7.SINIF SOSYAL BİLGİLER 4. ÜNİTE 1. DENEME

İBN-İ HALDUN (1332-1406)

Sosyolijinin ve iktisadın öncülerinden kabul edilen meşhur tarihçi, filozof, siyaset ve devlet adamı

... Gençlik yıllarında dönemin ünlü hocalarından fıkıh, hadis, tefsir, mantık, felsefe, matematik, tabiat bilimleri ve Edebiyat gibi dersler alan İbn-i Haldun 1377’de en ünlü eseri Mukaddime’yi kaleme almıştır. Vefatının üzerinden uzun yıllar geçse de eserleri hala derslerde okutulmaya devam ediyor.

Yukarıdaki afişten hareketle İbn-i Haldun ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

• A) Çok yönlü bir bilim insanıdır.

• B) Farklı alanlara ilgi duymuştur.

• C) Yazdığı tek eser Mukaddime'dir.

• D) Eserleri günümüzde de önemini korumaktadır.

Sözlü aktarım yazı kadar kalıcı olmamıştır. Nitekim Sümerlerden önce hayat kulaktan kulağa oyunu oynamak gibiydi. Söylenen bir sözün olduğu gibi saklanması ve bir başkasına olduğu gibi aktarılması mümkün değildi. Kurulan cümleler ilk kişiden sona doğru gittikçe farklı anlamlara ve ifadelere dönüşüyordu. Yazının icadı ile insanoğlunun birikimleri nesilden nesile aktarılarak günümüze kadar ulaşabilmiştir.

Buna göre yazının icadı ile;

I. Bilginin saklanması mümkün olmuştur.

II. Bilginin paylaşımında yaşanan hatalar ortadan kalkmıştır.

III. İfadeler kalıcı hale gelmiştir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I.

• B) Yalnız II.

• C) I ve III.

• D) I, II ve III.

PİRİ REİS

► 1517’de ceylan derisi üzerine çizdiği haritada İspanya, Portekiz ve Batı Afrika kıyıları ile Amerika Kıtası’nın doğu kıyılarını göstermiştir.

► 1521’de Denizcilik alanındaki tecrübelerini Kitab-ı Bahriye adlı eserinde toplamıştır.

► Uzun süre Osmanlı Donanması’nda görev yapmıştır.

► 1528’de ikinci kez çizdiği Dünya haritasında Kuzey ve Orta Amerika kıyılarını da göstermiştir.

Verilen bilgiler incelendiğinde Piri Reis için;

I. Coğrafya alanında çalışmalar yapmıştır.

II. Askeri görevlerde bulunmuştur.

III. Kalıcı eserler bırakmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I.

• B) I ve II.

• C) II ve III.

• D) I, II ve III

II. Yüzyıl Batıda insanlar bilgiyi aktarabilmek için çeşitli yollar ararken doğuda Çinliler yaklaşık 2000 yıl önce dut ağacı kabuğu, kenevir ve paçavraları suyla karıştırarak önce hamur haline getirmiş sonra bu hamuru kurutarak kağıdı icat etmişlerdir.

VIII. Yüzyıl Müslümanlar kâğıt yapımını Çinlilerden öğrenmişler ve kağıdın Orta Doğu'ya yayılmasını sağlamışlardır.

XI. Yüzyıl Avrupalılar kâğıt yapımını Haçlı Seferleri sırasında Müslümanlardan öğrenmişlerdir.

Verilen bilgilerden hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

• A) Kağıdın yayılmasında farklı medeniyetlerin katkısı olduğuna

• B) Kâğıda olan ihtiyacın zamanla ortadan kalktığına

• C) Kâğıdı batılı insanların icat edip kullandığına

• D) Kağıt üretiminin pahalıya mâl olduğuna

Sümerler: Tarihte kullanılan ilk yazı Sümerlere ait çivi yazısıdır.

Mısırlılar :Resimleri simgeleştirerek hiyeroglif denilen resim yazısını kullandılar.

Fenikeliler: Yazıyı geliştirerek alfabenin temelini attılar.

Yunanlılar: Fenike alfabesine ünlü harfleri ilave ederek bugünkü yazı sisteminin temelini attılar.

Romalılar: Yunanlıların geliştirdiği alfabeyi bugün kullanılan Latin alfabesine dönüştürdüler.

Verilen tabloya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

• A) Yazı sisteminin temelini atan Fenikelilerin alfabesinde ünlü harfler vardır.

• B) Mısırlıların kullandığı hiyeroglif yazısı okuma ve yazma açısından kolaydır.

• C) Yazı ve alfabe uygarlıkların ortak katkısı ile gelişerek günümüze kadar ulaşmıştır.

• D) Latin alfabesinin temelini Sümerliler atmış, Yunanlılar da geliştirmiştir.

Ortaçağ Avrupasında skolastik düşüncenin etkisi ile bilimsel gelişmeler yavaşlarken Türk-İslam dünyasında bilimsel çalışmalar için “Altın Çağ” ifadesi kullanılmıştır. XIII. ve XV. yüzyıllar arasında Türk-İslam dünyası, yetiştirdiği bilim insanları ve bu bilim insanlarının yaptığı çalışmalar ile dünyada bilime yön vermiştir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A) Skolastik düşünce Avrupa'yı olumlu yönde etkilemiştir.

