Maður og náttúra kafli 4.5 og 4.6

Hvað er erfðatækni?

• Fræðigrein byggð á atferlisfræði. Með henni er hægt að skoða lífverur og sjá hvað er hægt að gera betur.

• tæki og búnaður til að rannsaka sjúdóma á borð við COVID

• Fræðigrein byggð á erfðafræði. Með henni er hægt að rannsaka gen og búa til nýjar lífverur.

Hvers vegna eru gen flutt milli mismunandi lífvera?

• Til að betra sé að lesa genin.

• Til að koma fyrir uppskrift að nýju prótíni sem kemur síðan fram í nýrri lífveru.

• Til að auðveldara sé að rannsaka DNA hjá viðkomandi dýri.

Hvað af eftirfarandi lyfjum eru ekki framleidd með hjálp erfðatækninnar?

• Insúlín

• Vaxtarhormón

• Verkjalyf

Hvað er verið að framleiða: Gen fyrir ákveðið hormón er klippt úr DNA-sameind manns. Ensím er notað til að opna hringlaga DNA úr bakteríu, geninu komið þar fyrir, hringnum lokað og komið aftur fyrir í bakteríunni. Bakterían látin fjölga sér og hormónið siðan unnið úr bakteríunum.

• Vaxtarhormón

• Kynhormón

• Sýklalyf

• Verkjalyf

Hvað af eftirfarandi er genapróf oft nýtt í?

• að finna gen fyrir erfðasjúkdóm hjá nýburum.

• að finna hvort maður sé sýktur af veirum á borð við COVID

• að finna hvar ákveðið gen liggur og hvaða áhrif það hefur á önnur gen.

Hvað af eftirfarandi er genakort oft nýtt í?

• að finna gen fyrir erfðasjúkdóm hjá nýburum.

• að finna hvort maður sé sýktur af veirum á borð við COVID

• að finna hvar ákveðið gen liggur og hvaða áhrif það hefur á önnur gen.

Af hverju geta menn fundið afbrotamenn með hjálp erfðatækni?

• af því að hver einstaklingur hefur einstakan blóðflokk og mjög öruggt að bera saman blóðflokk viðkomandi við blóðsýni af vettvangi.

• af því að hver einstaklingur hefur einstakt DNA og hægt er að bera saman DNA úr lífsýni sem finnst á vettvangi við DNA úr afbrotamanni.

• af því að hver einstaklingur hefur einstakt fingrafar og hægt er að bera saman fingraför af vettvangi við fingraför í skýrslum lögreglu.

• Af því að hver einstaklingur hefur einstakt DNA og DNA-greining er 100% örugg.

Erfðabreyttar lífverur ..

• eru alltaf stökkbreyttar.

• eru næringasnauðar því þær hafa fengið ný gen.

• innihalda bakteríur sem framleiða insúlín.

• innihalda gen sem hefur verið flutt úr annarri lífveru.

Hvað er genabanki.

• Upplýsingar um gen viðkomandi lífveru. Hægt að nýta til að skoða möguleika á erfðabreytum.

• Banki sem geymir gen frá fjölbreytilegum lífverum. Varðveitir líffræðilega fjölbreytni.

• Banki sem geymir genasamsetningu mannssins. Ætlað til að auðvelda rannsóknir á þróun mannsins í framtíðinni.

Settu fram rök sem mæla gegn erfðabreyttum matvælum. Ekki um illgresi.