Оқылым 2

Күш атасы Қажмұқаннан кейін боз кілемде олжа салған қазақ балуандары аз болған жоқ. Солардың ішінде Әбілсейіт Айхановтың орны бөлек. Ол – ХХ ғасырдың 60-жылдарында спортты дүркіреткен айтулы тұлғалардың бірі.

Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған облысына қарасты Сарқант ауданында дүниеге келген. Әкесі Рүстем уақытында ұжымшар басқарған , елге сыйлы, айналасына ықпалды кісі болыпты. Әбілсейіт 4-5 жасқа толғанда Ұлы Отан соғысына аттанып, содан қайтпаған екен. Анасы Рахиланың, ағайын-туғандарының тәрбиесінде өскен Әбекең оқуға зерек болыпты. Әсіресе, математика, физика, тригонометрия пәндерінен алдына жан салмаған екен.

Әбілсейіт Айханов 1957 жылы Алматыдағы дене шынықтыру интитутына түседі. Мектеп қабырғасында математика мен физиканы жақсы оқыған Әбілсейіттің балуандық жолда да ешкімге ұқсамайтын өз соқпағын салғаны заңды құбылыс. Өйткені табиғатынан дарынды адамдар ғана өзі ден қойған салада жаңалық ашатыны ақиқат.Оның белдесу үстінде қарсыласына оң аяғын ұсынуы – әлемдік күрестегі тың қадамы. Еркін күресте балуандар қарсыласының аяғынан ілуге әрекет жасайды. Айханов небір мықты қарсыластарына аяғын ұстатып тұрып, жеңіске жеткен.

Әбілсейіт Айханов Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында топ жарып, жүлде алған Борис Кулаев, Анатолий Албул, Савкус Дзарасов, Никола Станчев, Шота ломидзе, Александр Иваницский секілді саңлақтардан басым түсті. Әбілсейіт Айханов бұлардың әрқайсысын әртүрлі әдіспен жеңіпті. Бұл қазақ батырының балуандық шеберлігін, шығармашылық қуатының биіктігін байқатады. Айхановтың бір ерекшелігі қарсыластарының күшті, осал жақтарын терең таразылап, салмақтап, талдап барып кілемге шығады екен. Айханов – тек құрғақ күштің балуаны емес, оңды-солын байыптап, ақыл-ойын алға салып күресетін біртуар тұлға. Әбекең спортшы кезінде күнделік жазуға қатты мән беріпті. Күнделікке жеңген белдесулерін қалдырмай, тәптіштеп жазып отырады екен. Ол кісі әлі күнге дейін осыдан 45-50 жыл бұрынғы белдесулерін талдап, таразылап отырады. Жасы жетпістен асқан адамның жарты ғасыр бұрынғы оқиғаларды қаз-қалпында әңгімелеуі де үлгі алатын жағдай.

8. Мәтінде жауабы бар сұрақты таңдаңыз.

• А) Әбілсейіт Айханов қай жылы туылған?

• В) Әбілсейіт Айханов қай оқу орнын бітірген?

• С) Әбілсейіт Айханов қазір қай қалада тұрады?

• D) Әбілсейіт Айханов жоғарғы оқу орнында кімдерден білім алды?

Күш атасы Қажмұқаннан кейін боз кілемде олжа салған қазақ балуандары аз болған жоқ. Солардың ішінде Әбілсейіт Айхановтың орны бөлек. Ол – ХХ ғасырдың 60-жылдарында спортты дүркіреткен айтулы тұлғалардың бірі.

Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған облысына қарасты Сарқант ауданында дүниеге келген. Әкесі Рүстем уақытында ұжымшар басқарған , елге сыйлы, айналасына ықпалды кісі болыпты. Әбілсейіт 4-5 жасқа толғанда Ұлы Отан соғысына аттанып, содан қайтпаған екен. Анасы Рахиланың, ағайын-туғандарының тәрбиесінде өскен Әбекең оқуға зерек болыпты. Әсіресе, математика, физика, тригонометрия пәндерінен алдына жан салмаған екен.

Әбілсейіт Айханов 1957 жылы Алматыдағы дене шынықтыру интитутына түседі. Мектеп қабырғасында математика мен физиканы жақсы оқыған Әбілсейіттің балуандық жолда да ешкімге ұқсамайтын өз соқпағын салғаны заңды құбылыс. Өйткені табиғатынан дарынды адамдар ғана өзі ден қойған салада жаңалық ашатыны ақиқат.Оның белдесу үстінде қарсыласына оң аяғын ұсынуы – әлемдік күрестегі тың қадамы. Еркін күресте балуандар қарсыласының аяғынан ілуге әрекет жасайды. Айханов небір мықты қарсыластарына аяғын ұстатып тұрып, жеңіске жеткен.

