Hücre ve Bölünmeler

. Bir canlıyı oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir. Bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur. Ancak bu hücrelerin sayısı, büyüklüğü ve yapısı aynı değildir. Bu nedenle bitki ve hayvan hücreleri arasında farklılıklar vardır. Bir öğrenci, K ve L olarak adlandırdığı iki farklı hücreyi inceleyerek yukarıdaki tabloyu oluşturmuştur.

Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

• Çam iğnesi hücresi K ile adlandırılan hücre çeşidine örnektir.

• Ağız içi epitel hücresi L ile adlandırılan hücre çeşidine örnektir.

• L ile adlandırılan hücre çeşidinde mitokondri organeli bulunmaz.

• K ile adlandırılan hücre çeşidinde koful genellikle küçük ve çok sayıdadır.

İsmail’in geçirmiş olduğu bir hastalık sonrası bir bakteri türü vücuduna girmiş, ancak iki hafta sonunda kendiliğinden iyileşmişti. Bu süre içinde aylardır hazırlandığı bin metre yıldız sporcular koşu yarışmasına hiç antrenman yapamadan katılmak zorunda kalmıştı. Yarışın ilk üç yüz metresini rahat bir şekilde koşmuş ancak bacaklarındaki ani kasılmaları, son beş yüz metrede de enerjisinin tükendiğini hissetmişti. Terden sırılsıklam olan İsmail nefes almakta güçlük çektiğini fark edince yarışı bıraktı. Hayatından bir kesit verilen İsmail’in hücrelerindeki organellerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

• Golgi cisimciği İsmail’in terlemesi esnasında daha fazla görev almıştır.

• Vücuduna giren bakterilerin yok edilmesine lizozom organelleri yardımcı olmuştur.

• Nefes almakta güçlük çektiği sırada ribozom organelleri hücrelere gerektiği kadar oksijen taşıyamamıştır

• Bacaklarındaki ani kasılmalar ve enerjisinin tükendiği hissi hücrelerindeki mitokondrilerin yeterli miktarda enerji üretememesi sonucudur.

Lizozom, sindirim enzimleri içeren ve bulunduğu hücredeki organellerin geri dönüşüm tesisi olarak görev yapan bir organeldir. Lizozom, alyuvarlar hariç bütün hayvansal hücrelerde ve sıvı ortamda yaşayan tek hücreli canlılarda bulunur.

Yukarıdaki şekilde akyuvar hücresinde bir mikroskobik canlının lizozomla etkisiz hâle getirilmesi gösterilmektedir. Buna göre lizozomlar doğru şekilde çalışmazsa,

I. Hücrenin ölümü

II. Daha hızlı büyüme

III. Hastalıkların yayılması

IV. İstenmeyen maddelerin birikimi

durumlarından hangileri gerçekleşebilir?

• I ve II.

• I ve IV.

• I, III ve IV.

• II, III ve IV

Glikojen, hayvanlardaki glikozun (basit şeker) fazlasının depo şeklidir. Enzimler tarafından parçalanır ve enerji depolanmasını sağlar. Sağlıklı bir insanın bir hücresindeki glikojen miktarının zamana bağlı değişim grafiği yukarıdaki gibidir.

Buna göre glikojen miktarındaki değişime neden olan faaliyet aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• Hücreyi dış etkenlerden koruyarak dayanıklılık sağlayan hücre duvarının etkinliği

• Karbondioksit ve suyu kullanarak fotosentez yapan kloroplastın çalışması

• Büyük ve az sayıda olan kofulun hücre içinde depoladığı atık etkinliği

• Enerji gereksinimi fazla olan bir kas hücresinde gerçekleşen yıkım

Yukarıdaki şekil insan vücudundaki bir hücreyi temsil etmektedir. Bu hücre içindeki numaralı yapılarla ilgili hangi ifade yanlıştır?

• 1, fotosentez yapan bir kloroplasta aittir.

