9 chu kì diễn ra:

9T = 27s

=> T = 3s

Câu 2: Một người quan sát một chiếu lá trên mặt nước thấy nó nhô lên cao
7 lần trong 18s và đo được khoảng cách giữa hai đỉnh sóng liên tiếp là 3 m.
Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là

A. 2m/s.

B. 1m/s.

C. 1,5m/s.

D. 0,5 m/s.

Theo đề ta có:

ቊ6𝑇 = 18 => 𝑇 = 3𝑠

𝜆 = 3𝑚

=> 𝑣 = 𝜆

𝑇 = 1𝑚/𝑠

Câu 3: Tại một điểm O trên mặt nước yên tĩnh có một nguồn dao động
điều hòa theo phương thẳng đứng với tần số 2 Hz. Từ điểm O có những
gợn sóng tròn lan rộng ra xa xung quanh. Khoảng cách giữa 2 gợn sóng
kế tiếp là 20 cm. Tốc độ truyền sóng trên mặt nước là

A. 40cm/s.

B. 120 cm/s.

C. 20 cm/s.

D. 80cm/s.

Ta có khoảng cách giữa hai gợn sóng kế tiếp là 20 cm
=> λ = 20 cm

v = λ.f = 20.2 = 40 cm/s

Câu 4: Người ta gây một chấn động ở đầu O một sợi dây cao su cẳng
thẳng làm tạo nên một dao động theo phương vuông góc với vị trí bình
thường của dây. Sau 4s chuyển động truyền được 20m dọc theo dây. Tốc
độ sóng truyền trên dây là

A. 5 m/s.

B. 80 m/s.

C. 4 m/s.

D. 24 m/s.

Tốc độ sóng truyền trên dây là:

v = s/t = 5 m/s

Câu 5: Trên một sợi dây đàn hồi dài 1 m, 2 đầu cố định, đang có sóng
dừng với 5 nút sóng (kể cả hai đầu dây). Bước sóng của sóng truyền trên
dây là

A. 1,5m.

B. 2 m

C. 1m.

D. 0,5m.

Với 2 đầu dây cố định
và trên dây có 5 nút
nên k = 5 -1 = 4
L = 4.λ/2 => λ = 0,5 m/s

Câu 6: Trong thí nghiệm giao thoa Young, nguồn sóng có bước sóng là
0,5 µm, khoảng cách giữa hai khe đến màn là 3m. Khoảng cách giữa 2
vân sáng liên tiếp là

A. 0,5 mm.

B. 1 mm.

C. 5 mm.

D. 10mm.

Khoảng vân là

i =𝜆𝐷

𝑎= 0,001𝑚

Câu 7: Trong thí nghiệm giao thoa Young, nguồn sóng có bước sóng là
0,4µm, khoảng cách giữa hai khe hẹp là 1,2 mm, khoảng cách giữa hai
khe đến màn là 3m. Khoảng cách giữa 6 vân sáng liên tiếp là

A. 6mm.

B. 0,5 mm.

C. 5 mm.

D. 0,6 mm.

Khoảng cách giữa 6
vân sáng liên tiếp là:

5i = 5𝜆𝐷

𝑎= 5𝑚𝑚

Em

có biết?

SÓNG THẦN

Thời gian giữa các sóng kế tiếp

có thể là 10 phút, có trường

hợp đến 2 giờ đồng hồ và bước

sóng có thể đạt 500km.

Sóng thần di chuyển với tốc độ

rất nhanh, có thể tới 890km/h

ở vùng biển sâu 6100 m.

SÓNG THẦN

Ngày 26/12/2004, động đất
9,2

độ

Richter

tại

Ấn

Độ

Dương tạo ra sóng thần tràn
vào 14 quốc gia và cướp sinh
mạng của hơn 225.000 người.

Sóng cao tới 30m tàn phá
cộng đồng dân cư ven biển ở
Indonesia, Sri Lanka, Ấn Độ,
Thái Lan và các quốc gia lân
cận khác

SÓNG THẦN

Ngày

10/2/2014,

Cơ

quan

cảnh sát quốc gia Nhật xác
nhận

15.884

người

thiệt

mạng, 6.148 người bị thương
và

2.633

người

mất

tích,

127.290 ngôi nhà bị tàn phá.

China.org.cn xếp thiên tai này
ở vị trí thứ 2 trong 10 trận
sóng thần tàn phá thảm khốc
nhất từ đầu thế kỷ 20 tới nay

VỀ NHÀ

Tìm hiểu

Một số nguyên
nhân dẫn đến
Sóng thần

Yêu cầu

Báo cáo vào giờ
học tiếp theo

Thực hiện

●Làm bài tập
trong SGK, SBT

●Vẽ sơ đồ tư duy
tổng hợp kiến
thức

Lưu

ý

Chuẩn bị đồ
dùng, báo cáo
thực hành cho
bài sau

Nhiệm vụ

Cá nhân thực hiện

tại nhà