Formatieve toets

Meestal krijgt een koe slechts één kalfje per jaar. Van erg 'goede' koeien wil men graag veel kalveren hebben. Door middel van een speciale techniek kan dat worden bereikt. Door toediening van een hormoon is het mogelijk om in een koe meer dan één eicel tegelijk te laten rijpen. Vervolgens wordt via kunstmatige inseminatie (KI) sperma in de baarmoeder gebracht, waarna bevruchting van de eicellen in de eileiders van de koe plaatsvindt. Op het moment dat de embryo's in de baarmoeder aankomen, wordt deze gespoeld en worden de embryo's opgevangen. Deze embryo's worden dan in andere koeien ingebracht waar ze zich verder ontwikkelen.

Je mag er van uit gaan dat de werking van hormonen bij runderen overeenkomt met die bij de mens.

Welk hormoon kan, na kunstmatige toediening, het rijpen van meer eicellen tegelijk bevorderen?

• FSH

• LH

• Oestradiol

• Progesteron

Het komt voor dat een echtpaar geen kinderen kan krijgen, alhoewel zowel de man als de vrouw genoeg gezonde voorplantingscellen produceren. Het is tegenwoordig mogelijk de bevruchting buiten het lichaam van de vrouw te laten plaatsvinden. Men spreekt dan van IVF (in vitro fertilisatie). De vrouw wordt van te voren behandeld met een hormoon waardoor in de eierstokken tegelijkertijd een aantal eicellen tot volledige rijping komt. Deze eicellen worden operatief uit één van de eierstokken gehaald en buiten het lichaam van de vrouw bevrucht. Na bevruchting ontwikkelen zich morula's. Enkele van deze morula's worden in de baarmoeder van de betreffende vrouw ingeplant. Hoewel meestal enige morula's gelijktijdig worden ingeplant, is de kans op het ontstaan van zwangerschap lang geen 100%. Na 9 maanden kan een "reageerbuisbaby" op de normale wijze geboren worden.

Door de vrouw van te voren een hormoon toe te dienen, wordt de natuurlijke hormonale regulatie versterkt.

Wordt een hormoon toegediend dat werkt zoals FSH, zoals oestrogeen of zoals progesteron?

• Zoals FSH

• Zoals oestrogeen

• Zoals progesteron

Een ongeboren kind is met de moeder verbonden door de navelstreng en placenta.

De bron geeft dit schematisch weer.

Welke van de stoffen aminozuren, eiwitten, hormonen, calciumionen, ureum en zuurstof bevinden zich in het bloed in een navelstrengader?

• Alleen aminozuren en eiwitten

• Alleen aminozuren en hormonen

• Alleen calciumionen, hormonen en ureum

• Alleen calciumionen, hormonen en zuurstof

• Alle genoemde stoffen

Oxytocine zorgt als het ware voor de maaltijd van vandaag, prolactine voor de maaltijd van morgen. Prolactine bereikt zijn hoogste concentratie pas tegen het eind van de voeding, zodat de aanmaak van melk voor de volgende voeding meteen kan beginnen. Als deze prolactinepiek niet optreedt doordat de moeder niet zoogt, zal binnen een paar dagen geen melk meer gemaakt kunnen worden.

Er vier diagrammen weergeven waarin sterk vereenvoudigd mogelijkheden voor het verloop van de prolactineconcentratie in het bloed van een zwangere en zogende vrouw zijn getekend. De geboorte vindt plaats op tijdstip 0.

In welk van deze diagrammen is het verloop van de prolactineconcentratie getekend bij een vrouw die haar baby regelmatig zoogt?

• A

• B

• C

• D

Hebben hormonen uit de hypofyse invloed op de weefsels zoals weergegeven in de bron? En hormonen uit de testis zelf?

• Alleen hormonen uit de hypofyse

• Alleen hormonen uit de testis zelf

• Zowel hormonen uit de hypofyse als hormonen uit de testis

Bij een Franse vrouw werd een ernstige aandoening aan de eierstokken geconstateerd. Haar eierstokken werden daarom verwijderd. Tijdens de ingreep bleek dat zij zwanger was. De zwangerschap werd uitgedragen en er werd een gezond meisje geboren. Tijdens deze zwangerschap werden geen hormonen toegediend. Wel werd regelmatig het gehalte aan oestradiol in het bloed bepaald. De gegevens zijn weergegeven in bron 1. Ter vergelijking is ook het verloop van de oestradiolconcentratie van een andere vrouw met een normale zwangerschap weergegeven.

Twee beweringen over de invloed van oestradiol tijdens de zwangerschap zijn.

1 Oestradiol heeft geen directe invloed op het innestelingsproces.

2 Oestradiol heeft geen directe invloed op de embryonale ontwikkeling.

Is op basis van het diagram in bron 1 te bepalen of bewering 1 juist is? En is hiermee te bepalen of bewering 2 juist is?

• Nee, het is voor geen van beide te bepalen

• Het is alleen te bepalen voor bewering 1

• Het is alleen te bepalen voor bewering 2

• Ja, het is voor beide beweringen te bepalen.

Als het baarmoederslijmvlies van een koe waarin een embryo wordt ingebracht in de juiste conditie is, zal het embryo zich innestelen.

Welk hormoon zorgt er vervolgens voor dat het ingenestelde embryo niet met het baarmoederslijmvlies wordt afgestoten?

• FSH

• LH

• Oestadiol

• Progesteron

De spermacellen die de testisbuisjes verlaten, worden elders opgeslagen.

Waar worden de spermacellen vooral opgeslagen?

• In de bijballen

• In de prostaat

• In de zaadblaasjes

n het lichaam van een volwassen vrouw kunnen de volgende ontwikkelingsstadia van een embryo voorkomen: blastula, tweecellig stadium, viercellig stadium en zygote.

Welk van deze ontwikkelingsstadia wordt of welke worden vrijwel nooit in de baarmoeder aangetroffen?

• Alleen een blastula

• Alleen een zygote

• Alleen een tweecellig stadium en een viercelligstadium

• Een tweecellig stadium, een viercellig stadium en een zygote

Drie verklaringen worden geopperd voor de stijging van het gehalte aan oestradiol bij de vrouw waarvan de eierstokken zijn verwijderd.

1 De hypofyse van de moeder neemt de productie van oestradiol volledig over.

2 De placenta gaat vanaf omstreeks de derde maand oestradiol produceren.

3 De eierstokken van de baby nemen de productie van oestradiol van de moeder over.

Welke verklaring is het meest waarschijnlijk?

• 1

• 2

• 3