ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕ

​ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕ

By Ani Hub

Операциялық жүйе (ОЖ) — бұл компьютердің барлық аппараттық және бағдарламалық ресурстарын басқаратын, қолданушы мен компьютер арасындағы байланысты қамтамасыз ететін негізгі жүйелік бағдарлама.
ОЖ компьютердің «жүрегі» болып саналады, себебі онсыз компьютер жұмыс істей алмайды.

ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕ ДЕГЕНІМІЗ НЕ?

• Процессорды басқару — тапсырмаларды кезекпен орындауды ұйымдастырады.

• Жедел жадты басқару — бағдарламалар мен деректерді уақытша сақтайды.

• Файлдық жүйені ұйымдастыру — файлдарды сақтау, көшіру, жою, іздеу.

• Енгізу-шығару құрылғыларын басқару — пернетақта, монитор, принтер, т.б.

• Қолданушымен өзара әрекет — графикалық немесе мәтіндік интерфейс арқылы.

• Бағдарламаларды орындау және бақылау — қолданбаларды іске қосу, тоқтату.

ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ НЕГІЗГІ ҚЫЗМЕТТЕРІ

ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ ҚҰРАМДАС БӨЛІКТЕРІ

• Ядро (Kernel) – жүйенің негізгі бөлігі, барлық ресурстарды басқарады.

• Қабық (Shell) – қолданушы мен ядро арасындағы байланыс ортасы.

• Файлдық жүйе – ақпаратты ұйымдастырып, файл түрінде сақтайды.

• Жүйелік утилиталар – компьютер қызметін жеңілдететін бағдарламалар.

​ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЛЕРДІҢ ТҮРЛЕРІ

• Бір қолданушылық және көп қолданушылық
  → Бір немесе бірнеше адамның бір уақытта жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.

• Бір тапсырмалы және көп тапсырмалы
  → Бір уақытта бір немесе бірнеше бағдарламаны орындай алады.

• Желілік операциялық жүйелер
  → Компьютерлерді желі арқылы біріктіріп, ортақ ресурстармен жұмыс істейді.

• Енгізілген жүйелер (Embedded OS)
  → Теледидар, микротолқынды пеш, телефон сияқты құрылғыларда қолданылады.

КЕҢ ТАРАЛҒАН ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕЛЕР

• Windows (Microsoft)

• macOS (Apple)

• Linux (ашық кодты)

• Android (мобильді жүйе)

• iOS (Apple смартфондарына арналған)

​

​Компьютердің барлық құрылғыларын біріктіріп, біртұтас жүйе ретінде жұмыс істетеді.

• Қолданушыға компьютермен жеңіл, ыңғайлы байланыс орнатуға мүмкіндік береді.

• Бағдарламалар мен ресурстардың қауіпсіз әрі тұрақты жұмысын қамтамасыз етеді.

ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ МАҢЫЗЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

Операциялық жүйе — компьютердің ең маңызды бөлігі. Ол аппараттық құралдарды тиімді пайдаланып, бағдарламалардың өзара жұмысын үйлестіреді.
ОЖ болмаса, компьютер тек темір бөлшектер жиынтығы ғана болар еді.