Naselja

​TIPOVI NASELJA

By Alen Ajanovic

​

​Može biti samo jedna stambena jedinica, pa do velegradova.

​​Po veličini

​Naselja bez stanovnika, ali sa postojećim stambenim jedinicama pa do gradova sa milionima stanovnika.

​Po stanovništvu

​ŠTA JE NASELJE

Naselja prema broju stambenih jedinica

​

​Usamljene
stambene
jedinice

Zaseoci

Sela

Gradići

Gradovi

Velegradovi

​Podjela naselja

• osnovna podjela na seoska, gradska i prijelazna naselja

• gradovi nastaju porastom broja stanovnika i razvojem obrta i trgovine

​Podjela naselja prema trajanju i namjeni

• stalna

• periodična - naseljena su u jednom dijelu godine: od naselja nastalih zbog potreba stočarstva (katuni) do savremenih turističkih naselja.

• privremena naselja - nastajala u vrijeme nomadskog stočarenja

Seoska naselja

• manji broj stanovnika

• manja gustina naseljenosti

• većina stanovnika se bavi primarnim djelatnostima

• izgled seoskih naselja zavisi o djelatnostima u ruralnim prostorima

• ruralna geografija - proučava seoska naselja, njihov postanak, oblik i funkcije i proučavapodručja izvan gradova.

Stambeni objekti okupljeni oko centralnog objekta.

okupljena

Trambeni objekti prate saobraćajnicu.

​​izdužena

​Kuće zbijene jedna uz drugu iz različitih razloga.

zbijena

​Oblici seoskih naselja

​Transformacija seoskih naselja

• u savremenim procesima selo mijenja iygled i poprima urbane oblike - industrijalizacija ruralnih prostora dovodi do urbanizacije

• deruralizacija dovodi do urbanizacije - rast gradova

• najstariji su gradovi nastali u neolitu, a ubrzan razvoj doživjeli su pojavom industrije

​Kako odrediti gradska naselja ?

Primjenjuju se kriteriji:

​Socijalni	​Fukcionalni	​Morfološki
​Broj stanovnika	​Korištenje prostorom	​Izgled i oblik naselja
​Gradski način života	​Važnost u prostoru	​

​Socijalni kriterij

• veličina naselja - definira se broj stanovnika koji grad treba imati kako bi bio grad

• gradski način života - određuje se brojem zaposlenih stanovnika u nepoljoprivrednim djelatnostima

​Funkcionalni kriterij

• korištenje prostorom - urbani prostor ima proizvodno - radnu stambenu, saobraćajnu, uslužnu, obrazovnu i upravno - administrativnu funkciju

• važnost u prostoru - privlačnost funkcija grada, centralitet grada, gravitacijsko područje, pravni status naselja

• metropole - državna, regionalna, kontinentska, ili globalna važnost (globalni gradovi)

​

Urbana naselja imaju specifičan raspored građevina koji može biti neplanski ili planski.

​Morfološki kriterij

Gusto izgrađen prostor, visoke zgrade

​

​Morfološki kriterij

ponegdje se pojavljuju etnička grupiranja stanovništva u gradovima - Kineska četvrt (Chinatown) Mala Italija (Little Italy), Nolita u New Yorku

​

​Morfološki kriterij

U gradovima se pojavljuju - neplanski građena naselja siromašnih slojeva stanovništva.

​

​Slamovi

​Da li razumijete zašto u navedenim područjima ima najviše stanovništva u Slamovima?

​

Slamovi u svijetu

​

satelitski gradovi - grad se širi u ruralnu okolinu, stanovništvo napušta središta grada, a na rubu grada nastaju nova urbana područja.

​

​Satelitska naselja

​Na slici se nalaze seoska naselja, na osnovu vašeg posmatranja odredite u kojem seoskom naselju su prisutni počeci urbanizacije?

​

Zadatak

​