

Materi Puisi Bali Purwa lan Puisi Bali Anyar
Presentation
•
World Languages
•
12th Grade
•
Practice Problem
•
Easy
I KADEK SWAHA MANDALA
Used 2+ times
FREE Resource
23 Slides • 5 Questions
1
2
PUISI BALI
3
Multiple Select
Sapunapi gatra alit-alit sareng sami?
Bingung
Seneng
Pedih
Demen
4
Indikator
– Menyebutkan jenis-jenis sastra tembang Bali
– Melantunkan tembang Bali (gending rare, pupuh, kidung, dan
wirama)
– Menjelaskan tata makna kosakata dalam teks tembang yang dibaca
– Membaca dan mengamati teks puisi Bali anyar (modern)
– Mengungkap tata bahasa, makna dan nilai teks puisi yang baca
5
Puisi Bali
Puisi Bali Purwa
Intrinsik
Ekstrinsik
Puisi Bali Anyar
6
–1. SEKAR RARE
–2. SEKAR ALIT
–3. SEKAR MADIA
–4. SEKAR AGUNG
Puisi Bali Purwa
7
A. Sekar Rare (Gegendingan)
Gending Rare upami : juru pencar, jenggot uban, made
cenik, mati delod pasih, miwah sane lianan.
Gending Jejangeran upami : putri ayu, siap sangkur,
majejangeran, miwah sane lianan.
Gending Sangiang upami : puspa panganjali, kukus arum,
suaran kembang, miwah sane lianan.
Sekar Rare inggih punika soroh gending anggen
ngendingang anak alit, utawi soroh gending sane
gendingana olih pra alit-alite rikala maplalian.
8
Sekar Alit (Tembang Macapat)
– Sekar Alit kawangun tur kaiket antuk uger – uger pada lingsa.
Padalingsa inggih punika kecap wanda miwah wangun suara ring
panguntat sajeroning acarik lan akeh carik sajeroning apada . uger
– uger punika minakadi
– Guru Wilangan : uger – uger wanda sajeroning acarik
– Guru Dingdong : Uger – uger wangun suara ring panguntat
sajeroning acarik
– Guru Gatra : Uger – Uger katah carik sajeroning apada
9
– Sekar Alit
– a.Pupuh Sinom
– b. Pupuh Mijil
– c. Pupuh Ginadà
– d. Pupuh Pucung
– e. Pupuh Maskumambang
– f. Pupuh Ginanti
– g. Pupuh Dandang
– h. Pupuh Durma
– i. Pupuh Pangkur
– j. Pupuh Semarandana
– Pada Lingsa Sekar Alit
– Sinom 8a 8i 8a 8i 8i 8u/o 8a 8i 12a
– Ginada 8a 8i 8a 8u 8a 4i 8a
– Pucung 4u 8u 6a 8i 12a
– Maskumambang 4a 8i 6a 8i 8a
– Ginanti 8u 8i 8a 8i 8a 8i
– Durma 12a 8i 8a 8a 8i 5a 8i
– Pangkur 8a 12i 8u 8a 12u 8a 8i
– Semarandana 8i 8a 8o 8a 8a 8u 8a
– Dangdang 14a 14e 8u 8i 8a 8u 12a 8i
8a
– Mijil 10i 6o 4e 10e 8i 6i 8u
(SMPGD)
10
Imba
Bibi Anu
bi-bi-a-nu
4u
Lamun payu luas manjus
la-mun-pa-yu-lu-as-man-jus
8u
Antenge tekekang
an-te-nge-te-ke-kang
6a
Yatnain ngaba masui
yat-na-in-nga-ba-ma-su-i
8i
Tiuk puntul
ti-uk-pun-tul
4u
Bawang anggen pasikepan
ba-wang-ang-gen-pa-si-ke-pan 8a
11
Multiple Choice
Sekar Alit ring sajroning apada kaiket oleh...
Pada Lingsa
Guru Lagu
Kawitan
Parwa Kanti
12
Multiple Choice
Pupuh sane witnyane saking Bali Inggih punika?
Ginada
Ginanti
Pucung
Durma
13
Multiple Choice
Ring sor puniki sane marupa pada lingsa pupuh ginada....
8a,8i.8a.8a,8u.4i,8a
8a,8i,8a,8u,8a,4i,8a
8a,8i,8a,8u,8i,4i,8a
8a,8i,8a,8i,8a,4i,8a
14
Sekar Madya (Kidung/Tembang
Tengahan)
Sekar Madia masaih ring sekar alit utawi tembang macapat,
sekar madia kabanda antuk uger-uger akéh kecap miwah labuh
suara ring panguntat carik.
