Sözcükte Anlam- Çıkmış Sorular yeni

Ardahan Kalesi’nin yanı başındaki bu eski mahalle, kentin tarihsel çekirdeğini oluşturuyor.

1. Bu cümledeki “kentin tarihsel çekirdeğini oluşturmak” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? (2004)

• Güzelliğiyle herkesi etkilemek

• Örnek bir mimarlık ürünü olmak

• Yeniliğinden hiçbir şey yitirmemek

• Çok amaçlı bir nitelik taşımak

• Geçmişe kaynaklık etmek

Bu ozanımız, çevresini kuşatan varlıkların ayırıcı ve belirleyici özelliklerini inceden inceye algılıyor; bir bakıma şiirini, yüreğinden çok, gözleriyle yazıyor.

2. Bu cümledeki “şiirini, yüreğinden çok, gözleriyle yazmak” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? (2004)

• Görsel öğeleri ön plana çıkarmak

• Belli bir iletiye yer vermekten kaçınmak

• Belirli temaları kullanmak

• Soyutlamalara başvurmak

• Yaşananlardan yola çıkmak

Bir yazınsal yaratının değeri, ne anlattığından çok, nasıl anlattığıyla ölçülür; bu da dilin anlatım olanaklarını ustaca kullanmaya, el değmemiş bölgelerinden yeni tatlar devşirmeye bağlıdır.

Bu cümledeki “dilin el değmemiş bölgelerinden yeni tatlar devşirmek” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? (2004)

• Okuru şaşırtan, çarpıcı ürünler ortaya koymak

• Artık unutulmuş olan özellikleri canlandırmak

• Daha önce denenmemiş anlatım biçimleri oluşturmak

• Belirli bir kesimin beğenisine seslenmek

• Yerleşik sözcükleri kullanmaktan kaçınmak

Bir romancıyla ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi, ayraç içindeki özellikle uyuşmamaktadır? (2005)

• İşlediği konuyu, çizdiği ve betimlediği karakterleri, bunlar arasındaki ilişkileri bugüne değin başka hiçbir romancının yansıtmadığı bir biçimde vermiştir. (özgünlük)

• Anlatımını oluşturan söz değerlerini seçerken dilin sunduğu tüm olanaklardan yararlanmış, bunları kılı kırk yaran bir tutumla kullanmıştır. (titizlik)

• Okurken söyleyiş güçlüğü yaratmayan, anlamları herkesçe bilinen sözcükleri seçerek konuşma dilinin özelliklerini içeren, kısa cümleler kurmuştur. (akıcılık)

• Anlatımındaki ayrıntı zenginliği, ayrıntıları işlevsel bir biçimde verişi onun söylemine inandırıcı bir nitelik kazandırmıştır. (evrensellik)

• Dili, inceliklerine dikkat ederek güzel bir biçimde kullanması, onun her dönemde okunan, yapıtlarını yaşadığı günlerin sınırı dışına taşıyan bir yazar olmasını sağlamıştır. (kalıcılık)

Bir yazar için hiç kimseye benzememek bir amaçtır fakat bunun, yazdıklarının hiçbir şeye benzememesi gibi bir sakıncası vardır.

5. Bu cümledeki altı çizili sözlerin yerine, aşağıdakilerin hangisinde verilenler sırasıyla getirilirse cümlenin anlamı değişmez? (2007)

• ilgi çekmek – yeterince anlaşılmaması

• kendini kanıtlamak – güvenilir olması

• özgün olmak – niteliksiz olması

• sözcüklerle savaşmak – değersiz görülmesi

• değişiklik yapmak – kimilerince beğenilmemesi

Ozanın ilk şiir kitabını bunca yıl ertelemesinin nedeni, gizlenmeyi seven bir kişiliğinin olmasından çok, yazdıklarını kolay kolay beğenmeyen, kusursuzu arayan biri olmasıydı sanıyorum.

6. Kendisinden böyle söz edilen bir sanatçı aşağıdaki deyimlerden hangisiyle nitelendirilebilir? (2008)

• İğneyle kuyu kazan

• İşi başından aşkın olan

• İşine dört elle sarılan

• İşini sağlama bağlayan

• İnce eleyip sık dokuyan

Aşağıdakilerin hangisinde, yazara ilişkin açıklamayla ayraç içinde verilen nitelik birbiriyle uyuşmamaktadır? (2009)

• Dilin anlatım olanaklarının sınırlarını genişleterek okurlarına yeni dünyaların kapılarını açar. (yaratıcı olma)

• Olayları, insanları, hatta cansız varlıkları duygulu, renkli bir biçimde dile getirir. (anlatımsal etkileyicilik)

• Her yaratısından sonra ara vermeden bir yenisini düşünür. (üretkenlik)

• Anlattıklarına yönelik ipuçları vererek okurun düşünme ve düş gücünü kamçılar. (kişiliğini gizleme)

• Yapıtlarında, okur yaşananlardan kesitler bulur. (gerçekleri yansıtma)

Aşağıdaki tanımlardan hangisi ayraç içinde verilen kavramla uyuşmamaktadır? (2009)

• Şiirde dizeyi, düz yazıda cümleyi oluşturan sözcüklerin ses özelliklerine göre sıralanışından doğan uyum. (ahenk)

• Yazınsal yaratılarda yer alan ögelerin birbirine bağlanıp bütünleşerek oluşturdukları düzen. (biçim)

• Bir yapıtta anlatılmak isteneni örneklerle yansıtma. (ayrıntı)

• Sanatçının bir olayı ya da konuyu belli bir yönden ele alıp değerlendirmesi. (bakış açısı)

• Yazınsal yaratılarda yansıtılmak isteneni daha canlı, etkili, görünür kılmak amacıyla zihinde canlandırılmaya çalışılan görüntü. (imge)

Bilimsel bir yazı, dile getirdiği düşünce ne olursa olsun her türlü duyguyla, duygusallıkla ilgisini kesmiştir. Böylesi yazılarda bilim adamı, kendini mümkün olduğu kadar paranteze almalıdır. Bu yazılar, “Nesneler kendisi konuşuyor.” diyenleri haklı çıkarmalıdır.

Bu parçada geçen “kendini paranteze almak” sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? (2010)

• Anlama çabası içinde olmak

• Konu dışına çıkmamak

• Farklı görüşlere saygı duymak

• Kişisel değerlendirmelerini yansıtmamak

• Özgün bir bakış açısına sahip olmak

Sanatta ve edebiyatta etkilenme doğaldır. Çünkü sanatçının en önemli özelliği, sürekli arayış içinde olması, kendini yeterli görmemesidir. Nitekim yazar Andre Gide, kendine yettiğini söyleyen sanatçıyı “zekâsına diyet yaptıran insan”a benzetir.

10. Bu parçada geçen “zekâsına diyet yaptırmak” sözüyle sanatçılara özgü hangi özellik belirtilmek istenmiştir? (2010)

• Düşünce ve duygu dünyasını besleyerek geliştirmeme

• Öz eleştiri yapma alışkanlığı olmama

• Görüşlerini başkalarıyla paylaşmak istememe

• Başkalarını taklitten kaçınma

• Yaratıları üzerinde gerektiği ölçüde çalışmama