Әбілсейіт Айханов Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында топ жарып, жүлде алған Борис Кулаев, Анатолий Албул, Савкус Дзарасов, Никола Станчев, Шота ломидзе, Александр Иваницский секілді саңлақтардан басым түсті. Әбілсейіт Айханов бұлардың әрқайсысын әртүрлі әдіспен жеңіпті. Бұл қазақ батырының балуандық шеберлігін, шығармашылық қуатының биіктігін байқатады. Айхановтың бір ерекшелігі қарсыластарының күшті, осал жақтарын терең таразылап, салмақтап, талдап барып кілемге шығады екен. Айханов – тек құрғақ күштің балуаны емес, оңды-солын байыптап, ақыл-ойын алға салып күресетін біртуар тұлға. Әбекең спортшы кезінде күнделік жазуға қатты мән беріпті. Күнделікке жеңген белдесулерін қалдырмай, тәптіштеп жазып отырады екен. Ол кісі әлі күнге дейін осыдан 45-50 жыл бұрынғы белдесулерін талдап, таразылап отырады. Жасы жетпістен асқан адамның жарты ғасыр бұрынғы оқиғаларды қаз-қалпында әңгімелеуі де үлгі алатын жағдай.

9. Мәтінге сәйкес ақпаратты таңдаңыз.

• А) Әбілсейіт Айханов тригонометрияны меңгерген.

• В) Әбілсейіт Айханов математикадан сабақ берген.

• С) Әбілсейіт Айханов физика саласында жаңалық ашқан.

• D) Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған қаласында оқыған.

Күш атасы Қажмұқаннан кейін боз кілемде олжа салған қазақ балуандары аз болған жоқ. Солардың ішінде Әбілсейіт Айхановтың орны бөлек. Ол – ХХ ғасырдың 60-жылдарында спортты дүркіреткен айтулы тұлғалардың бірі.

Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған облысына қарасты Сарқант ауданында дүниеге келген. Әкесі Рүстем уақытында ұжымшар басқарған , елге сыйлы, айналасына ықпалды кісі болыпты. Әбілсейіт 4-5 жасқа толғанда Ұлы Отан соғысына аттанып, содан қайтпаған екен. Анасы Рахиланың, ағайын-туғандарының тәрбиесінде өскен Әбекең оқуға зерек болыпты. Әсіресе, математика, физика, тригонометрия пәндерінен алдына жан салмаған екен.

Әбілсейіт Айханов 1957 жылы Алматыдағы дене шынықтыру интитутына түседі. Мектеп қабырғасында математика мен физиканы жақсы оқыған Әбілсейіттің балуандық жолда да ешкімге ұқсамайтын өз соқпағын салғаны заңды құбылыс. Өйткені табиғатынан дарынды адамдар ғана өзі ден қойған салада жаңалық ашатыны ақиқат.Оның белдесу үстінде қарсыласына оң аяғын ұсынуы – әлемдік күрестегі тың қадамы. Еркін күресте балуандар қарсыласының аяғынан ілуге әрекет жасайды. Айханов небір мықты қарсыластарына аяғын ұстатып тұрып, жеңіске жеткен.

Әбілсейіт Айханов Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында топ жарып, жүлде алған Борис Кулаев, Анатолий Албул, Савкус Дзарасов, Никола Станчев, Шота ломидзе, Александр Иваницский секілді саңлақтардан басым түсті. Әбілсейіт Айханов бұлардың әрқайсысын әртүрлі әдіспен жеңіпті. Бұл қазақ батырының балуандық шеберлігін, шығармашылық қуатының биіктігін байқатады. Айхановтың бір ерекшелігі қарсыластарының күшті, осал жақтарын терең таразылап, салмақтап, талдап барып кілемге шығады екен. Айханов – тек құрғақ күштің балуаны емес, оңды-солын байыптап, ақыл-ойын алға салып күресетін біртуар тұлға. Әбекең спортшы кезінде күнделік жазуға қатты мән беріпті. Күнделікке жеңген белдесулерін қалдырмай, тәптіштеп жазып отырады екен. Ол кісі әлі күнге дейін осыдан 45-50 жыл бұрынғы белдесулерін талдап, таразылап отырады. Жасы жетпістен асқан адамның жарты ғасыр бұрынғы оқиғаларды қаз-қалпында әңгімелеуі де үлгі алатын жағдай.

