mutasyon modifikasyon

MUTASYON VE MODİFİKASYON

By Cansu Kabakcı

DNA üzerinde meydana gelen ani değişikliklere mutasyon denir.
DNA'nın yapısında meydana gelen bu değişiklik canlıda farklı özelliklerin ortaya çıkmasına neden olur.
DNA'nın yapısının değişmesi, DNA'nın işleyişini değiştirir, bu da farklı özellikte canlılar meydana getirir.

MUTASYON

1. Zararlı ışınlar (X ışını, gama ışını, morötesi (ultraviyole) ışınlar)

2. Kimyasal maddeler (Katkı maddeleri, cıva, ilaçlar (Antibiyotik vb.), DDT)

3. Aşırı sıcaklık (Ateşli hastalık, sıcak ortamda fazla bulunma)

4. Alkol, uyuşturucu ve sigara içindeki katran
5. Asitlik bazlık (pH derecesi)

Mutasyona Sebep Olan Faktörler 

1. DNA'daki nükleotidlerin karşılıklı kaybolması

2. DNA'nın bir parçasının koparak kaybolması

3. DNA kendini eşlerken üzerindeki nükleotidler değişmesi

4. Kromozom sayısında eksiklik veya fazlalık

​

Mutasyon Nasıl Gerçekleşir?

Mutasyonun Özellikleri

1. Mutasyon vücut hücresinde meydana geldiğinde yalnızca o canlıyı ilgilendirir, sonraki nesle aktarılmaz. (Eşeyli üreyen canlılar için)
2. Üreme hücrelerinde meydana gelen mutasyon sonraki nesile aktarılır, kalıtsal çeşitlilik sağlar.

3. Mutasyonlar yararlı ve zararlı olabilir. Bitki tohumlarının fazla olması, çekirdeksiz üzüm yararlı mutasyona örnek verilebilir.
4. Yararlı mutasyonlar canlının yaşama ve üreme şansını artırırken, zararlı mutasyonlar canlının yaşama ve üreme şansını azaltır.

5. Mutasyonların büyük bir kısmı zararlıdır, öldürücü olabilir.

Kanser

Altı parmaklılık

Eksik organlı doğma

Gelişim bozuklukları

Albinoluk

Hemofili hastalığı

Down sendromu

Orak hücreli anemi

Balık pulluluk

Dört boynuzlu keçi

Çekirdeksiz üzüm

Çift başlı yılan, kaplumbağa

Bakterilerin ilaçlara direnç kazanması

Van kedisinin gözlerinin farklı renkte olması

Kelebek çocuk hastalığı

Progeria ( Erken yaşlanma hastalığı)
Ankara kedisi

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi mutasyona sebep olan nedenler arasında değildir?

• X ışını

• Alkol,sigara,

  uyuşturucu

• Kimyasal maddeler

• Beslenme şekli

MODİFİKASYON

Çevre etkisiyle vücut hücrelerinde meydana gelen ve kalıtsal olmayan değişikliklere modifikasyon denir. Modifikasyonda genlerin yapısında değişiklik meydana gelmez, genlerin işleyişi değişir.

Modifikasyona sebep olan faktörler

1. Sıcaklık

Himalaya tavşanlarında kürk rengi beyazdır. Eğer tüyler kazınarak buraya buz parçası konursa çıkan tüyler siyah olur.
Çuha çiçeği 30-35ºC sıcaklıkta beyaz çiçek, 15-20ºC sıcaklıkta kırmızı renkli çiçek açar.

​2. Besin

Dişi arılar arı sütü ile beslenirse kraliçe arı, çiçek tozu (polen) ile beslenirse işçi arılar oluşur.
Nemli yerde yetişen bitkiler daha iyi gelişirken, kurak yerde yetişen bitkiler fazla gelişemez.

3.Işık

Yazın Güneş altında uzun süre kalınca ten bronzlaşır ve kışın tekrar açılır.
Işıklı ortamda çimlenen bitki yeşil renktedir fakat karanlıkta çimlenen bitki sarı renkte olur.

​4. Toprak
Ortanca çiçekleri asitli toprakta mavi, bazik toprakta kırmızı çiçek açar.

5. Basınç
Karahindiba bitkisi dağda yetişirse uzun boylu, ovada yetişirse kısa boylu olur.

Modifikasyon ile ilgili diğer örnekler:
Spor yapan insanların kaslı olması fakat çocuklarının kaslı doğmaması,
Tek yumurta ikizlerinden iyi beslenen daha fazla gelişirken diğerinin cılız kalması vs.

Modifikasyonun özellikleri

​

• Modifikasyonlar kalıtsal değildir.

• Çevre şartları etkisiyle oluşan değişimlerdir. Şartlar eski haline geldiğinde canlı da tekrar eski haline gelebilir.

• Genlerin yapısı değişmez, sadece işleyişi değişir.

MUTASYON VE MODİFİKASYON ARASINDAKİ FARKLAR

Multiple Choice

Çevre koşullarının değişmesiyle bazı genlerin işleyişi değiştiği için canlının fenotipinde değişiklikler ortaya çıkar. Bu değişiklikler aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

• Mutasyon

• Modifikasyon

• Seleksiyon

• Doğal seçilim

Multiple Choice

Aşağıdaki modifikasyon örneklerinden hangisi farklı bir çevresel faktör nedeniyle oluşmuştur?

• Sirke sineklerinin kıvrık veya düz kanatlı olması

• Arı larvasının kraliçe arı olması

• Aynı tür çekirgelerden bazılarının benekli, bazılarının beneksiz olması

• Çuha bitkisinin kırmızı veya beyaz çiçek açması