Ці ўсё вы ведаеце пра беларускую мову

Які надпіс на самым старажытным пісьмовым помніку беларускага моўнага абшару?

• гарчыца

• хрэн

• няёмка цытаваць

• Жыве Крывія!

Answer explanation

Так. У Гнёздаўскіх курганах пад Смаленскам знойдзены збан з надпісам ГОРОУШNА ці ГОРОУXΨА, які датуецца пачаткам Х ст.

Якою моваю перапісваліся расейскі цар Міхаіл Раманаў і кароль Рэчы Паспалітай Уладзіслаў (XVII ст.)?

• маскоўска-літоўскай трасянкай

• рымскім уставам

• беларускім пісьмом

• літвінскім канонам

Answer explanation

Так, беларуская была рэгіянальнаю дыпляматычнаю моваю. У 1646 г. расейскія паслы ў Варшаве нагадвалі: «Издавна повелось, что грамоты королевские к великому государю пишутся белорусским письмом».

Які беларускі гук назваў брыдкім прыхільнік аб’яднаньня ўсіх славянаў Юрай Крыжаніч (XVII ст.)

• г

• ў

• дзь

• зь

Answer explanation

Так. Гэты прыхільнік расейскага цара хацеў стварыць агульную мову славян, але не пусьціў у яе беларускія гукі ДЗЬ і ЦЬ: «брыдкае агіднае вымаўленьне».

Хто прыдумаў «кароткі» гук пазначаць літарай з дужкай (як У — Ў)?

• старажытныя рымляне (для паэзіі)

• Міністр фінансаў БНР Белкінд (для эканоміі)

• Скарына і яго жонка (для эканоміі)

• Сымон Будны

Answer explanation

Так. Дужка для кароткіх складоў у лацінскіх вершах. А наш Аляксандар Рыпінскі выкарыстаў яе для літары Ŭ нескладовае.

Хто першы зрабіў беларускую мову афіцыйнаю ў ХХ стагодзьдзі?

• фельдмаршал Гіндэнбург (16 студзеня 1916 г.)

• кабінет міністраў Расійскай імперыі (1 траўня 1905 г.)

• БНР (3 красавіка 1918 г.)

• бальшавікі (7 лістапада 1917 г.)

Answer explanation

Так. Паводле інструкцыі нямецкага генэрал-фэльдмаршала Паўля фон Гіндэнбурга беларуская мова займела правы ў адукацыі і афіцыйнай дзейнасьці.

У кірылічным альфавіце Браніслава Тарашкевіча (1918) была літара, якой няма ў афіцыйнай азбуцы цяпер. Якая?

• j для й

• и для ы

• z для дз

• ґ для выбухнога г

Answer explanation

Так. Гэта старадаўняя беларуская літара, а гук такі — у словах мазґі, шваґер, ґузік.

Думка куратара Віленскай навучальнай акругі Івана Карнілава: Что не доделал русский штык — ...

• доделает русская школа

• доделаем, чтоб всем кирдык

• пропьёт советский отставник

• додавит красный большевик

Answer explanation

Так. Карнілаў кіраваў тут асветай у 1864–1868 гадох, адразу пасля задушэньня паўстання Каліноўскага.

Хто ў БССР заўсёды публічна выступаў па-беларуску?

• Міністр фінансаў Шацілаў

• Старшыня КДБ Балуеў

• Першы сакратар КПБ Машэраў

• Касманаўт Клімук

Answer explanation

міністр фінансаў Баляслаў Шаціла ўсе даклады аб бюджэце на сэсіях Вярхоўнага Савету БССР рабіў па-беларуску.

У якім ведамстве супрацоўнікі самі пытаюць грамадзяніна, па-расейску ці па-беларуску выдаць дакумэнт?

• У інфармацыйным цэнтры міліцыі г. Менска

• У міністэрстве юстыцыі

• У раённай паліклініцы

• У экспертнай камісіі міністэрства культуры

Answer explanation

Папраўдзе пытаюць, на якой мове патрэбная даведка (пра неасуджанасць), і бланк адпаведны даюць у інфармацыйным цэнтры РУУС Менгарвыканкаму.

Як называюць сябе этнічныя беларусы Цверскай вобласці Расеі?

• цекуны

• крывічане

• тверкі

• тудаўляне

Answer explanation

Так. Назва ад тапоніма Малады Туд. Збераглі асаблівасці мовы і звычаі