DİVAN EDEBİYATI NAZIM BİÇİMLERİ

Eslâf kapıldıkça güzelden güzele

Fer vermiş o neşveyle gazelden gazele

Sönmez seher-ı haşre kadar şi'r-i kadîm

Bir meş'aledir devr edilir elden ele

Yukarıdaki dizelerin nazım şekli aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• Tuyuğ

• Rubai

• Murabba

• Mani

• Şarkı

Dil-berin haddi gül-i handan durur

Şol mutarra sünbülü reyhan durur

Cân eğer tenden revân olsa ne gam

Ehl-i aşkın canı çün cânân durur

Bu dizeler biçim ve içerik özelliklerine göre aşağıdaki nazım şekillerinden hangisiyle yazılmış olabilir?

• A) Tuyuğ

• B) Terkibibent

• C) Rubai

• D) Muhammes

• E) Şarkı

Perişân-hâlin oldum sormadın hâl-i perişanım

Gamından derde düştüm kılmadın tedbîr-i dermanım

Ne dersin rüzgârım böyle mi geçsin güzel hânım

Gözüm canım efendim sevdiğim devletli sultânım

Yukarıdaki dizelerin nazım şekli aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• Şarkı

• Rubai

• Murabba

• Terciibent

• Tuyuğ

Aşağıdakilerden hangisi bir mesneviden alınmış olabilir?

• Bürüdü kendinin etrafını bâl ü per ile

  Yine tâvûs-sifat cilveler eyler sünbül

• Gözceğizim bakmak ister benim

  Al boyanıp kan ile dudağını

• Seferin çevri çok ümmîd-i vefâ ile velî

  Olduk aşüftesi bir şûh-ı cefâ-cû yerine

• Meclis veli Gülşen-i muhabbet

  Bülbülleri yek-ser ehl-i ülfet

• Matbah-ı rûzeyi miftâh-ı akideyle açar

  Feth-i rûzîye bakan ağzı mühürlü rindân

Bülbül yetişir bağrımı hûn etti figânın

Zapt eyle dehânın

Hançer gibi deldi ciğerim tîğ-i zebanın

Te'sir-i lisânın

Âh etse nola bülbül-i dil meşhedim üzre

Tâ mahşer olunca

Çok çekti gam-ı hânnı gülzâr-ı cihanın

Bu bağ-ı fenanın

Bu dizeler aşağıdaki nazım şekillerinden hangisiyle yazılmış olabilir?

• Gazel

• Müstezat

• Terkib-i bent

• Terci-i Bent

• Muhammes

I. Beyitlerle yazılması

II. Olaya dayalı uzun hikâyeler yazmaya elverişli olması

III. Türklerin bulduğu nazım biçimi olması

IV. Divan şiiri geleneğine özgü nazım şekli olması

V. Mısra örgüsünün ikişerli kümelenmesi

Numaralanmış bilgilerden hangisi, "tuyuğ ve şarkı"nın ortak özelliklerindendir?

• I. ve III.

• I. ve V.

• II. ve IV.

• III. ve IV.

• IV. ve V.

Aşağıdaki beyitlerin hangisi gazelin "matla" beyitidir?

• Miyanun rişte-i can mı gümiş ayine mi sinen

  Benâgüşunla mengûşun gül ile jaledür güya

• Meyden safa-yı bâtın-ı humdur garaz heman

  Erbab-ı zahir anlayamazlar murâdumuz

• Bela dildendir ol dildar elinden dadımız yoktur

  Gönüldendir şikâyet kimseden feryadımız yoktur

• Olmasa Nefi n'ola dil-beste zülf-i dilbere

  Tab-ı şûhı dama düşmez bir hümâdır neylesün

• Zaman gelür yine zerrin kadeh alur eline

  Çemende nergis-i şehlâ hemân bahara bakar

Tam bir kaside çeşitli bölümlerden oluşur. Bunlardan biri, —-.

Yukarıda verilen bilgiye göre boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

• doğa güzelliklerinden söz eden nesib ya da teşbib bölümüdür

• şairin kendisini övdüğü dizelerden oluşan fahriye bölümüdür

• asıl konuya girişi sağlamak için yazılan girizgâh bölümüdür

• kasidenin sunulduğu kişinin özelliklerinin abartılı bir övgüyle anlatıldığı methiye bölümüdür

• şairin adının da geçtiği tegazzül bölümüdür

I. Allah'a yalvarıp yakarmak, günahların bağışlanmasını dilemek için yazılan şiirlerdir, (tevhit)

II. Hz. Muhammet'i övmek, ondan şefaat dilemek için yazılan şiirlere verilen addır, (naat)

III. Bu tür şiirlerde, birini, bir olguyu, durumu ya da olayı eleştirmek söz konusudur, (hicviye)

IV. Sevilen bir kişinin ölümünden duyulan üzüntüyü, onun erdemlerini anlatan şiirlerdir, (mersiye)

V. Allah'ın varlığını ve birliğini konu edinen şiirlerdir. (münacaat)

Yukarıda ayraç içinde verilen nazım türlerinden hangilerinin yer değiştirmesiyle bilgi yanlışlığı giderilmiş olur?

• I. ve III.

• I. ve V.

• II. ve IV.

• III. ve IV.

• IV. ve V.

I. Gazel

II. Rubai

III. Mesnevi

IV. Kaside

V. Tuyuğ

Numaralanmış nazım şekillerinden hangileri "nazım birimi ve uyak düzeni" yönüyle eşleştirilince hangisi dışta kalır?

• I.

• II.

• III.

• IV.

• V.