Ежелгі көшпелілердің материалдық мәдениеті

Multiple Choice

Алтын орда құралды

• 12 қанат

• 8 қанат

• 24 қанат

• 30 қанат

Multiple Choice

Қасиетті орын болып саналды;

• төр

• ошақ

• табалдырық

• босаға

Multiple Choice

Мәтіннің авторын анықтаңыз;

«Олар тұратын үйлер ағаш кеспектерінен құрастырылып, бұтақтармен шабақталған, төбесінде жоғары қарай мойнын созып, ықшамдана түсетін оттықтікі сияқты дөңгелек түтігі бар арба үстіне орналастырылады да, үнемі аппақ болып жарқырап тұруы үшін жүнге әк, ақ топырақ, сүйек үгіндісін қосып басқан киізбен қапталады екен. Осындай үйлі арбаға 22 өгіз жегілген».

• Рузбихан

• А.Сейдімбек

• Гильом де Рубрук,

• С. Руденко

Multiple Choice

Мәтіннің авторын анықтаңыз;

«Киіз үй көшпелі өмір салттың негізгі алғышарттарының бірі болғандықтан, ұдайы жетіліп, ұдайы шыңдалып, ұдайы сәулеттеніп отырды. Бұл ретте, киіз үйді көшпелілердің ғасырлар бойғы өмірлік тәжірибесінің, ой өрісінің, талғам-танымының және шеберлік-шалымының ең жарқын айғағы деуге болады».

• Рузбихан

• А.Сейдімбек

• Гильом де Рубрук

• С. Руденко

Multiple Choice

Мәтіннің авторын анықтаңыз;

«Қазақтың киіз құрылымдық жағынан  осы уақытқа дейін көшпелі халықтардың бірде-біреуі асып түсе алмаған, жылжымалы баспананың ең жетілдірілген түрі болып табылады».

• Рузбихан

• А.Сейдімбек

• Гильом де Рубрук

• С. Руденко

Multiple Choice

Мәтіннің авторын анықтаңыз;

«Дөңгелекті құрылғыны олар «арба» деп атайды. Көп дөңгелекті арбаның үстіне тұрғызғаны бір-біріне қайыспен байластырылған ағаштардан құрастырылған күмбез сияқты қаңқа».

• С. Руденко

• Ибн Баттута

• Гильом де Рубрук

• А.Сейдімбек

Multiple Choice

Ежелден бері тойланып келе жатқан дәстүрлі мерекелердің бірі.

• «Көкпар»

• «Наурыз»

• «Қыз қуу»

• «Алтыбақан»

Multiple Choice

Ғалымдардың пікірінше, Наурыз пайда болған.

• 1000 жылдай бұрын

• 2000 жылдай бұрын

• 3000 жылдай бұрын

• 4000 жылдай бұрын

Multiple Choice

.«Наурыз» - ежелгі;

• түркі сөзі

• араб сөзі

• парсы сөзі

• соғды сөзі

Multiple Choice

.«Наурыз» - ежелгі парсы сөзі, мағынасы;

• «жаңа ай»

• «жаңа күн»

• «жаңа мезгіл»

• «жаңа апта»

Multiple Choice

Ежелгі парсы және антикалық жазбаларда көшпелілердің табынғаны туралы жазылған.

• күнге

• отқа

• айға

•  жұлдызға

Multiple Choice

Киіз үйдің бөліктері мен оған қажетті жабдықтарды сәйкестендіріңіз

1. Ағаш бөлігі;   2. Киіз бөлігі;   3. Жиһаз

А. кебеже; В. кереге; С. түндік

• 1-А; 2-В; 3-С

• 1-В; 2-А; 3-С

• 1-С; 2-В; 3-А

• 1-В; 2-С; 3-А

Multiple Choice

Көшпелілерде киіз үй пайда болды: 

