FİİLDE ÇATI (ÖZNESİNE-NESNESİNE GÖRE)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçişli ça­tılı bir eylem vardır?

• Sabahleyin güneş doğmadan uyanırdı.

• Öğlenleri on beş dakika uyurdu.

• Gece yarısı olmadan yatmaya giderdi.

• Akşamleyin yemeği az yerdi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemin­de çatı özelliği aranmaz?

• Geçen yıl aldığımız halıyı iyice yıkadım.

• Bizi buraya kadar hurda bir minibüs getirdi.

• Oturdukları ev, bir çıkmaz sokaktaydı.

• Adamın gözleri artık neredeyse hiç görmü­yordu.

"Yine arkadaşlarınızla neyi tartışıyorsunuz?" cümlesindeki altı çizili fiil için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• Geçişli

• Geçişsiz

• Ettirgen

• Oldurgan

Aşağıdaki cümlelerde geçen eylemlerden hangisinde "-ş" eki, cümleye bir işi karşılıklı, ya da birlikte yapma anlamı katmamıştır?

• Mağaza müdürüyle babam tekrar görüşmüş.

• Âşıklar sazla sözle atışırmış eskiden.

• Biraz acele ederseniz otobüse yetişeceksiniz.

• Çocuklar bir anda şekercinin başına üşüşür.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi et­tirgen çatılıdır?

• Yüksek sesle konuşanlar, tüm sokağı uyandırmışlardı.

• Orhan, elbiselerini hafta sonları teyzesine yıkatırdı.

• Duraktan geçen son otobüsü de kaçırmıştı.

• Kaybolmakta olan bir geleneği bu sanatçı­mız yaşatıyordu.

Zeyno, hıçkırıklarını (I)sıklaştırıyordu; bu bir kriz (II)başlangıcıydı. Hemen hasta bakıcıyı (III)çağırttım, bayılmak üzere olan çocuğu revire (IV)kaldırttım. Orada gözlerimden yaşlar akarak hasta bakıcıya (V)yardım ettim.

Yukarıdaki parçada numaralanmış yüklemlerin hangi ikisinde "eylemi bir başkasına yaptırma" anlamı vardır?

• I, II

• II, III

• III, IV

• IV, V

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi hem işteş hem de edilgen çatılıdır?

• Çevre kirliliği enine boyuna tartışıldı.

• Gürültü kirliliği her zaman göz ardı edilir.

• Şehri yeşillendirme çalışmaları başlatıldı.

• Parklarda, bahçelerde kuşlar ötüşüyor artık.

Geçişsiz bir eylem -dır, -r, -t eklerinden biri getirilerek geçişli hale getirilir. Buna oldurgan eylem denir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi bu kurala uygun bir eylemdir?

• Hakkını böyle ciddi ciddi arayışı göğsümü kabarttı.

• Son evini de çocuklarına danışmadan kendisi yaptırdı.

• Bahçe duvarının köşesine küçük bir pencere açtırdı.

• O öfkeyle gidip evin cephesini kırmızıya boyattı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi dönüşlü çatılıdır?

• Yaptığın yanlışların hesabı sorulacak.

• Dört yanlış, bir doğruyu götürür.

• Bahçeşehir'den Eyüp'e taşındı.

• Depremin izleri devlet tarafından silindi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi et­tirgen çatılıdır?

• Yüksek sesle konuşanlar, tüm sokağı uyandırmışlardı.

• Orhan, elbiselerini hafta sonları teyzesine yıkatırdı.

• Duraktan geçen son otobüsü de kaçırmıştı.

• Biz de bu şenlikte uçurtma uçuracaktık.