• 2, DNA içeren bir çekirdeği temsil eder.

• 3, solunumun gerçekleştiği bir mitokondridir

• 4, hücrenin şeklini korumasına destek olan hücre zarıdır

Geçmişten günümüze mikroskopların teknolojinin gelişimine bağlı olarak ulaşabildikleri ortalama görüntü büyütme oranları ve bazı yapıların keşif yılları ayukarıda verilmiştir. Bu tablolardaki veriler incelendiğinde,

I. Teknolojinin gelişmesiyle yapıların daha detaylı incelenmesi mümkün olmuştur.

II. Mikroskopların gelişmesi hücreye ait yapıların daha iyi anlaşılmasına yol açmıştır.

III. Mikroskoplar mümkün olan en gelişmiş seviyeye ulaşmıştır.

çıkarımlarından hangileri yapılabilir?

• Yalnız II.

• I ve II.

• I ve III

• II ve III.

Matruşka, genellikle ahşaptan yapılan bir oyuncak bebek türüdür. Açılan her bir bebeğin içinden daha küçük başka bir bebek çıkar. Hücreden organizmaya kadar uzanan ''hücre – doku – organ – sistem – organizma'' ilişkisi şekilde verilen matruşka bebekleriyle modellenmiştir.

Bu oyuncaktaki her bir bebek verilen ilişkideki bir yapıyı temsil ettiğine göre aşağıdakilerden hangisi uygun değildir?

• P bebeği ile temsil edilen yapı organizma olarak adlandırılmaktadır.

• N bebeği ile temsil edilen yapıya sindirim sistemindeki mide örnek olabilir.

• K bebeği ile temsil edilen yapıya iskelet sistemindeki kas hücreleri örnek verilebilir.

• L bebeği ile temsil edilen yapı, benzer işi yapmak üzere bir araya gelen benzer yapıya sahip hücrelerden oluşur

Günümüzde adını sıkça duyduğumuz kanser hastalığı, mitoz bölünme sırasında oluşan hasarlı hücrelerin yok edilmesi gerekirken bölünmeye devam ederek kontrolsüz bir biçimde çoğalması sonucu oluşur. Aşağıdaki görsellerde normal hücre bölünmesi ile kanserli hücre bölünmesi modellenmiştir.

Yalnızca verilen bilgi ve görselden yola çıkılarak,

I. Normal hücre bölünmesinde hasarlı hücrenin mitoz bölünme geçirmesi engellenmiştir.

II. Kanserli hücre bölünmesinde hasarlı hücre mutasyon geçirerek bölünmeye devam etmiştir.

III. Herhangi bir hücrenin hasarlı olması ilgili dokudaki tüm bölünmelerin durmasına neden olur.

ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?

• Yalnız II.

• I ve II.

• I ve III.

• II ve III.

Bir hücre bölünmesi mikroskop ile incelendiğinde şu gözlemler elde ediliyor:

• Sitoplazma bölünmesi ara lamel oluşumu ile gerçekleşti.

• Bölünme sonucunda birbirinin aynı iki yeni hücre oluştu.

Buna göre bu hücre bölünmesi sırasında aşağıdaki evrelerden hangisi görülebilir?

• 
• 
• 
• 

Aşağıdaki şema bilim adamlarının insana ait bazı hormonları üretmek için bakterileri kullandıkları biyolojik tekniği göstermektedir.

Bu tekniğin başarıyla hormon üretmesi için verilen aşamadan sonra hangi olaylar gerçekleşmelidir?

• İnsan DNA’sı aktarılan bakteri hücresinin mitoz bölünmeler ile çoğalması

• Bir parçası çıkarılan bakteri DNA’sının farklı bir bakteri hücresine yerleştirilmesi

• İnsan DNA’sı aktarılan bakteri hücresinin mayoz bölünme sonrası gametler oluşturması

• İnsan hücresinden alınan DNA bölümünün parça değişimi yapması için bir süre beklenilmesi