• B) Türk-İslam bilim insanları Avrupa'dan etkilenmiştir.

• C) Türk-İslam dünyası bilimsel alanında dünyaya örnek olmuştur.

• D) İslam dünyası ekonomik olarak en güçlü dönemini yaşamıştır.

Harezmi :Matematik, astronomi ve coğrafya bilginidir. Matematik alanında yaptığı çalışmalarla “cebir” bilimini geliştirip sistemleştirmiş, matematiğin ayrı bir bilim dalı olarak var olmasını sağlamıştır.

Ali KUŞÇU: Küçük yaştan itibaren matematik ve astronomiye ilgi duyan Ali Kuşçu, Uluğ Bey’in rasathanesinde çalışmıştır. İstanbul’un enlem ve boylam derecesini belirlemiştir.

İbn-i Sina :Ünlü tıp bilimcisi ve filozoftur. Küçük yaştan itibaren tıp ve eczacılık konusunda iyi bir eğitim almıştır. Daha on altı yaşında iken dönemindeki birçok doktor onun bilgisinden faydalanmıştır.

Yukarıda verilen bilim insanlarının ortak özelliği ile ilgili;

I. Yaptıkları çalışmalarla kendilerinden söz ettirdikleri,

II. Bilimsel gelişme sürecine katkı sağladıkları,

III. Birçok alanda çalıştıkları

ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I.

• B) I ve II.

• C) II ve III.

• D) I, II ve III.

Yazı : Sümerler M.Ö 3200’lerde çivi yazısını icat ederken, Fenikeliler M.Ö 1000’li yıllarda Sümer yazısını geliştirerek ilk alfabetik sistemi oluşturdular. Yunanlılar, Fenike alfabesine sesli harferi ekleyip 26 harfli alfabeyi oluşturmuş, Romalılar ise Yunan alfabesini geliştirerek günümüz Latin alfabesine dönüştürmüşlerdir.

Kağıt: Sümerler kil tabletlere yazarken, Mısırlılar papirüs saplarından yapılan papirüs yaprağına, Anadolu uygarlıklarından Bergama Krallığı ise koyun, keçi ve ceylan derisinden yapılan parşömen kâğıda yazmışlardır. Çinliler ise yaklaşık 2000 yıl önce günümüzde kullandığımız kâğıdı keşfetmişlerdir.

Verilen bilgiler değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• A) Yazının gelişimine farklı medeniyetlerin katkısı olmuştur.

• B) Yazının yaygınlaşması kağıt ihtiyacını azaltmıştır.

• C) Yazı yazmak için farklı materyaller kullanılmıştır.

• D) Kâğıdın icadı yazının kullanımından sonra gerçekleşmiştir.

Bilim insanlarının yapmış oldukları çalışmaları topluma yansıtabilmelerinde ve toplumun bunlardan faydalanmasında önem taşıyan faktörlerin başında bilim insanlarına özgür düşünce ortamı sağlanması ve dönemin yöneticileri tarafından desteklenmesi gelmektedir. Türk-İslam tarihinde devlet yöneticileri bilimsel çalışmalarla gurur duyan ve bu çalışmaları destekleyen kişilerdi. Orta Çağ Avrupa’sında bu durum tam tersi nitelik taşımaktaydı. Bilim insanları tarihe geçmesi gereken birçok keşif yaptıkları halde, baskıcı yöneticilerin etkisiyle fikirlerini açıklamaktan çekinmişler ve bu durum onların yaşadıkları döneme katkıda bulunmalarına engel olmuştur.

Buna göre,

I. Bilimin gelişmesi özgür düşünce ile paralellik göstermiştir.

II. Bilim insanları her koşulda çalışmalarına devam etmiştir.

III. Devlet yöneticilerinin bakış açısı bilimsel gelişmelerin topluma yansımasında önemli bir etken olmuştur.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I.

• B) I ve II.

• C) I ve III.

• D) I, II ve III

Paris’te üniversite eğitimini tamamlayan Marie Curie (1867-1934), Polonya’daki Krakow Üniversitesinde doktora yapmak istemiş ancak kadın olduğu için reddedilmişti. Fakat o yılmayarak çalışmalarına devam etmiş ve radyoloji bilimini kurarak iki kez Nobel Bilim Ödülü’nü alma başarısını göstermiştir. Bu ödülü kazanan ilk ve tek kadın bilim insanıdır. Marie Curıe tüm zorlukları aşarak kendisini başarılarıyla bilim dünyasına kabul ettirmiştir.

Verilen bilgiler incelendiğinde Marie Curie’nin başarılı bir bilim insanı olmasında;

I. Kararlı ve azimli oluşu

II. Cinsiyet ayrımcılığına uğraması

III. Toplumsal baskı ve zorluklarla karşılaşması

faktörlerinden hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

• A) Yalnız I.

• B) I ve II.

• C) II ve III.

• D) I, II ve III.