10. Мәтіндегі басты тірек сөздерді табыңыз.

• А) балуан, күрес, спорт

• В) кілем, оқиға, күнделік

• С) институт, мектеп, әдіс

• D) спортшы, оқушы, әңгіме

Күш атасы Қажмұқаннан кейін боз кілемде олжа салған қазақ балуандары аз болған жоқ. Солардың ішінде Әбілсейіт Айхановтың орны бөлек. Ол – ХХ ғасырдың 60-жылдарында спортты дүркіреткен айтулы тұлғалардың бірі.

Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған облысына қарасты Сарқант ауданында дүниеге келген. Әкесі Рүстем уақытында ұжымшар басқарған , елге сыйлы, айналасына ықпалды кісі болыпты. Әбілсейіт 4-5 жасқа толғанда Ұлы Отан соғысына аттанып, содан қайтпаған екен. Анасы Рахиланың, ағайын-туғандарының тәрбиесінде өскен Әбекең оқуға зерек болыпты. Әсіресе, математика, физика, тригонометрия пәндерінен алдына жан салмаған екен.

Әбілсейіт Айханов 1957 жылы Алматыдағы дене шынықтыру интитутына түседі. Мектеп қабырғасында математика мен физиканы жақсы оқыған Әбілсейіттің балуандық жолда да ешкімге ұқсамайтын өз соқпағын салғаны заңды құбылыс. Өйткені табиғатынан дарынды адамдар ғана өзі ден қойған салада жаңалық ашатыны ақиқат.Оның белдесу үстінде қарсыласына оң аяғын ұсынуы – әлемдік күрестегі тың қадамы. Еркін күресте балуандар қарсыласының аяғынан ілуге әрекет жасайды. Айханов небір мықты қарсыластарына аяғын ұстатып тұрып, жеңіске жеткен.

Әбілсейіт Айханов Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында топ жарып, жүлде алған Борис Кулаев, Анатолий Албул, Савкус Дзарасов, Никола Станчев, Шота ломидзе, Александр Иваницский секілді саңлақтардан басым түсті. Әбілсейіт Айханов бұлардың әрқайсысын әртүрлі әдіспен жеңіпті. Бұл қазақ батырының балуандық шеберлігін, шығармашылық қуатының биіктігін байқатады. Айхановтың бір ерекшелігі қарсыластарының күшті, осал жақтарын терең таразылап, салмақтап, талдап барып кілемге шығады екен. Айханов – тек құрғақ күштің балуаны емес, оңды-солын байыптап, ақыл-ойын алға салып күресетін біртуар тұлға. Әбекең спортшы кезінде күнделік жазуға қатты мән беріпті. Күнделікке жеңген белдесулерін қалдырмай, тәптіштеп жазып отырады екен. Ол кісі әлі күнге дейін осыдан 45-50 жыл бұрынғы белдесулерін талдап, таразылап отырады. Жасы жетпістен асқан адамның жарты ғасыр бұрынғы оқиғаларды қаз-қалпында әңгімелеуі де үлгі алатын жағдай.

11. Мәтін бойынша толық және нақты ақпаратты табыңыз.

• А) Әбілсейіт Айханов – спорттағы айтулы тұлға.

• В) Ә. Айханов ХХ ғасырдағы мықты спортшы болған.

• С) Ә. Айханов қарсыластарына оң аяғын ұстатып қойып, жеңіске жеткен.

• D) Ә. Айханов қарсыласының күшті, осал жақтарын талдап барып күрескен, әлемдік күресте тың қадам жасаған.

Күш атасы Қажмұқаннан кейін боз кілемде олжа салған қазақ балуандары аз болған жоқ. Солардың ішінде Әбілсейіт Айхановтың орны бөлек. Ол – ХХ ғасырдың 60-жылдарында спортты дүркіреткен айтулы тұлғалардың бірі.

Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған облысына қарасты Сарқант ауданында дүниеге келген. Әкесі Рүстем уақытында ұжымшар басқарған , елге сыйлы, айналасына ықпалды кісі болыпты. Әбілсейіт 4-5 жасқа толғанда Ұлы Отан соғысына аттанып, содан қайтпаған екен. Анасы Рахиланың, ағайын-туғандарының тәрбиесінде өскен Әбекең оқуға зерек болыпты. Әсіресе, математика, физика, тригонометрия пәндерінен алдына жан салмаған екен.