Guru wilangan miwah guru dingdung sané manggén ring sekar
alit taler manggeh ring sekar madia, kanggén ngugerin sajeroning
apada.
15
Sekar Agung (Wirama)
– Wirama utawi sekar agung puniki ketah kabaos tembang gedé utawi sekar
agung. Wirama puniki kabanda antuk uger-uger guru, laghu, wreta, miwah
matra.
– Guru mateges suara abot, panjang, utawi ngileg. Kecap kruna sané keni guru
katembangang maolah miwah ngwilet.
– Laghu tegesipun suara ingan, suara bawak, suara nylocor utawi kecap
krunané sané katembangang bawak.
– Wreta inggih punika kecap kruna utawi gebogan wanda sajeroning acarik.
– Matra inggih punika pawangun guru laghu sajeroning acarik.
– Guru kepah dados tetiga: guru hrswa (cendek), guru dirgha (panjang), miwah
guru pluta (panjang tur ngileg).
16
Multiple Choice
Kema laku
Ditu ade gedong cenik
Bersih wawu pragat
Sang kalih raris ngranjing
Saget ngenah gegambaran
Pupuh ring ajeng mawasta...
Pupuh Maskumambang
Pupuh Pucung
Pupuh Ginada
Pupuh Ginanti
17
Kecap wanda sane polih tedong umpami (draatmaja)
Kecap wanda sane polih suku ilut umpami (sang sura)
Kecap wanda sane polih hulu sari (durniiti)
Kecap wanda sane polih taleng (narendra)
Kecap wanda sane polih bisah (kweh – lwah)
Kecap wanda sane polih surang ( parwata)
Kecap wanda sane polih cecek (kiteng)
Kecap wanda sane polih adeg-adeg (kadadin)
Kecap wanda ring ajeng guwung (cakra)
Kecap wanda ring ajeng suku kembung (rakwa)
Kecap wanda ring ajeng nanya (ramya)
Kecap wanda ring ajeng dwita (budda)
Kecap wanda ring ajeng tengenan (mangkana)
Suara guru ring wirama utawi sekar agung sane kasurat nganggen aksara
Bali kacihnayang antuk makudang-kudang caciren sakadi ring sor puniki:
18
– Sajeroning
apada,
wirama
kawangun
antuk
carik.
Sakewanten wenten taler pada wirama sane kawangun
antuk tigang carik sane kabaos utgatawisama utawi rahtiga.
Carik kapertama sajeroning wirama kabaos pangawit, carik
kaping
kalih
kawastanin
pangenter,
carik
kaping
tiga
kawastanin
pangumbang,
miwah
carik
kaping
patpat
kawastanin pamada. Ring wirama rah tiga nenten wenten
pangenter.
19
Puisi Bali Anyar
Pak guru napi
sane kawastanin
puisi?
Kruna puisi ring basa Yunani mawiwit saking
kruna poesis sane mateges reriptan
(Penciptaan).
Puisi Bali Anyar kaiket antuk rima, ritme,
miwah akeh baris saha kasinahang antuk
basa padet
20
Puisi Bali Anyar
Puisi Bali Anyar kewangun antuk kalih soroh inggih punika :
1. Sarana dalem utawi intrinsik ring basa Indonesia,.
2. Sarana luar utawi ekstrinsik ring basa Indonesia.
Sarana dalem utawi intrinsik:
Murda, Unteng, Wirasa, Wangun, Suara, Baris lengkara, kosa
basa.
21
– Manut daging cakepan sane mamurda sari basa lan sastra indonesia antuk SMKTA
pakaryan Drs Maskurun (1993:82). Karya sastra puisi inggih punika wangun awi-
awian sastra sane kaiket antuk rima, ritma, miwah akeh baris saha kasinahang antuk
basa sane padet. Selanturnyane taler kabaosang puisi kawangun antuk unsur-unsur
intrinsik minakadi:
a. Tema indik napi tatuek daging puisi.
b. Rima persamaan-persamaan bunyi.
c. Ritma , perhentian utawi tekanan-tekanan sane teratur.
d. Majas gaya bahasa/basa basita/pralambang basa bali. Msl.
e. Kesan daging manah sane kawedar/isi perasaan yg diungkap.
f. Diksi pilihan-pilihan kata.
Tiosan ring punika taler kawangun antuk unsur-unsur ektrinsik minakadi riwayat urip
sang pengawi saha misi utawi tatujon sane kaaptiang.
