UH BASA JAWA KELAS X

Bedane basa kang dianggo ing teks sastra lan teks non sastra yaiku ...

• Teks sastra akeh nggunakake tembung entar lan simbol-simbol dene teks non sastra nggunakake tembung kang tegese lugas lan faktual (apa anane).

• Teks sastra akeh nggunakake tembung denotasi lan simbol-simbol dene teks non sastra nggunakake tembung kang tegese lugas lan faktual (apa anane).

• Teks sastra akeh nggunakake tembung kang multi tafsir dene teks non sastra nggunakake tembung kang ditegesi sapa wae padha.

• Teks sastra akeh nggunakake basa resmi lan simbol-simbol dene teks non sastra nggunakake basa ora resmi

• Teks sastra rakitane tembunge lumrah wae dene teks non sastra rakitane tembunge nuwuahake wirama (musikalitas)

Sumini ayu nanging akeh wong seng ora seneng amarga tipis lambene. Ukara kasebut ngemu basa rinengga kanthi jenis …

• Tembung entar

• Tembung saroja

• Tembung garba

• Saloka

• Panyandra

Ing ngisor iki kang kalebu saloka yaiku …

• Emprit abuntut bedhug. Kebo nusu gudel.

• Cagak nguntal empyak. Sing taberi, nastiti lan ngati-ati.

• Mripate ndamar kanginan. Suradira jayaningrat lebur dening pangastuti.

• Gandane arum jamban. Pasuryane abang dluwang.

• Ing ngarsa sung tuladha. Ing madya mangun karsa

Wangsalan “mbalung klapa, geleme mung ethok-ethokan” duweni tebusan, yaiku …

• Ethok-ethok

• Sada

• Bathok

• Glugu

• Golekan

Pak Krama kae wong lumuh, ora doyan penggaweyan. Sanajan mangkono anake akeh banget. Nganti tanggane sok padha brebegen dening tangise anak-anake. Bojone uga ora nyambut gawe. Saben dina pikirane ajeg mumut mikir butuhe. Ajaa nyekolahke anake kanggo mangan saben dina wae ora ana. Saloka ingkang mathuk kangge cariyos kalawau …

• Cebol nggayuh lintang

• Timun mungsuh duren

• Kebo mulih menyang kandhange

• Kebo bule mati setra

• Kebo kabotan sungu

Ayu lan baguse pawongan ora didheleng saka rupane, nanging tyas kang suci.

Tyas kagolong tembung kawi kang tegese …

• Jiwa

• Banda

• Ati

• Kebecikan

• Kepinteran

Tegese tembung entar “rai gedheg” yaiku …

• Wong kang ora duwe isin

• Wong kang sipate kaya gedheg

• Wong kanga la kaya gedheg nanging duweni sipat becik

• Wong kang duweni rupa kurang apik

• Wong kang duweni isin

Kancaku tuku buku, bukune cacahe ana telu, telung tahun suwine aku sekolah, sekolah ing jurusan basa, basa jawa iku ngajarake tata krama.

Unen – unen ing dhuwur kalebu  ….

• Purwakanthi guru swara

• Purwakanthi guru basa

• Purwakanthi guru sastra

• Paribasan

• Bebasan

Unen unen kang kalebu saloka yaiku...

• Nututi layangn pedhot

• Cecak nguntal cagak

• Ancik ancik pucuking eri

• Sing salah bakal seleh

• Kaya banyu karo lengo

Yen mengko awakmu arep golek pasangan urip aja nganti lali di pirsani bibit, bebet, bobot.

Tegese bibit, bebet, lan bobot yaiku …

• Cikal bakal keturunan, ilmu kang diduweni, lan cara pola asuh ing keluwargane

• Cikal bakal keturunan, kaya kang di duweni lan cara pola asuh ing keluwargane

• Cikal bakal keturunan, ilmu kang diduweni, lan abote awake

• Banda kang di duweni, ilmu kang diduweni, lan cara pola asuh ing keluwargane

• Abote bobot awake, ilmu kang diduweni, lan cara pola asuh ing keluwargane