HOÁN DỤ

Chọn ý đúng nói về khái niệm Hoán dụ:

• là cách gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật, hiện tượng thiên nhiên bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật,... trở nên gần gũi, biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

• là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này bằng tên sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó.

• là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sực gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

• là cách gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng quen thuộc nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. Là một kiếu so sánh ngầm trong đó yếu tô được so sánh giảm đi chỉ còn yếu tố làm chuẩn so sánh được nêu lên.

Do quan hệ giữa hai sự vật, hiện tượng trong phép hoán dụ là quan hệ gần gũi nhau trong thực tế nên căn cứ vào quan hệ cụ thể giữa hai sự vật, hiện tượng ta có mấy kiểu hoán dụ sau:

• Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

• Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa đựng

• Lấy vật dụng để chỉ người dùng

• Lấy đặc điểm, tính chất, hành động của người để gán cho vật

• Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Đầu xanh đã tội tình gì ?

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi.

(Nguyễn Du)

• Lấy vật dụng để chỉ người dùng

• Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa đựng

• Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

• Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

(Tố Hữu)

• Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

• Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa đựng

• Lấy vật dụng để chỉ người dùng

• Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

Còi máy gọi bến tàu hầm mỏ

Hòn Gai kêu Đất Đỏ đấu tranh

Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

(Tố Hữu)

• Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

• Lấy vật dụng để chỉ người dùng

• Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa

• Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

Cả làng quê, đường phố

Cả lớn nhỏ, gái trai

Đám càng đi càng dài

Càng dài càng đông mãi.

(Thanh Hải)

• Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

• Lấy vật dụng để chỉ người dùng

• Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

• Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa

Đảng ta đó trăm tay nghìn mắt

Đảng ta đây xương sắt da đồng.

(Tố Hữu)

• Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

• Lấy vật dụng để chỉ người dùng

• Lấy vật chứa đựng để chỉ sự vật được chứa đựng

• Lấy bộ phận để chỉ toàn thể

Trong giao tiếp hằng ngày, người ta có sử dụng hoán dụ không ? Em hãy tìm 2-3 ví dụ minh họa.

Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông)

• Lấy bộ phận để gọi toàn thể.

• Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

• Lấy dâu hiệu của sự vật để gọi sự vật

• Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Trong những ví dụ sau, đâu là hoán dụ?

• Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

  Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

  (Viễn Phương)

• Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

  Chỉ cần trong xe có một trái tim.

  (Phạm Tiến Duật)

• Mặt trời xuống biển như hòn lửa

  Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

  (Huy Cận)

• Vì sao Trái đất nặng ân tình

  Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh.

  (Tố Hữu)