22
Murda
Murda pacang nentuang napi pidaging puisine punika. Murda
dados marupa pesengan, genah, kahanan, keterangan.
Conto :
-
Pura agung Jagat Natha olih Wy Rugeg N.
-
Cening Komang olih Ny Manda.
-
Mati Nguda olih Pt Sedana
-
Sasih Kapat olih Igst Md Suastika
23
2. Unteng, tetuek, (Tema)
Tatuek, Unteng, Tema, puisi nyihnayang paundukan unteng puisi napi
sane kasurat utawi katulis, pacang nyihnayang pabesen sane
katekedang ring sang pamiarsa miwah penguacen.
Unteng puisi punika dados marupa, paurukan, agama, adat istiadat,
kasinatrian, gegambaran masyarakat bali, piteket, pitutur.
Conto :
Kasinatrian : Margarana, Panji Brahma kerta, Mati Nguda.
Gagambaran masyarakat Bali : Buruh penambangan, Ngulah kedis,
Ngrupuk.
24
3. Suara (Sajak , Rima).
Suara sane pateh sane wenten ring sura vokal, sura wyanjana,
wanda, miwah kruna pacang mahawinan suara ipune becik . Ring
basa Indonesia suara sane pateh punika kawastanin sajak ,
persajakan utawi Rima.
Conto : Satria Kula Dewa olih Igst Pt Antara.
Titiang mangkin kari eling
Dumadak dumadik prasida antuk titiang
Anggen nguwangun negeri Indonesia
Malarapan antuk pancasila
25
4. Baris lengkara (larik).
Lengkara ring puisi dados kapilah-pilah kadadosang makudang-makudang baris.
Ring basa Indonesia kaparinama Enjamben, tugel-tugelan lengkara .
Conto :
Rare bintak olih Wy Rugeg Nataran
Icening peninggalane nelenging peliatne ening.
Ibune kanengneng luab nagih ngomong
Sang ibu asih ngatonang
Dadosnyane : katugel dados telung baris.
Icening
Peningalane nelenging
Peliatne ening
26
5. Wirasa.
Manah miwah karsa sang pengawi rikala nyurat puisi punika sinah
pesan nganggen rasa utawi wirasa (imaji, daya bayang). Tatujon
ipun mangda idep sane kamanahang manut pidagingne ring
manah, rasa, karsa, sajeroning puisi punika. Napi sane kasurat
utawi kagambarang ring puisi punika mangda ngunggahang napi
sane kacingak, karasayang, napi sane kengin katekedang, ring sang
penguacen.
27
Selanturnyane ring bali taler medal makudang-kudang puisi Bali anyar
Minakadi:
1. Pusi Hidup lan Mati antuk I Made Sanggra.
2. Puisi Sasih Karo Ring Bali antuk I Made Taro
3. Puisi Galang Bulan antuk k. Putra.
4. Puisi mati nguda antuk putu sedana
5. Puisi pura agung jagat natha antuk w. Rugeg nataran.
6. Puisi Bali olih ngurah yuda panik
7. Puisi margarana olih I Wayan Rugeg Nataran
8. Puisi pangubaktian tanpayasa olih gst pt antara
9. Puisi denpasar sane mangkin olih md sanggra.
28
Om
Shanti, Shanti, Shanti
Om
Show answer
Auto Play
Slide 1 / 28
SLIDE
Similar Resources on Wayground
19 questions
Unsur Fisik Puisi
Presentation
•
9th - 12th Grade
23 questions
UNSUR FISIK PUISI
Presentation
•
11th Grade
28 questions
Wangun Kruna Basa Bali
Presentation
•
10th Grade
15 questions
PPT Pupuh
Presentation
•
12th Grade
15 questions
MATERI PUISI DAN SOAL
Presentation
•
Professional Development
18 questions
Telaah Tembang Sinom
Presentation
•
University
21 questions
SAMBRAMA WACANA
Presentation
•
11th Grade
16 questions
Mentransformasi cerpen ke dalam puisi
Presentation
•
11th Grade
Popular Resources on Wayground
24 questions
PBIS-HGMS Day 10
Quiz
•
6th - 8th Grade
10 questions
HCS SCI 03 Summer School Review 3
Quiz
•
3rd Grade
11 questions
Home Scope
Quiz
•
7th - 8th Grade
15 questions
HCS SCI 05 Summer School Assessment 3 Review
Quiz
•
5th Grade
35 questions
Lufkin Road Middle School Student Handbook & Policies Assessment
Quiz
•
7th Grade
18 questions
Geo 11.3 Area of Circles and Sectors
Quiz
•
9th - 11th Grade