Njeqind vjet vetmi- analize

​Gabriel Garsia Markez është një nga shkrimtarët më të mëdhenj të kohës sonë, i përkthyer në dhjetra gjuhë, i studiuar dhe vlerësuar nga mendimi kritik botëror, në vitin 1982 ka fituar çmimin Nobel. Tek vepra e Markez janë shkrirë ne mënyrë të përsosur bota mitologjike, besnytnitë në realitetin e Amerikës Latine, duke e bërë atë përfaqësuesin më të madh të realizmit magjik. Vetmia dhe pasioni njerëzor janë dy shtyllat kryesore mbi të cilat ngrihet vepra e tij. Lindi në Kolumbi buzë Karaibeve, ku janë 3 rraca, 3 kultura dhe zakone: indiane, europiane dhe afrikane. Markezi ka vënë në dukje si ishte bota mitologjike dhe plot fantazi e indianeve vendas që u shkri me fantazinë afrikane dhe me besnytnitë e spanjollëve të cilët besonin në farat e mbinatyrshme, ajo dhe cka e bëri Markezin përfaqësues të madh të realizmit magjik si Asturiasi, Rulfo, etj. Markesi thotë: “Besoja në magjinë e jetës reale”, pra në gërshetimin e reales me mitin.

​Analizë e romanit “100 vjet vetmi”:

Në romanin “100 Vjet Vetmi” autori trajton temën e madhe të vetmisë. Ai na sjell historinë e tre brezave të familjes Buendia, njërës prej themelueseve të fshatit Makando. Në roman bashkëjeton realja me fantastiken, gëzimi me tragjiken dhe e gjithë vepra përshkohet nga malli dhe shpresa e vazhdueshme. “Në secilin personazh të këtij romani ka pjesëza nga vetja ime” ka thënë Markes.

​I pari i derës Buendia, Hoze Arkadio që me një pakicë fshataresh themeluan fshatin Makondo në buzën e një lumi të bukur. I etur për prona ai shtie në dore toka që nuk janë të askujt, rronte me shpresën dhe ëndërronte të bënte shpikje të medha por nuk bëri asgjë në dobi të njerëzve. Siç jetoi kot së koti, vdiq i çmendur.
– Djali i madh aventurier me një jetë të shthurur kthehet në Makondo i shpërfytyruar, kredhur në një vetmi të errët.
– Djali i dytë Aurelio pavarësisht nga disa sjellje jo korrekte në moshën e adoleshencës, shfaq disa shenja mençurie dhe virtyti njerëzor. Vihet në ball të luftës revulocionare, të liberaleve kundër konservatorëve, bëhet prijës i madh i masave popullore, nënshkruan paqe me kundërshtarë, tërhiqet nga lufta dhe rron në argjendari i vetëm. Nuk i shpëton dot zvetënimit moral, hyn në marrëdhënie seksuale me gruan e të vellait dhe lind një femijë të paligjshëm.

​Amaranta, vajza e Hoze Arkadios është shembulli i një vetmie vrasëse. Vajzë e ftohtë, cinike, e vetmuar, e mbyllur në vetëvete, flak si pa të keq dashurinë e sinqertë të italianit Pietro Krespi i cili kur ajo e refuzoi vrau veten. Amaranta pas kësaj, ngujohet për gjithë jetën brenda mureve të shtëpisë, vetmia e ka zvetënuar atë dhe e ka bërë që ajo të ketë një jetë perverëse. Ajo shkon me nipin e vet dhe kjo gjë e bënë të vuajë. Një nga skenat më mahnitëse është biseda e saj me vdekjen, se ajo do ta merrte kur Amarata do të pergatiste rrobat e vdekjes dhe arkivolin e vet.
– Në brezin e tretë dallon Hoze Arkadio nipi. Xhahil dhe gjakatar i përbindshëm, pushkaton njerëz, etj. E vetmja që i kundervihet është Ursula, gjyshja e vet.
– Fisnikëri dhe virtyt shfaqin Urusla dhe Pietro Krespi, asnjë personazh tjetër nuk i shpëton zvetënimit moral.

​Në qendër të romanit trajtohet tema e vetmisë. Eshtë vetmia ajo që si lë heronjtë e Markezit të tregojnë ndjenjat e tyre të miqësisë, të dashurisë së vërtetë dhe të humnazimit. Eshtë vetmia që i percudnon dhe i hedh heronjtë e romanit në krahët e imoralitetit dhe perversitetit. Tjetër temë eshte pasioni. Pasioni për pushtet, pasioni për të vënë në vend nderin e cënuar, pasioni cmendurak për të bërë një jetë prej vetmitari. Këto pasione linin utopi.

Tema e vetmisë përfshin të gjithë romainin dhe personazhet. Aurelio kur bëhët i dhunshëm humbet në vetmi. Ursula më e përkushtuara e fisit vdes në vetmi. Amaranta e priti vdekjen në vetmi. Cigani profet Malkiadesi u kthye nga ajo botë se nuk e duronte vetminë. Vetmia dhe dashuria te Markesi e përjashtojnë njëra-tjetrën. Pasionet e heronjëve të Markesit nuk shfaqën dashurinë e madhe por forcën shkatërruese të vetmisë.

​Vecori të stilit të Markesit:

Markesi është përfaqësues i realizmit magjik. Ka një stil lakonik, figuracion me pak fjalë. Ajo që shkruan ka një kumbim artistik, gati gati ai bën shkrirje të prozës me poezinë. Në veprëne tij Markezi shfrytëzon idenë e vazhdimit të jetës. Idenë e prandalimit të së keqes, idenë se njerëzimi duhet të shpresojë për një të ardhme më të mirë, idenë që dhuna sjell tragjedi. Ai shfrytëzon mitilogjinë për të marrë prej saj filozofinë e të gjithë popujve në të gjitha kohërat. (Në roman flitet shumë për një qytet prej xhami, me ketë autori kërkon të sjellë idenë se njeriu duhet të luftojë për një jetë më të mirë).

​
Dy jane burimet e tragjedisë së familjes Buendia:


1) Dhuna
2) Mungesa e dashurisë (përjashtuar dashurinë e Ursulës për të shoqin dhe dashurinë e Pieri Krespit për Amarantën)