§57. ХVI–ХVII ҒАСЫРЛАРДАҒЫ ТАРИХИ ӘДЕБИЕТ

Мұхаммед Хайдар шыққан ру:

•    Дулат

•    Жалайыр

•     Қоңырат

•    Қият

•    Маңғыт

Мұхаммед Хайдар өмір сүрген жылдар:

•   1500–1560 жж.

•    1455–1500 жж.

•   1478–1535 жж.

•   1499–1551 жж.

•    1511–1572 жж.

Тәуекел хан тұсындағы ықпалды би, жалайыр руынан шыққан ғалым:

•   Қожа Ахмет Йасауи

•    Жүсіп Баласағұни

•   Сүлеймен Бақырғани

•    Қадырғали Жалаири

•     Мұхаммед Хайдар Дулати

Қадырғали Жалаиридің еңбегі:

• «Жылнамалар жинағы»

•    «Тарих-и -Рашиди»

•    «Кодекс куманикус»

•     «Тарих»

•   «Шыңғыснама»

Мұхаммед Хайдар тәрбие мен бiлiм алған хан сарайының иесі

•    Бабыр

•    Ахмет Риза

• Қадырғали Жалаири

•     Қасым

•    Абылай

Қазақ хандығы құрылуының бұрынғы және кейiнгi тарихын жүйелi баяндаған бiрден-бiр құнды еңбек.

•     «Бабырнама»

•    «Тарих-и-Рашиди»

•    «Жәмиғ-ат-тауарих»

•     «Тарих-и Әбiлқайыр хани»

•      «Құтадғу бiлiк»

Мұхаммед Хайдар туралы: «Көркем жазуға, сурет салуға, жебе дайындап, садақтың адырнасын тартуға, барлығына қолы икемдi болды», – деп жазған:

•     Поладшы Дулати

•     Қасым

•    Әбілғазы

•     Бабыр

•     Хақназар

«Тарих-и Әбiлқайыр хани» шығармасында баяндалатын тарихи оқиғалар:

• «Көшпелi өзбектер» тарихы

•     Ноғай Ордасының құрылуы

• Алтын Орда мен Ақ Орданың тарихы

•   Мұхаммед Шайбанидің Керей және Жәнібек сұлтандармен күресі

•     Қазақ даласында мұсылман дінінің таралуы

«Тарих-и-Рашидидiң» негiзгi мазмұны:

•    ХІІІ–ХV ғғ. Алтын Орданы басқарған хандардың саясаты

•    Монғолдардың Орталық Азияны жаулап алуы

•    ХV–ХVI ғғ. Темір ұрпақтарының билігі

•     ХIV–ХVI ғғ. Моғолстан тарихы

•    Қазақ хандығының Ресейге қосылу барысы

1587 ж. орыстарға тұтқынға түсiп, ұзақ уақыт орыс патшалығында тұрған қазақтың ғұлама ғалымы:

•     Мұхаммед Хайдар Дулати

•     Әбілғазы

•   Махмұд Қашқари

•    Қадырғали Жалаири

•     Усман Кухистани