Статистика -Өсіңкілік қатар

Өсіңкілік қатарлар нені мінездейді?

• кеңістікте жиынтық бірліктерінің өзгеруін;

• статистикалық көрсеткіштердің уақытқа қарай өзгеруін мінездейтін сандық қатарлар тізбегі;

• жиынтықтың құрылымын мінездейтін көрсеткіштер;

• жиынтықтың құрамын мінездейтін көрсеткіштер;

• жиынтықтың көлемін мінездейтін көрсеткіштер.

Белгілі бір уақыт аралығында /тәулік, ай, тоқсан, жыл/ әлеуметтік –экономикалық құбылыстардың даму деңгейін мінездейтін өсіңкілік қатарға жататын:

• уақыт аралық;

• моменттік;

• арифметикалық;

• орташа;

• атрибутивтік.

Белгілі бір сәттегі әлеуметтік-экономикалық құбылыстардың даму деңгейін мінездейтін өсіңкілік қатарға жататын:

• уақыт аралық;

• моменттік;

• арифметикалық;

• орташа;

• атрибутивтік.

Өсіңкілік қатарлардың негізгі элементеріне жататын:

• өсу қарқыны, арту қарқыны;

• нақты өсу, нақты кему;

• қатар дәрежесі, уақыт көрсеткіштері;

• бір пайыздың арту қарқынының нақты шамасы;

• варианттар және жиілік дәрежесі.

Өсіңкілік қатардың негізгі көрсеткіштеріне жататын:

• нақты өсу /кему/, өсу қарқыны, арту қарқыны, өсу коэффициенті, бір пайыздық өсімнің нақты мәні;

• жылжымалы орташа, көпжылдық орташа, квадраттық орташа;

• аналитикалық тегистеу, интерполяция, экстраполяция;

• орташа сызықтық және квадраттық ауытқу;

• жалпы және кездейсоқ шашыранды..

Экстраполяция тәсілі дегеніміз

• өсіңкілік қатардың ішінде жетіспейтін сандық көрсеткіштерін жуық шамамен анықтау;

• өсіңкілік қатардың осы уақыттан кейінгі белгісізмерзімдерінің сандық мәндерін болжау;

• жылжымалы орташа мен көпжылдық орташа көрсеткіштерін анықтау;

• өсіңкілік қатарды аналитикалық тегістеу;

• статистикалық көрсеткіштердің уақытқа қарай өзгеруін мінездейтін сандық қатарлар тізбегі.

Ақпан айында сатылған тауарлар бағасы қаңтар айымен салыстырғанда 200 теңгеге өсті, наурыз айындағы бағаны ақпан айындағы бағамен салыстырғанда 300 теңгеге өсті, ал сәуір айындағы баға наурыз айындағы бағамен салыстырғанда 500 теңгеге өсті. Сәуір айындағы тауарлар бағасын қаңтар айымен салыстырғанда қанша теңгеге өскен болады?

• 600 тг;

• 500 тг;

• 800 тг;

• 1000 тг;

• 300 тг.

Ақпан айында сату көлемі қаңтар айымен салыстырғанда екі есе өсті, ал наурыз айында сату көлемі ақпан айындағыдай болды. Сәуір айында сату көлемі наурыз айымен салыстырғанда төрт есе өсті. Ақпан, наурыз, сәуір айларындағы сату көлемінің орташа арту қарқыны неге тең болады?

• 120%;

• 130%;

• 166%;

• 150%;

• 100%.

Қаңтар айында сатылған тауарлар бағасының арту қарқыны 25%-ды құрады. Ақпан айының соңында тауарлар бағасы қаңтар айының басындағы деңгейге келді. Ақпан айындағы бағаның арту қарқыны неге тең болады?

• 20%;

• 25%;

• 30%;

• 30%;

Өсіңкілік қатарлардың көрсеткіштерін қандай әдістерді қолдану арқылы есептеуге болады.

• тікелей, тізбектік;

• базалық, тізбектелген;

• индекстік, орташа;

• мода және медиана;

• көпжылдық және жылжымалы орташа.