บทเรียนการบัญชี

● รายการคา (Business Transaction)

หมายถึงรายการที่เกิดขึ้นในทางการคา
ที่ทําใหเกิดการโอนแลกเปลี่ยนเงินหรือ
สิ่งที่มีมูลคาเปนเงินระหวางกิจการกับ
บุคคลภายนอกรายการคาจะมีผลทําให
เกิดการเปลี่ยนแปลงในทรัพยสินหนี้สิน
และสวนของเจาของ (ทุน) เสมอดังนั้น
เมื่อมีรายการคาเกิดขึ้นจะตองมีการลง
บัญชีเพื่อเก็บไวเปนหลักฐานแตกอนจะ
ลงบัญชีนั้นจะตองมีการวิเคราะหรายการ
คาเสียกอน

1.นําเงินสดและสินทรัพยมาลงทุนในกิจการ

เชนนายสุดใจนํา

เงินสดมาลงทุน 2,000 บาทอาคาร 10,000 บาทมาลงทุน

2. ซื้อสินทรัพยมาใชในกิจการเปนเงินเชื่อ

เชนซื้อเครื่อง

ตกแตงจากนายกเปนเงินเชื่อ 5,000 บาท

3.ซื้อสินทรัพยเปนเงินสดเชนอุปกรณสํานักงานเปนเงินสด

500 บาท

4. จายชําระหนี้เชนนายสุดใจนําเงินสดไปจายชําระใหนาย

ก

1,200 บาท

5. ใหบริการแกลูกคาแตยังไมไดรับเงิน

เชนสงบิลไปเก็บเงิน

คาบริการจากลูกคา 600 บาทยังไมไดรับเงิน

6. รับชําระหนี้เชนลูกคาที่กิจการสงบิลไปเก็บเงินคาบริการนํา

เงินมาชําระเรียบรอยแลว

7.จายคาใชจายตางๆเชนจายคานํ้าคาไฟฟาเปนเงินสด 100

บาท

8. ไดรับเงินจากการใหบริการเชนรับเงินสดสําหรับคาบริการ

400 บาท

9. เจาของกิจการนําเงินสดจากกิจการไปใชสวนตัว

เชนนาย

สุดใจถอนเงินสดในรานไปใชสวนตัว

200 บาท

● เอกสารที่กอใหเกิดรายการทางการคา

ซึ่งใชเปน

หลักฐานในการลงบัญชี

● เอกสารหมายเลข 1 รายการลงทุน

● เอกสารหมายเลย 2 รายการซื้อสินทรัพยเปนเงินเชื่อ

● เอกสารหมายเลข 3 รายการซื้อสินทรัพยเปนเงินสด

● เอกสารหมายเลข 4รายการจายชําระหนี้

● เอกสารหมายเลข 5รายการใหบริการเปนเงินเชื่อ

● เอกสารหมายเลข 6รายการรับชําระหนี้

● เอกสารหมายเลข 7รายการจายคาใชจายตางๆ

● เอกสารหมายเลข 8รายการรับเงินจากการใหบริการ

● เอกสารหมายเลข 9รายการเจาของถอนเงินสดไป

ใชสวนตัว

● รายการที่มิใชรายการคาไดแกการดําเนินงานที่ไม

กอใหเกิดการโอนเงินหรือสิ่งที่มีคาเปนเงิน

● ตัวอยางที่มิใชรายการคา

● การจัดรานเชนการตกแตงรานการจัดตูโชว

สินคาการจัดแสดงสินคา

● การเชิญชวนและการตอนรับลูกคาเชนการเชิญ

ชวนลูกคามาชมนิทรรศการในราน

● การสาธิตเชนการสาธิตการใชเตาอบการสาธิต

การใชเครื่องใชไฟฟาตางๆ

● การเขียนจดหมายเชนการเขียนจดหมายขอบคุณ

● การสอบถามราคาสินคา

● เมื่อเกิดรายการที่ไมใชรายการคาดังกลาวเกิดขึ้น

จึง

ไมตองบันทึกบัญชีเนื่องจากไมกอใหเกิดการโอน
เงิน

● ความหมายของการวิเคราะหรายการคา

● การวิเคราะหรายการคาหมายถึงการ

พิจารณาวารายการคาที่เกิดขึ้นมีผล
ทําใหสินทรัพยหนี้สินและสวนของ
เจาของเปลี่ยนแปลงไปในทางที่เพิ่มขึ้น

หรือลดลงเปนจํานวนเทาใดเมื่อ
วิเคราะหรายการคาไดแลวจึงนําไป
บันทึกลงในสมุดบัญชีขั้นตนตางๆ

● หลักในการวิเคราะหรายการคาที่ทําใหมีผลตอ

สินทรัพยหนี้สินและสวนของเจาของนั้นจะตองใช
หลักในการวิเคราะหดังนี้

● สินทรัพยเพิ่มสวนของเจาของเพิ่ม

● สินทรัพยลดสวนของเจาของลด

● สินทรัพยอยางหนึ่งลดสินทรัพยอยางหนึ่งเพิ่ม

● สินทรัพยเพิ่มหนี้สินเพิ่ม

● สินทรัพยลดหนี้สินลด

● หลักการบัญชีคู (Double Entry

System) หมายถึงการนําผลที่ไดจาก
การวิเคราะหรายการคาแตละรายการมา
บันทึกลงในรูปแบบของบัญชีสองดาน
คือดานเดบิตและดานเครดิตดวย
จํานวนเงินที่เทากันทั้งสองดาน

