Search Header Logo
Materi Puisi Bali Purwa lan Puisi Bali Anyar

Materi Puisi Bali Purwa lan Puisi Bali Anyar

Assessment

Presentation

World Languages

12th Grade

Practice Problem

Easy

Created by

I KADEK SWAHA MANDALA

Used 2+ times

FREE Resource

23 Slides • 5 Questions

1

media

2

media

PUISI BALI

3

Multiple Select

Sapunapi gatra alit-alit sareng sami?

1

Bingung

2

Seneng

3

Pedih

4

Demen

4

media

Indikator

Menyebutkan jenis-jenis sastra tembang Bali

Melantunkan tembang Bali (gending rare, pupuh, kidung, dan

wirama)

Menjelaskan tata makna kosakata dalam teks tembang yang dibaca

Membaca dan mengamati teks puisi Bali anyar (modern)

Mengungkap tata bahasa, makna dan nilai teks puisi yang baca

5

media

Puisi Bali

Puisi Bali Purwa

Intrinsik

Ekstrinsik

Puisi Bali Anyar

6

media

1. SEKAR RARE

2. SEKAR ALIT

3. SEKAR MADIA

4. SEKAR AGUNG

Puisi Bali Purwa

7

media

A. Sekar Rare (Gegendingan)

Gending Rare upami : juru pencar, jenggot uban, made

cenik, mati delod pasih, miwah sane lianan.

Gending Jejangeran upami : putri ayu, siap sangkur,

majejangeran, miwah sane lianan.

Gending Sangiang upami : puspa panganjali, kukus arum,

suaran kembang, miwah sane lianan.

Sekar Rare inggih punika soroh gending anggen
ngendingang anak alit, utawi soroh gending sane
gendingana olih pra alit-alite rikala maplalian.

8

media

Sekar Alit (Tembang Macapat)

Sekar Alit kawangun tur kaiket antuk uger – uger pada lingsa.

Padalingsa inggih punika kecap wanda miwah wangun suara ring
panguntat sajeroning acarik lan akeh carik sajeroning apada . uger
– uger punika minakadi

Guru Wilangan : uger – uger wanda sajeroning acarik

Guru Dingdong : Uger – uger wangun suara ring panguntat

sajeroning acarik

Guru Gatra : Uger – Uger katah carik sajeroning apada

9

media

Sekar Alit
a.Pupuh Sinom
b. Pupuh Mijil
c. Pupuh Ginadà
d. Pupuh Pucung
e. Pupuh Maskumambang
f. Pupuh Ginanti
g. Pupuh Dandang
h. Pupuh Durma
i. Pupuh Pangkur
j. Pupuh Semarandana

Pada Lingsa Sekar Alit
Sinom 8a 8i 8a 8i 8i 8u/o 8a 8i 12a
Ginada 8a 8i 8a 8u 8a 4i 8a
Pucung 4u 8u 6a 8i 12a
Maskumambang 4a 8i 6a 8i 8a
Ginanti 8u 8i 8a 8i 8a 8i
Durma 12a 8i 8a 8a 8i 5a 8i
Pangkur 8a 12i 8u 8a 12u 8a 8i
Semarandana 8i 8a 8o 8a 8a 8u 8a
Dangdang 14a 14e 8u 8i 8a 8u 12a 8i

8a

Mijil 10i 6o 4e 10e 8i 6i 8u

(SMPGD)

10

media

Imba

Bibi Anu

bi-bi-a-nu

4u

Lamun payu luas manjus

la-mun-pa-yu-lu-as-man-jus

8u

Antenge tekekang

an-te-nge-te-ke-kang

6a

Yatnain ngaba masui

yat-na-in-nga-ba-ma-su-i

8i

Tiuk puntul

ti-uk-pun-tul

4u

Bawang anggen pasikepan

ba-wang-ang-gen-pa-si-ke-pan 8a

11

Multiple Choice

Sekar Alit ring sajroning apada kaiket oleh...

1

Pada Lingsa

2

Guru Lagu

3

Kawitan

4

Parwa Kanti

12

Multiple Choice

Pupuh sane witnyane saking Bali Inggih punika?

