VARLIK-BILGI FELSEFESI

Varlık felsefesi şu ya da bu yönüyle değil varlığı genel olarak ele alan felsefedir Varlığın nedenlerini ilk nedenlerini araştırır

O halde aşağıdakilerden hangisi varlık felsefesinin konusu değildir?

• Somut ve soyut özellikleriyle varlık

• Varlığın ana maddesi

• Bütünsel varlık

• Varlığın var olup olmadığı

• Salt deneysel yolla ispatlanan varlık

Bilimin varlık konusundaki tavrı, her durumda varlığın var olduğunu kabul eder. Bilim, varlığın var olup-olmadığını sormaz; çünkü var olduğunu kabul ederek araştırmalarına başlar.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• Bilime göre, varlık metafiziksel olarak var olandır

• Varlık vardır, bilimsel olarak yokluğu tartışılmaz

• Varlık, hem fiziksel, hem metafiziksel olarak var olandır

• Salt akılla kavranabilen vardır

• Varlık ve yokluk iki zıt kavramdır

Varlık, gerçek varlık ve ideal varlık olarak ikiye ayrılır. Gerçek varlıklar, zaman içinde var olmuş, var olan ya da var olacak olan nesneler olaylardır. İdeal varlıklar ise, zaman dışı varlıklardır. Örneğin sayılar, geometrik şekiller, güzellik, erdem vb.

Buna göre ideal varlıkları gerçek varlıklardan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

• Her durumda var olmaları

• Nesnel bir gerçekliği ifade etmeleri

• Düşünülen, soyut ve zaman dışı olmaları

• Özneden bağımsız olabilmeleri

• Somut özellikte olmaları

Varlık sorununu, evrenin ana madde sorununu eleştirel bir yaklaşımla sorgulayan felsefeye varlık felsefesi denir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi varlık felsefesinin konuları arasında yer almaz?

• Mutlu ve özgür yaşamın nasıl olacağı

• Değişmenin var olup olmadığı

• Evrende bir düzenin var olup olmadığı

• Evrenin ana maddesinin ne olduğu

• Varlığın var olmasının imkansızlığı

Gerçek varlık gerçekliğini nesnelerden, olaylardan, kişilerden alan şeylerdir. Uzayda bir yer tutar; zaman içinde değişir ya da yok olur.

Buna göre aşağıdakilerden hangisinin gerçekliği yoktur?

• İşimizle evimiz arasındaki ulaşımı sağlayan otomobilin

• Arkadaşlarımızla oynadığımız futbol topunun

• Logaritma hesaplarında kullandığımız pi sayısının

• Yemeklerden sonra içtiğimiz çayın

• Her gün okuduğumuz gazetenin

Varlık hem bilimin, hem de felsefenin konuları arasındadır; ancak ikisi de varlığı farklı biçimde ele alır.

Aşağıdakilerden hangisi varlığı ele alış bakımından felsefe ile bilimin farklarından biri değildir?

• Felsefede varlığın ne olduğu farklı felsefelere göre değişebilir, oysa bilimde varlık gözlenebilen deney yoluyla bilinen varlıktır

• Bilim varlığın var olduğunu bir ön kabul olarak benimserken, varlığın var olup olmadığı felsefenin konusudur

• Bilim varlığı açıklamaya çalışırken, varlığı belirli yönleriyle parçalayarak, felsefe ise varlığı bir bütün olarak inceler

• Bilimde, varlığın bilgisi deneysel bir yöntemle kazanılırken, felsefede varlığın bilgisine, saf düşünce yoluyla ulaşılır

• Formel bilimler bir kenara bırakılacak olursa, özellikle doğa bilimleri varlığı materyalist açıdan ele alırken, felsefede bu görüşe katılmış olur

Varlık felsefesi gerek fiziksel, gerek zihinsel varlık türünden olsun varlığın en temel ve en karakteristik özelliklerini sorgulayan bir felsefi disiplindir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi varlık felsefesinin sorduğu bir soru değildir?

• Varlık değişken midir?

• İdeal varlık olabilir mi?

• Evrende bir amaç var mıdır?

• Toplumsal özgürlük var mıdır?

• Varlığın ana maddesi nedir?

Felsefe tarihinde metafizik, varolanı tanımlamak için varlığın gerisinde ona temel olan bir şey arayan bir disiplin haline gelmiştir. Metafizik sistemleri kuran filozoflar asıl varlığın, gerideki bu temel şey olduğunu düşünmüşlerdir. Görünen varlığın ise bu asıl varlığın yeniden son şeyin görünüşü olduğunu ileri sürmüşlerdir.

Buna göre metafizikle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• Varlığı açıklarken fizik biliminden yararlanır.

• Varlığın ilk nedeni ve ilkelerini deneyle araştırır.

• Somut varlıkları değil, düşüncedeki varlıkları ele alır.

• Bilimsel bilgi gibi genel geçerdir.

• Varlık hakkında kesin bilgiye ulaşır.

Varlık sorunu, bilgi kuramı ve etik ile birlikte felsefenin temel konularını oluşturur. Bu üç temel konudan filozoflarca ilk ele alınanı varlıktır. Tarihsel açıdan bakıldığında felsefenin varlık sorunu ile başladığı söylenebilir. Örneğin, Thales, evrendeki her şeyin aslını, yani ana varlığın ne olduğunu aramış ve bunu mitsel, dinsel açıklamalardan farklı biçimde doğada var olan somut bir maddeyle cevaplandırmıştır.

Buna göre varlık sorunu aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?

• Ana varlığın ne olduğu sorunuyla

• Dinsel sorunlara cevap aranmasıyla

• Mitolojik öğelerin açıklanmasıyla

• Ruhun temele alınmasıyla

• Ahlaksal problemlerin ortaya çıkmasıyla

Varlıkta gerçekleşen değişmeler, birtakım neden ya da nedenleri gerektirir. Çünkü cansız bir şey olan mermer, hiçbir zaman kendi başına heykel olamaz. Bir mermer parçasında potansiyel olarak bulunan bir heykel olabilme kapasitesinin gerçekleşmesi için birtakım nedenlere ihtiyaç vardır.

Parçada anlatılmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

• Değişim kendi başına olamaz, değişim bazı faktörlere bağlıdır.

• Nedensellik değişmezliğin ifadesidir.

• Heykeldeki değişim salt yanılmadır.

• Mermerdeki potansiyel güçler, değişimi engeller.

• Aktüel değişmelerin nedeni bilinmemektedir.