İsimsiz Ders

Büyük Harflerin Kullanımı
ve
Noktalama İşaretleri

​

NOKTA

• Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.

  *Hava bugün çok sıcak.

• Sıra bildirmek için sayılardan sonra konur.

  *3. , 5. , 9.

• Tarihleri yazarken gün , ay ve yıl arasına konur.

  *16.07.2003

• Bazı kısaltmalardan sonra konur.

  *Prof. , Dr. , Alb. , Prof.Dr. Gülşebnem Altuner Çoban

• Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.

  *Tren 09.15'te kalktı.

​Soru İŞARETİ

• Soru eki veya sözü içeren cümle veya sözlerin sonuna konur.

  *Ne zaman bize gelirsin ?

• Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen sonuna konur.

  * Gümrükteki memur başını kaldırdı:

  -Adınız ?

• Bilinmeyen , kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer , tarih vb. durumlar için kullanılır.

  *Yunus Emre(1240 ? - 1320)

• UYARI !

  Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sona konur.

• Item

​KESME İŞARETİ

• Özel adlara getirilen iyelik , durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

  *Kurtuluş Savaşı'nı , Atatürk'üm , Samsun'a

  UYARI !

• Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk ekleri ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz.

  *Türklük , Konyalı , Ahmetler , Müslümanlık

• Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur.

  *Ali Bey'e , Ayşe Hanım'dan

• Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur.

  *TBMM'nin , TDK'nin , TV'ye

• Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.

  *1985'te , 3'üncü madde

• Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur.

  * Başvurular 17 Aralık'a kadar sürecektir.

• Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur.

  * A'dan z'ye kadar.

​İKİ NOKTA

• Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.

  *Ülkemizin en iyi futbol takımları olarak: Galatasaray , Beşiktaş ve Fenerbahçe'yi örnek verebilirim.

• Karşılıklı konuşmalarda , konuşan kişiyi belirten sözlerden sonra konur.

  *Ali :

  -Efendim

​EĞİK ÇİZGİ

• Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur.

  *Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak/Sönmeden yurdumun üstünde tüten...

• Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına konur.

  *Altay Sokağı No.:21/6 Kurtuluş /ANKARA

• Tarihlerin yazılışında gün , ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.

  *18/08/2004

​VİRGÜL

• Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

  *Pazardan ayva , pırasa , lahana almış.

• Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.

  *Karşıya geçtim , merdivenleri indim , bahçe kapısına vardım.

• Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerden sonra konur.

  *Adana'ya yarın gideceğim , dedi.

• Sayıların yazılışında kesirleri ayırmak için kullanır.

  *38,6

​ÜNLEM

• Sevinç , acı , korku , şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya sözcüklerin sonuna konur.

  *Aşk olsun ! , Vah vah !

• Seslenme , hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.

  * Ordular ! İlk hedefiniz Akdeniz'dir , ileri !

​NOKTALI VİRGÜL

• Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.

  *Erkek çocuklara Doğan ,Tuğrul , Ahmet ; kız çocuklara ise İnci , Çiçek , Ayşe adları verilir.

• Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için konur.

  *At ölür , meydan kalır ; yiğit ölür , şan kalır.

​ÜÇ NOKTA

• Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.

  *İstanbul'dan ayrıldım ayrılalı...

• Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur.

  *Koca Ali... Koca Ali, be !...

​KISA ÇİZGİ

• Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur.

  *Soğuktan mı titriyordum, yoksa heyecandan, üzüntüden mi bil-

• Heceleri göstermek için kullanılır.

  *a-raş-tır-ma, bi-le-zik, du-ruş-ma, ku-yum-cu-luk

• Arasında, ve, ile, ila, ...-den ...-e anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında kullanılır.

  *50-20=30

• Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır:

  *50-20=30

​YAY AYRAÇ

• Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır. Yay ayraç içinde bulunan ve yargı bildiren anlatımların sonuna uygun noktalama işareti konur.

  *Anadolu kentlerini, köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek için değil, kendimizi göstermek için geziyoruz.

• Tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır.

  *İhtiyar – (Yavaş yavaş Kaymakam'a yaklaşır.) Ne oluyor beyefendi? Allah rızası için bana da anlatın...

• Bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı konur.

  *I) 1) , A) a) , II) 2) , B) b)

​TIRNAK İŞARETİ

• Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.

  *Türk Dil Kurumu binasının yan cephesinde Atatürk’ün “Türk dili, Türk milletinin kalbidir, zihnidir.” sözü yazılıdır.

• Cümle içerisinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları tırnak içine alınır.

  *Bugün öğrenciler “Kendi Gök Kubbemiz” adlı şiiri incelediler.

​KONUŞMA ÇİZGİSİ

• Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna uzun çizgi de denir.

  *İstanbul’a gelene herkesin sorduğu şunlardır: — Topkapı Müzesi’ni gezdin mi?

  — Ayasofya’ya gittin mi?

• Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra da konabilir.

  *Sıtkı Bey — Kaleyi kurtarmak için daha güzel bir çare var. Gerçekten ölecek adam ister.

  İslam Bey — Ben daha ölmedim.

• UYARI! Konuşmalar tırnak içinde verildiğinde uzun çizgi kullanılmaz.

​Büyük harflerin kullanımı

• Cümle büyük harfle başlar.

  *Hayatta en hakiki mürşit ilimdir,fendir.

• Cümle içinde tırnak veya yay ayraç içine alınan cümleler büyük harfle başlar

  *Atatürk “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!” diyor.

• UYARI ! İki noktadan sonra cümle ve ad niteliğinde olmayan örnekler sıralandığında bunlar büyük harfle başlamaz.

  *Bu eksikliği çok evde siz de görmüşsünüzdür: duvarda lekeler ,çiviler...

• Dizeler büyük harfle başlar.

  *Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak

  Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.

• Özel adlar büyük harfle başlar.

  *Ali , Ahmet , Ayşe

• Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar.

  *Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü, Kâzım Karabekir, Ahmet Haşim, Sait Faik Abasıyanık, Yunus Emre, Karacaoğlan, Âşık Ömer, Wolfgang vb.

• Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya unvan sözleri büyük harfle baş­lar.

  * Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.

• Saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler büyük harfle başlar.

  *Sayın Bakan , Sayın Rektör

• Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar.

  * Türkçe, Almanca ;Oğuzca, Kazakça

• Devlet adları büyük harfle başlar.

  * Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

• Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük harfle başlar.

  *Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan

• Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.

  * Merkür, Neptün, Satürn; Halley vb.

• Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük harfle başlar.

  * Afrika, Asya; Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu; İstanbul, Taşkent

• Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.

  *Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu vb.

• Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar.

  *Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, ,Avrupalı, Avrupalılaşmak,

• UYARI!

  Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında ve, ile, ya, veya, yahut, ki, da, de sözleriyle mı, mi, soru eki küçük harfle yazılır.

  * Mai ve Siyah, Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun, Turfanda mı

• Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar.

  * Halit Rifat Paşa Mahallesi, Karaköy Meydanı, Zafer Meydanı vb.