1

Ginada

2

Ginanti

3

Pucung

4

Durma

13

Multiple Choice

Ring sor puniki sane marupa pada lingsa pupuh ginada....

1

8a,8i.8a.8a,8u.4i,8a

2

8a,8i,8a,8u,8a,4i,8a

3

8a,8i,8a,8u,8i,4i,8a

4

8a,8i,8a,8i,8a,4i,8a

14

media

Sekar Madya (Kidung/Tembang
Tengahan)

Sekar Madia masaih ring sekar alit utawi tembang macapat,
sekar madia kabanda antuk uger-uger akéh kecap miwah labuh
suara ring panguntat carik.

Guru wilangan miwah guru dingdung sané manggén ring sekar
alit taler manggeh ring sekar madia, kanggén ngugerin sajeroning
apada.

15

media

Sekar Agung (Wirama)

Wirama utawi sekar agung puniki ketah kabaos tembang gedé utawi sekar

agung. Wirama puniki kabanda antuk uger-uger guru, laghu, wreta, miwah
matra.

Guru mateges suara abot, panjang, utawi ngileg. Kecap kruna sané keni guru

katembangang maolah miwah ngwilet.

Laghu tegesipun suara ingan, suara bawak, suara nylocor utawi kecap

krunané sané katembangang bawak.

Wreta inggih punika kecap kruna utawi gebogan wanda sajeroning acarik.

Matra inggih punika pawangun guru laghu sajeroning acarik.

Guru kepah dados tetiga: guru hrswa (cendek), guru dirgha (panjang), miwah

guru pluta (panjang tur ngileg).

16

Multiple Choice

Kema laku

Ditu ade gedong cenik

Bersih wawu pragat

Sang kalih raris ngranjing

Saget ngenah gegambaran

 

Pupuh ring ajeng mawasta...

1

Pupuh Maskumambang

2

Pupuh Pucung

3

Pupuh Ginada

4

Pupuh Ginanti

17

media

Kecap wanda sane polih tedong umpami (draatmaja)
Kecap wanda sane polih suku ilut umpami (sang sura)
Kecap wanda sane polih hulu sari (durniiti)
Kecap wanda sane polih taleng (narendra)
Kecap wanda sane polih bisah (kweh – lwah)
Kecap wanda sane polih surang ( parwata)
Kecap wanda sane polih cecek (kiteng)
Kecap wanda sane polih adeg-adeg (kadadin)
Kecap wanda ring ajeng guwung (cakra)
Kecap wanda ring ajeng suku kembung (rakwa)
Kecap wanda ring ajeng nanya (ramya)
Kecap wanda ring ajeng dwita (budda)
Kecap wanda ring ajeng tengenan (mangkana)

Suara guru ring wirama utawi sekar agung sane kasurat nganggen aksara
Bali kacihnayang antuk makudang-kudang caciren sakadi ring sor puniki:

18

media

Sajeroning

apada,

wirama

kawangun

antuk

carik.

Sakewanten wenten taler pada wirama sane kawangun
antuk tigang carik sane kabaos utgatawisama utawi rahtiga.
Carik kapertama sajeroning wirama kabaos pangawit, carik
kaping

kalih

kawastanin

pangenter,

carik

kaping

tiga

kawastanin

pangumbang,

miwah

carik

kaping

patpat

kawastanin pamada. Ring wirama rah tiga nenten wenten
pangenter.

19

media

Puisi Bali Anyar

Pak guru napi

sane kawastanin

puisi?

Kruna puisi ring basa Yunani mawiwit saking

kruna poesis sane mateges reriptan

(Penciptaan).

Puisi Bali Anyar kaiket antuk rima, ritme,
miwah akeh baris saha kasinahang antuk

basa padet

20

media

Puisi Bali Anyar

Puisi Bali Anyar kewangun antuk kalih soroh inggih punika :
1. Sarana dalem utawi intrinsik ring basa Indonesia,.
2. Sarana luar utawi ekstrinsik ring basa Indonesia.
Sarana dalem utawi intrinsik:
Murda, Unteng, Wirasa, Wangun, Suara, Baris lengkara, kosa

basa.

