Rönesans ve Aydınlanma

15 ve 16. yüzyıllarda Batı’da güzel sanatlar, edebiyat ve düşünce alanında meydana gelen yenilikler ve gelişmelere “Rönesans” adı verilmektedir. Avrupa'da ortaya çıkan Rönesans “yeniden doğuş” anlamındadır.

Batı’nın yaşadığı bu süreci yeniden doğuş olarak adlandırılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• Tarihsel ve kültürel köklerinden bütünüyle kopmayı istemesi

• Bilim ve teknik alanlarda büyük gelişmeler yaşanması

• Antik Yunan'ın özgür düşünce ortamına dönmeye başlaması

• Skolastik düşünce yapısını devamı niteliğinde olması

• Dini ve ahlaki değerleri güçlendirmeye amaçlaması

Rönesans'ta başlayıp 17 yüzyılda pekişen düşünce sistemine “modern düşünce” adı verilir. Modern düşünce ile birlikte ait olan tüm unsurlarda da değişim yaşamıştır.

Aşağıda verilenlerden hangisi söz edilen değişimlerden biri değildir?

• Birey ön plana çıkmıştır

• Hukukun devlete bağlı olması gerektiği düşünülmüştür

• Toplumsal hayat dünyevileşmiştir.

• Hayatın tüm unsurları dine bağlı olarak ele alınmıştır

• Doğanın deney ve akıllı açıklanabileceği düşünülmüştür.

Descartes, şüpheyi bir yöntem olarak kullandığından ve doğru bilgiye ulaşıldığında bu şüphe ortadan kalkar.

Buna göre, Descartes’in şüphe anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

• Şüphe, temel amaçtır.

• Şüphe, doğru bilgiye ulaştıran araçtır.

• Şüphe, eleştiriyle eş değerdir.

• Şüphe, yargıda bulunmamızı sağlar.

• Şüphe, doğru bilginin önündeki engeldir.

Aşağıdakilerden hangisinin 15-17. yüzyıl felsefesinde öne çıkan konu ve görüşlerden olduğu söylenemez?

• Hümanizm

• Bilimsel Yöntem

• Hukuk Felsefesi

• Kartezyen Felsefe

• Arkhe problemi

Hint, Mısır, Antik Yunan ve İslam ilimleri kitaplarının Avrupa dillerine çevrilmesiyle başlayan bilim ve felsefenin etkisi; Batı’da aklın ön plana çıkmasını sağlamıştır. Coğrafi keşifler neticesinde matbaanın kullanılması okuryazarlığı artırmıştır. Yine coğrafi keşiflerin etkisiyle ticarette gelişmeler görülmüş ve üretim tarzının değişmesiyle toplumda sosyal farklılaşmalar oluşmuştur. Amerika’nın keşfiyle beraber orada yaşayan yerlilerden elde edilen kaynaklar ve Afrika’nın sömürgeleştirilmesiyle sağlanan ucuz işgücü, Batı’nın farklı coğrafyalarla kültürel ve ekonomik etkileşimde bulunmasına neden olmuş ve bahsedilen tüm durumlar Avrupa’da Rönesans felsefesini oluşturmuştur.

Bu parçadan Rönesans felsefesi ile ilgili çıkarılacak genel yargı aşağıdakilerden hangisidir?

• Coğrafi gelişmeler ticarette önemli bir artış sağlamıştır.

• Rönesans’ın ortaya çıkmasında birden çok etken vardır.

• Rönesans hareketlerinin etkisi tüm Avrupa’yı etkilemiştir.

• Bu dönemde kültürel etkileşimler yaşanmaya başlamıştır.

• Rönesans hareketleri ile beraber yeni toplumsal sınıflar oluşmuştur.

Hobbes’a göre insan doğası gereği bencil bir varlıktır. Sürekli kendi çıkarları peşinde koşar. Durum böyle olunca güçlü zayıfı ezmeye başlar ve bazı bireylerin mal ve can emniyeti tehlike altına girer. İnsanların birbirlerine zarar vermelerini engellemek için ortak uzlaşı ile devlet denen yapı kurulur.

Hobbes’un bu düşüncesinden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

• Devlet yapay bir kurumdur.

• İktidar olmak için her yol denenebilir.

• Devlet güçlülerin egemenliğindeki bir kurumdur.

• Ekonomik çıkarlar toplumun huzurunu bozmaktadır.

• İnsan kendi çıkarlarını arka plana atabilen bir varlıktır.

Kant’a göre bir eylem; bir eğilimden ya da kişisel bir duygudan dolayı değil de, bir ödev bilincinden dolayı gerçekleşmişse ahlaki bir eylem olabilir. Buna göre bir kişi örneğin, bir yoksula kendi içindeki acıma duygusundan dolayı para vermişse bu eylem ahlaki değildir. Ancak aynı kişi, ‘yoksullara yardım etmek gerekir.’ diyen bir ödev bilinciyle yoksula para vermişse, o zaman bu kişinin eylemi ahlaki bir eylem olur.

Buna göre bir eylemin ahlaki değerini belirleyen temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

• Eylemin yöneldiği kişinin yoksul oluşu

• Eyleme hangi ilkeden hareketle karar verildiği

• Eylemin sonuçlarının fayda getirecek oluşu

• Eylemin özgür tercihlerle gerçekleşip gerçekleşmediği

• Eylemin toplumun beklentileri doğrultusunda gerçekleşmesi

Bir dükkânınız var ve meyve satıyorsunuz.İnsanlar sizden alışveriş yaptığı sürece kibar davranıyorsunuz, para üstünü eksiksiz veriyorsunuz. Çünkü böyle davranırsanız insanların size güven duyacağını, dükkânınıza daha sık gelerek alışveriş yapacaklarını düşünürsünüz.

Bu durumda Kant’a göre, iyiyi gerçekleştirmiş olsanız bile, eyleminizin ahlaki bir değeri yoktur.

Buna göre ahlaki eylemin değerini belirleyen ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

• Eylemin başka bir amaç için araç olarak kullanılması

• Eylemin toplumun beklentileri doğrultusunda gerçekleşmesi

• Ahlaki eylemin kendinde bir amaç olması

• Eylemin dayandığı ilkenin kişiden kişiye değişmesi

• Eylemin pratikte bir yarar sağlaması

Hegel’e göre Aydınlanma, saf bir içgörünün yaygınlaşması ve evrenselleşmesidir ve tarihsel bir hareket olarak belirir. Bu hareketin temel düşüncesi, akıl yetisiyle birlikte başlı başına bireyin yargının mutlak ölçütü olduğudur. Birey üzerine getirdiği vurgu ile Aydınlanma, yerleşik dinsel anlayışla çatışma içine girer.

Bu parçaya göre Aydınlanma felsefesinin temele aldığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

• Rasyonalizm

• Pragmatizm

• Emprizm

• Septisizm

• Kritisizm

J.J.Rousseau “İçimizden her biri, varlığını, bütün kuvvetini ortak genel iradenin emrine verir ve biz her ortağı bütünün bölünmez parçası kabul ederiz.” derken aşağıdaki kavramlardan hangisine dikkat çekmektedir?

• Güçler ayrılığı

• Doğal düzen

• Ütopya

• Toplum sözleşmesi

• Katılımcı demokrasi