Әбілсейіт Айханов 1957 жылы Алматыдағы дене шынықтыру интитутына түседі. Мектеп қабырғасында математика мен физиканы жақсы оқыған Әбілсейіттің балуандық жолда да ешкімге ұқсамайтын өз соқпағын салғаны заңды құбылыс. Өйткені табиғатынан дарынды адамдар ғана өзі ден қойған салада жаңалық ашатыны ақиқат.Оның белдесу үстінде қарсыласына оң аяғын ұсынуы – әлемдік күрестегі тың қадамы. Еркін күресте балуандар қарсыласының аяғынан ілуге әрекет жасайды. Айханов небір мықты қарсыластарына аяғын ұстатып тұрып, жеңіске жеткен.

Әбілсейіт Айханов Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында топ жарып, жүлде алған Борис Кулаев, Анатолий Албул, Савкус Дзарасов, Никола Станчев, Шота ломидзе, Александр Иваницский секілді саңлақтардан басым түсті. Әбілсейіт Айханов бұлардың әрқайсысын әртүрлі әдіспен жеңіпті. Бұл қазақ батырының балуандық шеберлігін, шығармашылық қуатының биіктігін байқатады. Айхановтың бір ерекшелігі қарсыластарының күшті, осал жақтарын терең таразылап, салмақтап, талдап барып кілемге шығады екен. Айханов – тек құрғақ күштің балуаны емес, оңды-солын байыптап, ақыл-ойын алға салып күресетін біртуар тұлға. Әбекең спортшы кезінде күнделік жазуға қатты мән беріпті. Күнделікке жеңген белдесулерін қалдырмай, тәптіштеп жазып отырады екен. Ол кісі әлі күнге дейін осыдан 45-50 жыл бұрынғы белдесулерін талдап, таразылап отырады. Жасы жетпістен асқан адамның жарты ғасыр бұрынғы оқиғаларды қаз-қалпында әңгімелеуі де үлгі алатын жағдай.

12. Мәтін мазмұнына сәйкес жауапты табыңыз.

Әбілсейіт Айхановтың балуандық шеберлігін неден байқауға болады?

• А) түрлі жарыстарға қатысуынан

• В) қарсыластарын әртүрлі әдістермен жеңіп отыруынан

• С) жарты ғасыр бұрынғы белдесулерін талдауынан

• D) 45-50 жыл бұрынғы оқиғаларды әңгімелеуінен

Күш атасы Қажмұқаннан кейін боз кілемде олжа салған қазақ балуандары аз болған жоқ. Солардың ішінде Әбілсейіт Айхановтың орны бөлек. Ол – ХХ ғасырдың 60-жылдарында спортты дүркіреткен айтулы тұлғалардың бірі.

Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған облысына қарасты Сарқант ауданында дүниеге келген. Әкесі Рүстем уақытында ұжымшар басқарған , елге сыйлы, айналасына ықпалды кісі болыпты. Әбілсейіт 4-5 жасқа толғанда Ұлы Отан соғысына аттанып, содан қайтпаған екен. Анасы Рахиланың, ағайын-туғандарының тәрбиесінде өскен Әбекең оқуға зерек болыпты. Әсіресе, математика, физика, тригонометрия пәндерінен алдына жан салмаған екен.

Әбілсейіт Айханов 1957 жылы Алматыдағы дене шынықтыру интитутына түседі. Мектеп қабырғасында математика мен физиканы жақсы оқыған Әбілсейіттің балуандық жолда да ешкімге ұқсамайтын өз соқпағын салғаны заңды құбылыс. Өйткені табиғатынан дарынды адамдар ғана өзі ден қойған салада жаңалық ашатыны ақиқат.Оның белдесу үстінде қарсыласына оң аяғын ұсынуы – әлемдік күрестегі тың қадамы. Еркін күресте балуандар қарсыласының аяғынан ілуге әрекет жасайды. Айханов небір мықты қарсыластарына аяғын ұстатып тұрып, жеңіске жеткен.

