Felsefe 11. Sınıflar

Skolastik felsefe, Hristiyan dogmalarını sistemleştirme çabası içinde olmuştur. Bu dönemde Hristiyan düşünürlerinin amacı, dini dogmaları temellendirmek, anlaşılabilir hâle getirmek ve geniş kitlelere ulaştırmaktır. Bunun için de Antik Yunan filozoflarının görüşlerinden faydalanmışlardır. Örneğin mantık alanındaki çalışmalar dini kabullerin desteklenmesinde kullanılmıştır.

Bu parçada sözü edilen Antik Yunan düşünürü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

• A) Aristoteles

• B) Empedokles

• C) Thales

• D) Sokrates

• E) Anaksimandros

Fârâbî'nin, Medine'tul Fazıla adlı eserinde; "Sakinlerinin ancak saadete erişmek maksadıyla yardımlaştıkları bir şehir fazıl bir şehir olur. Saadete erişmek maksadıyla kurulan her topluluk da fazıl bir topluluk sayılır. Onun içindir ki bütün şehirleri saadete erişmek maksadıyla el ele vererek çalışan bir millet de fazıl bir millettir. Bütün milletleri saadete ulaşmak maksadıyla el birliğiyle çalışan bir dünya fazıl bir dünya olur." demiştir.

Bu parçaya göre insan ve toplumu fazilete ulaştıracak temel değer aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yardımlaşmak

• B) Merhamet

• C) Çalışmak

• D) Adalet

• E) Saadet

Antikçağın sonlarına doğru Hristiyanlığın ortaya çıkmasıyla beraber felsefi düşünüş farklı bir yapıya geçmiştir. Felsefi düşünüşte dini temele alan yaklaşım, İslamiyet’in doğuşuyla da bu özelliğini sürdürmüştür. Hristiyan ve İslam felsefesi düşünürleri bilgi konusunda inancın gerektirdiği kabuller ve aklın rolü üzerine farklı görüşler ortaya koymuştur. Aklın bir sınırı olduğunu, inanmak için akla gerek olmadığını savunanlar olduğu gibi; aklın inanılanı temellendirebileceğini savunan düşünürler de olmuştur.

Bu parçaya göre, 2-15. yüzyıl döneminde teolojik ve felsefi bilginin değerine ilişkin tartışmalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) Felsefe, teoloji üzerinde egemenlik kurmuştur.

• B) Felsefe, bu dönemde en çok bilimsel çalışmalardan etkilenmiştir.

• C) Kutsal metinlere felsefi şüphe ile yaklaşılmıştır.

• D) Felsefe, ikincil bir bilgi olarak teolojinin tamamlayıcısı durumundadır.

• E) Teoloji çalışmaları felsefeyi yok saymıştır.

MS 2. yüzyıl – MS 15. yüzyıl döneminde felsefe ve din yoğun bir şekilde etkileşim içine girmiştir. Bu çağda felsefeye, inancın pekiştirilmesi amacıyla başvurulmuştur.

Parçaya göre bu dönemde felsefenin aşağıdaki alanlardan hangisine yaklaştığı söylenebilir?

• A) Fizik

• B) Teoloji

• C) Metafizik

• D) Retorik

• E) Hitabet

“Anlayabilmek için inanıyorum.” anlayışıyla felsefeyi dine tabi kılmış olan Augustinus’a göre hakikat bizzat Tanrı’nın kendisidir. Yani Tanrı insandadır. İnsanın kendisi de Tanrı’dadır. Felsefe ise bu durumu anlamaya çalışma etkinliğidir. İnsan ancak bunu anlayarak mutlu olur.

Buna parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz?

• A) Hakikati arayan kişi Tanrı’yı aramalıdır.

• B) Felsefe ile teolojiyi birbirinden ayırmak olanaksızdır.

• C) Hakikate ilişkin bilgi mutluluk için gereksizdir.

