5.Sınıf Türkçe Dersi Ses Bilgisi

Türkçede düz-geniş ünlülerle (a,e) biten fiilere “-yor” eki getirildiğinde, fiilin sonundaki düz-geniş ünlüler daralarak “ı, i, u, ü” ünlülerine dönüşür. Bu ses olayına “ünlü daralması” denir.

Aşağıdaki cümlelerde altı çizili fiillerden hangisine “-yor” eki getirilirse fiilde ünlü daralması meydana gelmez?

• Beni okulun bahçesinde bekle.

• Babaannenle dedeni sık sık ara.

• Yemekten sonra bir dilim tatlı ye.

• Akşam yemeği için çorba yap.

Türkçede sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biriyle biten bir sözcüğe “c, d, g” yumuşak ünsüzleri ile başlayan bir ek geldiğinde ekin başındaki “c” sesi “ç”ye; “d” sesi “t”ye; “g” sesi ise “k”ye dönüşür yani “c, d, g” sesleri sertleşir. Bu ses olayına “ünsüz benzeşmesi” ya da “ünsüz sertleşmesi” denir.

Buna göre aşağıdaki sözcüklerden hangisi “-ce/-ca” ekini alırsa ünsüz benzeşmesi meydana gelmez?

• Büyük

• Rahat

• Sakin

• Yavaş

• A

• B

• C

• D

Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde/hangilerinde yay ayraç içinde verilen ses olayı doğrudur?

• “Affetmek büyüklüktür.” demek aklına gelmedi mi?

  (Ünlü düşmesi)

• Bu yıl kuşlar göçmüyormuş sıcak ülkelere.

  (Ünlü Daralması)

• Düşünce dünyamızın gelişmesi için seçkin eserler okumalıyız. (Ünsüz Benzeşmesi)

• Al bayrağın gölgesinde korkusuzca büyüsünler.

  (Ünsüz Yumuşaması)

Seni boydan boya sevmişim.

Ta Edirne’ye kadar Kars’tan

Taşını, toprağını, yiğidini

Fırsat buldukça övmüşüm.

Bu dizelerde altı çizili sözcüklerde yer alan ses olaylarını yazınız. (Sırasıyla "a ve b" şeklinde belirtiniz.)

"Sümbül kokan bahçenin sızlıyor yüreği..." cümlesindeki ses olayını yazınız.

(a)