Әбілсейіт Айханов Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында топ жарып, жүлде алған Борис Кулаев, Анатолий Албул, Савкус Дзарасов, Никола Станчев, Шота ломидзе, Александр Иваницский секілді саңлақтардан басым түсті. Әбілсейіт Айханов бұлардың әрқайсысын әртүрлі әдіспен жеңіпті. Бұл қазақ батырының балуандық шеберлігін, шығармашылық қуатының биіктігін байқатады. Айхановтың бір ерекшелігі қарсыластарының күшті, осал жақтарын терең таразылап, салмақтап, талдап барып кілемге шығады екен. Айханов – тек құрғақ күштің балуаны емес, оңды-солын байыптап, ақыл-ойын алға салып күресетін біртуар тұлға. Әбекең спортшы кезінде күнделік жазуға қатты мән беріпті. Күнделікке жеңген белдесулерін қалдырмай, тәптіштеп жазып отырады екен. Ол кісі әлі күнге дейін осыдан 45-50 жыл бұрынғы белдесулерін талдап, таразылап отырады. Жасы жетпістен асқан адамның жарты ғасыр бұрынғы оқиғаларды қаз-қалпында әңгімелеуі де үлгі алатын жағдай.

13. Мәтіндегі негізгі ойды анықтаңыз.

• А) Әбілсейіт Айхановтың әкесі Ұлы Отан соғысында қайтыс болған.

• В) Әбілсейіт Айхановтың студенттік өмірі Алматы қаласында өткен.

• С) Ә. Айхановтың балуандық жолда ешкімге ұқсамайтын өз жолы бар.

• D) Әбілсейіт Айханов күнделігіне барлық кездесулерін жазып отырған.

Күш атасы Қажмұқаннан кейін боз кілемде олжа салған қазақ балуандары аз болған жоқ. Солардың ішінде Әбілсейіт Айхановтың орны бөлек. Ол – ХХ ғасырдың 60-жылдарында спортты дүркіреткен айтулы тұлғалардың бірі.

Әбілсейіт Айханов бұрынғы Талдықорған облысына қарасты Сарқант ауданында дүниеге келген. Әкесі Рүстем уақытында ұжымшар басқарған , елге сыйлы, айналасына ықпалды кісі болыпты. Әбілсейіт 4-5 жасқа толғанда Ұлы Отан соғысына аттанып, содан қайтпаған екен. Анасы Рахиланың, ағайын-туғандарының тәрбиесінде өскен Әбекең оқуға зерек болыпты. Әсіресе, математика, физика, тригонометрия пәндерінен алдына жан салмаған екен.

Әбілсейіт Айханов 1957 жылы Алматыдағы дене шынықтыру интитутына түседі. Мектеп қабырғасында математика мен физиканы жақсы оқыған Әбілсейіттің балуандық жолда да ешкімге ұқсамайтын өз соқпағын салғаны заңды құбылыс. Өйткені табиғатынан дарынды адамдар ғана өзі ден қойған салада жаңалық ашатыны ақиқат.Оның белдесу үстінде қарсыласына оң аяғын ұсынуы – әлемдік күрестегі тың қадамы. Еркін күресте балуандар қарсыласының аяғынан ілуге әрекет жасайды. Айханов небір мықты қарсыластарына аяғын ұстатып тұрып, жеңіске жеткен.

Әбілсейіт Айханов Олимпиада ойындары мен әлем чемпионаттарында топ жарып, жүлде алған Борис Кулаев, Анатолий Албул, Савкус Дзарасов, Никола Станчев, Шота ломидзе, Александр Иваницский секілді саңлақтардан басым түсті. Әбілсейіт Айханов бұлардың әрқайсысын әртүрлі әдіспен жеңіпті. Бұл қазақ батырының балуандық шеберлігін, шығармашылық қуатының биіктігін байқатады. Айхановтың бір ерекшелігі қарсыластарының күшті, осал жақтарын терең таразылап, салмақтап, талдап барып кілемге шығады екен. Айханов – тек құрғақ күштің балуаны емес, оңды-солын байыптап, ақыл-ойын алға салып күресетін біртуар тұлға. Әбекең спортшы кезінде күнделік жазуға қатты мән беріпті. Күнделікке жеңген белдесулерін қалдырмай, тәптіштеп жазып отырады екен. Ол кісі әлі күнге дейін осыдан 45-50 жыл бұрынғы белдесулерін талдап, таразылап отырады. Жасы жетпістен асқан адамның жарты ғасыр бұрынғы оқиғаларды қаз-қалпында әңгімелеуі де үлгі алатын жағдай.

14. Мәтінге нақтырақ тақырып таңдаңыз.

• А) Әбілсейіт Айханов – боз кілем тарихын шертуші.

• В) Әбілсейіт Айханов – қазақтың қас батыры.

• С) Әбілсейіт Айханов – боз кілем шебері.

• D) Әбілсейіт Айханов – Олимпиада тарихын жырлаушы