1.การวิเคราะหรายการคามีผลตอสินทรัพย

หนี้สินและสวน

ของเจาของเพื่อนําไปบันทึกสมุดบัญชี

สรุปผลไดดังนี้

1.1 สินทรัพยเพิ่ม สินทรัพยลด
1.2 หนี้สินเพิ่ม

หนี้สินลด

1.3 สวนของเจาของเพิ่ม

สวนของเจาของลด

การเพิ่มขึ้นหรือลดลงของสินทรัพยหนี้สินและสวนของ
เจาของกิจการจะตองนําไปบันทึกในบัญชีประเภท
สินทรัพยหนี้สินและสวนของเจาของ

● การบันทึกรายการคาในสมุดบัญชีหมายถึงการจด

เรื่องราวเกี่ยวกับการรับจายเงินหรือสิ่งของที่ตีมูลคา
เปนจํานวนเงินลงในรูปแบบบัญชีที่กําหนด

จะไดผลจาก

การดําเนินงานไปสรุปผลในวันสิ้นงวดบัญชี

เพื่อหาผล

กําไรขาดทุน

● ดังนั้นการวิเคราะหรายการคารายการหนึ่ง

ๆจะตอง

บันทึกบัญชีทางดานเดบิตบัญชีหนึ่งและทางดานเครดิต
อีกบัญชีหนึ่งในจํานวนเปนที่เทากันหลักการบันทึกใน
ลักษณะนี้เรียกวาหลักการบัญชีคู (Double Entry
System)

● บัญชีแยกประเภทโดยทั่วไปมีลักษณะ

แบงเปน 2 ดานดานหนึ่งสําหรับจด
บันทึกรายการคาที่เพิ่มขึ้นและอีก
ดานหนึ่งสําหรับจดบันทึกรายการที่ลดลง

● ทางดานซายของบัญชีแยกประเภท

เรียกวาดานเดบิต (Debit) ตัวยอ Dr

● ทางดานขวาของบัญชีแยกประเภท

เรียกวาดานเครดิต (Credit) ตัวยอ
Cr

● การบันทึกบัญชีหลักจากการวิเคราะห

รายการคาแบงออกเปน 3 ประเภท
ไดแก

1.

สินทรัพยเพิ่ม สินทรัพยลด

2. หนี้สินเพิ่ม

หนี้สินลด

3.

สวนของเจาของเพิ่ม

สวนของ

เจาของลด

● เมื่อสินทรัพยเพิ่มขึ้น

ใหบันทึกบัญชีสินทรัพย

ดานเดบิต

● เมื่อสินทรัพยลดลง

ใหบันทึกบัญชีสินทรัพย

ดานเครดิต

● เมื่อหนี้สินเพิ่มขึ้น ใหบันทึกบัญชีหนี้สินดาน

เครดิต

● เมื่อหนี้สินลดลง

ใหบันทึกบัญชีหนี้สินดานเด

บิต

● เมื่อสวนของเจาของกิจการเพิ่มขึ้น

ใหบันทึกบัญชีสวน

ของเจาของดานเครดิต

● เมื่อสวนของเจาของกิจการลดลง

ใหบันทึกบัญชีสวน

ของเจาของ

ดานเดบิต

●
บัญชีประเภทสินทรัพยไดแกบัญชีประเภทสินทรัพย
หมุนเวียนสินทรัพยถาวรและสินทรัพยอื่นๆ

●
บัญชีประเภทหนี้สินไดแกบัญชีประเภทหนี้สิน
หมุนเวียนและหนี้สินระยะยาว

●
บัญชีประเภทสวนของเจาของไดแกบัญชีประเภททุน
และการถอนเงินไปใชสวนตัว

● หลังจากที่ไดวิเคราะหรายการคาแลว

ให

พิจารณาวารายการคาที่จะบันทึกบัญชี
นั้นใชชื่อบัญชีใดโดยคํานึงถึงความ
เหมาะสมดวย

●
ใชชื่อบัญชีที่นิยมโดยทั่วไป

●
ตั้งชื่อใหมีความหมายตามประเภทและหมวด
ของบัญชี

●
ไมควรตั้งชื่อบัญชียาวไปหรือชื่อแปลกๆ

●
ชื่อบัญชีที่ตั้งนั้นควรลงรายการคาไดมาก

ๆ

●
บัญชีประเภทสินทรัพยใหนําชื่อของสินทรัพยมาตั้งชื่อ
บัญชีเชนบัญชีเงินสดบัญชีลูกหนี้บัญชีวัสดุสํานัก
งานบัญชีรถยนตฯลฯ

●
บัญชีประเภทหนี้สินใหนําชื่อหนี้สินมาตั้งเปนชื่อบัญชี
เชนบัญชีเจาหนี้บัญชีเงินกูธนาคารบัญชีคาไฟฟา
คางจาย

●
บัญชีประเภทสวนของเจาของใหนําชื่อประเภทสวน
ของเจาของมาตั้งเปนชื่อบัญชีเชนบัญชีทุนบัญชีถอน
ใชสวนตัวบัญชีคาโฆษณาบัญชีรายไดคาบริการฯลฯ