21

media

Manut daging cakepan sane mamurda sari basa lan sastra indonesia antuk SMKTA

pakaryan Drs Maskurun (1993:82). Karya sastra puisi inggih punika wangun awi-
awian sastra sane kaiket antuk rima, ritma, miwah akeh baris saha kasinahang antuk
basa sane padet. Selanturnyane taler kabaosang puisi kawangun antuk unsur-unsur
intrinsik minakadi:

a. Tema indik napi tatuek daging puisi.

b. Rima persamaan-persamaan bunyi.

c. Ritma , perhentian utawi tekanan-tekanan sane teratur.

d. Majas gaya bahasa/basa basita/pralambang basa bali. Msl.

e. Kesan daging manah sane kawedar/isi perasaan yg diungkap.

f. Diksi pilihan-pilihan kata.

Tiosan ring punika taler kawangun antuk unsur-unsur ektrinsik minakadi riwayat urip

sang pengawi saha misi utawi tatujon sane kaaptiang.

22

media

Murda

Murda pacang nentuang napi pidaging puisine punika. Murda

dados marupa pesengan, genah, kahanan, keterangan.

Conto :

-

Pura agung Jagat Natha olih Wy Rugeg N.

-

Cening Komang olih Ny Manda.

-

Mati Nguda olih Pt Sedana

-

Sasih Kapat olih Igst Md Suastika

23

media

2. Unteng, tetuek, (Tema)

Tatuek, Unteng, Tema, puisi nyihnayang paundukan unteng puisi napi

sane kasurat utawi katulis, pacang nyihnayang pabesen sane
katekedang ring sang pamiarsa miwah penguacen.

Unteng puisi punika dados marupa, paurukan, agama, adat istiadat,

kasinatrian, gegambaran masyarakat bali, piteket, pitutur.

Conto :

Kasinatrian : Margarana, Panji Brahma kerta, Mati Nguda.

Gagambaran masyarakat Bali : Buruh penambangan, Ngulah kedis,

Ngrupuk.

24

media

3. Suara (Sajak , Rima).

Suara sane pateh sane wenten ring sura vokal, sura wyanjana,

wanda, miwah kruna pacang mahawinan suara ipune becik . Ring
basa Indonesia suara sane pateh punika kawastanin sajak ,
persajakan utawi Rima.

Conto : Satria Kula Dewa olih Igst Pt Antara.

Titiang mangkin kari eling

Dumadak dumadik prasida antuk titiang

Anggen nguwangun negeri Indonesia

Malarapan antuk pancasila

25

media

4. Baris lengkara (larik).

Lengkara ring puisi dados kapilah-pilah kadadosang makudang-makudang baris.

Ring basa Indonesia kaparinama Enjamben, tugel-tugelan lengkara .

Conto :

Rare bintak olih Wy Rugeg Nataran

Icening peninggalane nelenging peliatne ening.

Ibune kanengneng luab nagih ngomong

Sang ibu asih ngatonang

Dadosnyane : katugel dados telung baris.

Icening

Peningalane nelenging

Peliatne ening

26

media

5. Wirasa.

Manah miwah karsa sang pengawi rikala nyurat puisi punika sinah

pesan nganggen rasa utawi wirasa (imaji, daya bayang). Tatujon
ipun mangda idep sane kamanahang manut pidagingne ring
manah, rasa, karsa, sajeroning puisi punika. Napi sane kasurat
utawi kagambarang ring puisi punika mangda ngunggahang napi
sane kacingak, karasayang, napi sane kengin katekedang, ring sang
penguacen.

27

media

Selanturnyane ring bali taler medal makudang-kudang puisi Bali anyar

Minakadi:

1. Pusi Hidup lan Mati antuk I Made Sanggra.
2. Puisi Sasih Karo Ring Bali antuk I Made Taro
3. Puisi Galang Bulan antuk k. Putra.
4. Puisi mati nguda antuk putu sedana
5. Puisi pura agung jagat natha antuk w. Rugeg nataran.
6. Puisi Bali olih ngurah yuda panik
7. Puisi margarana olih I Wayan Rugeg Nataran
8. Puisi pangubaktian tanpayasa olih gst pt antara
9. Puisi denpasar sane mangkin olih md sanggra.

28

media

Om

Shanti, Shanti, Shanti

Om

media

Show answer

Auto Play

Slide 1 / 28

SLIDE