• D) Felsefeyi Tanrı'nın bilgisine ulaşmak için kullanmak gerekir.

• E) Tanrı insan tarafından bilinmeye değecek tek hakikattir.

Orta Çağ Avrupa’sında Antik kültürden kilisenin kendine uygun bulup aldığı düşünceler ayakta kalırken, kiliseye aykırı olanlar kesin olarak dışarıda bırakılmıştı.

Parçadan hareketle Orta Çağ felsefesi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• A) Baştan aşağı dini karakterli bir felsefedir.

• B) Aklı temele alan bir felsefedir.

• C) Ana maddeyi araştıran bir felsefedir.

• D) İlk neden en temel problematiğidir.

• E) Bilimsel gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir.

I. Akıl ve inanç tartışmaları ön plandadır.

II. Tanrının varlığı kanıtlanmaya çalışılmıştır.

III. Kutsal metinlerin doğruluğu merkeze alınmıştır.

IV. Oluşturulan fikirlerde dinsel otoriteye karşı gelinmemesi gerektiği söylenmiştir.

Verilenlerden hangileri Hristiyan felsefesinin özellikleri arasında yer alır?

• A) I ve II

• B) I ve IV

• C) I, II ve III

• D) I, II ve IV

• E) I, II, III ve IV

Orta Çağ’da ortalama bin yıllık bir tarihsel dönemde felsefe ile din arasında yoğun bir etkileşim görülmüştür. Böylece felsefe, bu dönemde yeni bir anlayış kazanmış, ilahi dinlere yaklaşmıştır. Bu dönem düşünürleri felsefeyi çoğunlukla dini bilginin bir parçası ve yardımcısı olarak değerlendirmiştir.

Buna göre bu dönem felsefesi için aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• A) Varlığın mahiyetini sorgulayan bir disiplin haline gelmiştir.

• B) Dilin çözümlenmesini amaçlayan bir alan haline gelmiştir.

• C) İnanç kanunlarının akılsal kanıtlamalarında araç konumuna gelmiştir.

• D) Görünenin ve çokluğun ardındaki değişmez olanı arar hale gelmiştir.

• E) Dünyevi varlıkların işlevini anlamayı amaçlar hale gelmiştir.

Antik Çağ için Tanrı bu evrenin bir mimarıdır ve adeta bir yapı ustası gibidir. Demiurgos biçimlendirdiği maddeyi hazır bulmuştur. Tanrı varlığın kendisidir, geri kalan tüm var olanlar Tanrısal varlık dolayısıyla, ondan pay aldıkları için var olmuşlardır. Orta Çağ’da ise Tanrı ile yaratılan aynı hamurdan değil, başka başka özlerdendir. Onun için de aralarında kapanmaz bir aralık vardır.

Buna göre Orta Çağ’da varlıkların oluşumu için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Evren Tanrı’nın eseridir.

• B) Dünya Tanrı’nın kendisini açmasıdır.

• C) Tüm var olanlar varlıklarını Tanrı’nın istemesine borçludur.

• D) Bu dünyadaki tüm otoriteler Tanrısal istençten aktarmadır.

• E) Madde de Tanrı’nın kendisi gibi öncesizdir.

Din ve felsefe, tarihsel süreç içerisinde birbiriyle ilişki içinde olmuştur. Özellikle MS 2.- MS 15. yüzyılda İslamiyet ve Hristiyanlık, bazı felsefi görüşlerle karşı karşıya gelmiş olsa da başka bazı problemleri konusunda da felsefeden yararlanmıştır.

Bu parçada sözü edilen durumun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dini düşüncelerin temellendirilmesinde felsefeye ihtiyaç duyulması

• B) Din adamlarının aynı zamanda felsefeyle ilgilenmesi

• C) Din ve felsefenin varlığa yaklaşımının aynı olması

• D) Ortaçağ'da özellikle Avrupa'da tutuculuğun artması

• E) Bazı filozofların dini baskıdan kurtulma çabası