10. sınıf bilim felsefesi 1. sınav

Çoğu insan, bilime sonsuz bir güven duygusuyla yaklaşır. Öyle ki bilimin bulgularının bizi kesin doğrulara ulaştıracağı inancı yaygındır. Oysa bilimsel sonuçlara ulaşırken kullanılan yaklaşım ve yöntem sorgulanmaya muhtaçtır.

Parçada bahsedilen "sorgulama" ifadesi felsefenin hangi alanıyla ilgilidir?

• Varlik felsefesi

• Bilgi felsefesi

• Bilim felsefesi

• Ahlak felsefesi

• Siyaset felsefesi

Bir önermenin bilimsel sayılabilmesi gerçekle örtüşüp test edilmesine bağlıdır. Deney veya gözlem bulgularının desteklemediği bir sav bilimsel açıdan doğru kabul edilemez.

Parçada bilimin hangi niteliğinden bahsedilmektedir?

• Genelleyici olma

• Yöntemli olma

• Olgulara dayanma

• Akla dayanma

• Eleştirel olma

Bilim ortaya koyduğu bilgilerle felsefeye yeni sorular, yeni ufuklar kazandırır; giderek onun gelişimine katkıda bulunur. Felsefe de söz konusu bilgileri birleştirip yorumlar. Böylece bilimin gelişimine ışık tutar, onun sonuçlarını sorgulayarak yeni bilim alanlarının oluşumuna katkıda bulunur.

Bu parçadan çıkarılabilecek en doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

• Felsefe bilim gibi kesin sonuçlar elde etmek ister.

• Bilimin konusu felsefenin sorulardır.

• Bilimsel çalışmalar felsefeden doğar.

• Bilim ve felsefenin karşılıklı etkileşimi yeni alanlar açar.

• Felsefe öznel iken bilim nesnel bir alan olarak karşımıza çıkar.

Bilimsel bilgi çelişki taşımaz. Bir konuda ulaşılan sonuçlardan biri doğruysa diğerleri yanlış kabul edilir. Bu çerçevede bilimsel bilgi akıl ilkelerine dayalı bir etkinliktir.

Bu parçada bilimin aşağıdaki hangi özelliğinden söz edilmektedir?

• Tutarlılık

• Sistemlilik

• Nesnellik

• Evrensellik

• Deneysellik

Suya bırakılan herhangi bir cismin ya da nesnenin, özgül ağırlığını bildiğimiz sürece, suda batıp batmayacağını önceden söyleyebiliriz.

Bu cümlede verilen bilgi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ilgilidir?

• Bilimsel yöntem

• Yorumlama

• Öndeyi

• Bilimsel kuram

• Paradigma

Karşılaşmış olduğu sorunları çözmüş olması bir bilimsel kuramın geçerliliğini belirler. Sorunları çözen, uygulamada etkisi olan bilimsel kuramlar varlığını sürdürür. Geçerliliğini yitiren kuramlar yerini yeni kuramlara bırakır.

Parçaya göre bilimsel kuramın doğruluğu aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

• Yalnızca deney yöntemiyle elde edilmesine

• Ahlaki boyutu da olan bir kuram olmasına

• Evreni bir bütün olarak ele almasına

• Akıl yürüterek elde edilmesine

• Pratik yarar sağlamasına

Oppenheimer’a göre bilim insanları doğa yasalarından sorumlu değildir. Onların işi bu yasaların nasıl işlediğini ve bu yasaların insan iradesine nasıl hizmet edebileceğini bulmaktır. Hidrojen bombasının kullanılıp kullanılmamasına karar vermek bilim insanının sorumluluğunda değildir. Bu sorumluluk Amerikan halkına ve onun seçilmiş temsilcilerine aittir.

Oppenheimer’in bu görüşünden çıkarılabilecek en kapsamlı sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

• Bilimin sonuçları etik yönleriyle de tartışılmak durumundadır.

• Doğanın yasaları kimseden etkilenmeden işler.

• Bilim insanlarının görevi yalnızca doğa yasalarının nasıl işlediğini bulmaktır.

• Bilim, toplumsal kuralların yeniden gözden geçirilmesinden sorumludur.

• Bilim insanları doğayı kontrol altına almakla görevlidirler.

İlkçağ medeniyetlerinden Mısır’da tıp oldukça ileri düzeydeydi. Ölümden sonra yaşamın devam edeceğine inandıklarından mumyalama tekniğini geliştirmişlerdir. Aynı zamanda kimya, anatomi ve fizyoloji dallarında ilerleme kaydetmişlerdir. Bunun yanı sıra Mısırlılar için Nil nehri hayati öneme sahiptir. Nilin taşma zamanlarını hesaplamak için takvim, nehir taştığında tarla sınırlarını belirleyebilmek için de geometri alanında zamanlarının çok ilerisine geçebilmişlerdir.

Parçaya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

• İlkçağ medeniyetleri bilimsel alanda ileri düzeydedirler.

• Günlük yaşamın düzenlenmesi bilimle yaşamın iç içe olduğunu gösterir.

• Mısırlılar teorik bilimlerde çalışmalar yapmamışlardır.

• Bilim ve yaşam arasında doğrudan bağ kurulamaz.

• Bilimde ulaşılan sonuçlar kimi zaman insanların öngöremediği boyutlarda olabilir.

Bilim, Bacon’a göre sözcüklerle oynamak yerine, doğanın özünü kavramaya yönelmelidir. Ancak bu biçimde doğaya egemen olunabilir. Doğayı yöneten genel yasaları kavramanın yolu ise zihindeki önyargıları temizleyip tek tek olguların bilgisinden yola çıkılarak genelin bilgisine ulaşmayı sağlayacak bir yöntem uygulamaktır.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi Bacon’ın bilim anlayışına uygun değildir?

• Bilimin görevi doğayı yöneten genel yasaları saptamaktır.

• Bilimsel bilgiye ulaşmada tümevarım yöntemi kullanılmalıdır.

• Doğanın özü ancak felsefe ile kavranabilir.

• Ön yargılar bilimsel bilgiye ulaşma yolunda engeldir.

• Doğaya egemen olmak onu bütünlüğü içinde kavramakla mümkündür.

Filozof Platon çoğunlukla bilim insanı olarak görülmese de onun bilime katkısı da inkar edilemez. Çünkü Platon bir problemin çözümünde gösterdiği yol ve metotla Öklid ve Arşimet’i etkilemiştir. Nitekim ona göre önemli olan sonucun doğruluğu değil çözümün genel gidiş yoludur.

Parçaya göre, Platon’un bilime katkısı bilimin hangi kavramı üzerine olmuştur?

• Kuram

• Yasa

• Gözlem

• Yöntem

• Deney