romantyzm - wprowadzenie do epoki

Słowo romantyzm wywodzi się od:

• łacińskiego słowa romanus, które oznacza rzymski, romański

• języków ludów romańskich, które dokonały ekspansji na tereny starożytnego Rzymu

• od słowa romanca – pieśni, podań i legend ludów romańskich

• od słowa romans określającego pewien typ powieści o miłości

Romantycy chętnie powracali do czasów minionych, a ich ulubioną epoką stał się:

• antyk

• gotyk

• oświecenie

• średniowiecze

Okres burzy i naporu charakteryzował się:

• buntem niemieckich romantyków, wyrastającym z trudnej sytuacji społeczno - gospodarczej i poczucia marazmu

• licznymi powstaniami narodowymi, wezwaniami do walki w obronie Ojczyzny

• buntem, umiłowaniem wolności, kultem młodości i przyjaźni

• fascynacją historią i kulturą krajów Północy

Polski romantyzm zapoczątkowało ukazanie się:

• "Ballad i romansów"

• "Dziadów"

• "Pana Tadeusza"

• "Kordiana"

Opozycję światopoglądową epok oświecenia i romantyzmu wyznaczają:

• koncepcja miłości szczęśliwej i koncepcja miłości nieszczęśliwej

• metody poznania: rozum, wiedza, empiryzm i wiara, uczucie, intuicja, dusza

• poszukiwanie wzorców w antyku oraz sięganie do tradycji ludowych i wyobraźni

• ideały harmonii, mimetyzmu i ekspresja uczuć, bunt, tajemniczość

Pokrewieństwo epoki romantyzmu z epoką średniowiecza można odczytać w:

• prymacie wiary nad wiedzą

• teocentryzmie

• w tematyce utworów (miłość, wiara, walka rycerska)

• ekspresji uczuć w sztuce

Pokrewieństwo epoki romantyzmu z barokiem można odczytać w:

• koncepcji vanitas vanitatum

• nastroju tajemniczości i niepokoju w sztuce

• odrzuceniu zaufania wobec wiedzy i nauki (na rzecz wiary w Boga, jedyną nadzieję i pociechę)

• koncepcji człowieka - cierpiącego, przemijającego

Za "teoretyczny" początek epoki w Polsce uznaje się:

• rok 1818 i rozprawę Kazimierza Brodzińskiego "O klasyczności i romantyczności"

• rok 1819 i szkic Jędrzeja Śniadeckiego "O pismach klasycznych i romantycznych"

• rok 1818 i tłumaczenia autorów - przedstawicieli okresu "burzy i naporu" w Niemczech - J. W. Goethego i F. Schillera

• rok 1821 i tomik "Ballady i romanse" Adama Mickiewicza

Za cechy literatury romantycznej uznać należy:

• humanizm, uczuciowość, patriotyzm, ludowość

• mistycyzm, ludowość, ironię romantyczną, odrzucenie kategorii mimesis

• orientalizm, mesjanizm, prometeizm, historyzm, werteryzm

• werteryzm, indywidualizm artysty, dydaktyzm, romantyczna filozofia przyrody

Romantyczną koncepcję poety i poezji definiują:

• uznanie poety za jednostkę wybitną, genialną a poezji za Absolut, dar nadprzyrodzony

• uznanie aktu twórczego za boską czynność kreacyjną

• podkreślenie roli Boga w tworzeniu działa i uzależnienie aktu twórczego od Jego woli

• funkcje poezji: odkrywanie i objaśnianie tego, co niewyrażalne, wskazywanie ideałów, kształtowanie "duszy narodu"