• Бұдан 1мың жыл бұрын

• Бұдан 2 мың жыл бұрын

• Бұдан 3 мың жыл бұрын

• Бұдан 1 мың жыл бұрын

Multiple Choice

Керегенің әр бөлігін атады:

• шаңырақ

• қанат

• уық

• табалдырық

Multiple Choice

Қараша үй құралды;

• төрт қанат

• 5 қанат

• үш қанат

• 6 қанат

Multiple Choice

Қоңыр үй құралды;

• төрт қанат

• 5 қанат

• үш қанат

• 6 қанат

Multiple Choice

Боз үй құралды;

• төрт қанат

• 5 қанат

• үш қанат

• 6 қанат

Multiple Choice

Ақүй құралды;

• төрт қанат

• 5 қанат

• үш қанат

• 6 қанат

Multiple Choice

Ақала орда құралды

• 12 қанат

• 8 қанат

• 24 қанат

• 30 қанат

Multiple Choice

Ақ орда құралды;

• 12 қанат

• 8 қанат

• 24 қанат

• 30 қанат

Multiple Choice

Алтын үзік  құралды;

• 12 қанат

• 8 қанат

• 24 қанат

• 30 қанат

Multiple Choice

Киіз үйдің ер адамдарға арналған төрден оңға қарай бөлігінде сақталатын заттар

• ер-тұман, қару, ат әбзелдері, тұмарлар

• асадал және ас-үй жабдықтары

• текемет, кебеже, ши

• сәнді кілем, сандық, төсек орындар

Multiple Choice

Киіз үйдегі ең құрметті орын - төрде тұратын бұйымдар

• сәнді кілем, сандық, қамшы, домбыра

• адам жатуға арналған төсек, шымылдық

• кебеже, абдыра, сырмақ, текемет

• қамшы, ер-тұрман, ат әбзелдері

Multiple Choice

Киіз үйдің ағаш бөліктерін жасаушы шебер

• білікші

• зергер

• үйші

• көрікші

Multiple Choice

«Киiз үйдiң ағаш жабдығы үйдiң сүйегi деп аталады. Үйдiң сүйегiне жататындар: сықырлауық, иткiрмес, кереге, уық, шаңырақ. Керегеге қатысты атаулар: керегенiң қанаты (төрт, бес, алты, жетi, сегiз, тоғыз, он, он екi қанат), керегенiң басы, керегенiң құлағы, керегенiң қасы, керегенiң көзi, керегенiң сағанағы, керегенiң аяғы, керегенiң иегi. Киiз үйдiң киiз жабдығы: түндiк, үзiк, туырлық, киiз есiк, дөдеге. Киiз үйдiң арқан жiбi: таңғышы – түндiк бау, туырлық бау, үзiк бау, белдеу арқан (жiп), бастырық арқан, тегерiш, басқұр, таңғыш, уық таңғыш, жел бау, уық бау, керме жiп, шалма. Киiз үйдiң тiреу ағаштары, байлау қазықтары: сырық, бақан, адалбақан, жел қазық, төр қазық. Киiз үйдiң шилерi: жез ши, шым ши, өре ши. Киiз үйдiң жасаулары: текемет, тұс киiз, сырмақ, кiлем, шымылдық, алаша, көрпе, жастық, бөстек, тайтерi, тулақ, төсек ағаш, жүкаяқ, сырлы кебеже, бесiк, құс тұғыр, абдыра, сандық, шарайна.

            ...Қазақтар ағаш өңдеудi, арбалар мен күймелi арбалар жасауды бiлген. Олардың (қазақтардың) ағаштан жасалған үйлерi зәулiм сарайлар секiлдi еңселi, бар дүние сыйғандай кең. Ақ теректен қиылған қабырғалары керемет мықты, мiнсiз жасалған».

Киіз үйдің ағаш бөліктерін атаңыз;

 

• шаңырақ, түндік, басқұр

• шаңырақ, уық, кереге

• кереге, киіз есік, үзік

• туырлық, асадал, бау