DENEME-2

Dilimizin güzel eserleri saymakla bitmez. Türkçe, bin yılı aşkın bir zamandan beri. Asya'da, Avrupa'da hatta Afrika’da on binlerce eser verilen büyük bir dildir. Bu pınar hala gürül gürül akmakta ve yalnız Türkiye’de değil, dünyanın birçok yerinde her gün pek çok eser verilmektedir.On binlerce eserin her birinde ayrı bir tat, ayrı bir zenginlik vardır.

Bu parçada geçen "gürül gürül akmak" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• Yaygınlık kazanma

• Kalıcı olma

• Yaşama ve gelişme

• Ortaklaşa kullanılma

• Sınırsız olma

Anlatı kişilerinin duyguları, davranışları, gerçeğe, gerçekliğe bakışları şahinlikten uzak olunca, bu kişiler romanın kurmaca dünyasında bir gerçeklik kazanamıyor; daha doğrusu, romanın kurmaca dünyası gerçekleşemiyor.

Bu parçada geçen "bakışları şahinlikten uzak olma" sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir

• Çok yönlü bakma

• Tüm gerçekleri görebilme

• Tek boyutlu görme

• Keskin bakış açısına sahip olamama

• Başkalarının göremediklerini görme

Bir sanatçımız şöyle diyor: "Şimdi, yazılan öykülere bakıyorum, çok samimi söylüyorum bunu -kimseyi küçümsemiyorum- bende bir yazma düellosu uyandıracak öykü görmüyorum. O zaman kendimle mi düello edeceğim?"

Bu parçada geçen "yazma düellosu uyandıracak öykü görmeme" sözüyle yazar neyi söylemiştir?

• Öykü türünde rakip tanımadığını

• Kendinde öykü yazacak cesareti görmediğini

• Beğendiği öykülerin az olduğunu

• Öykü türünde yarışmaktan keyif aldığını

• Diğer yazarlara hoşgörülü davrandığını

Sözlüklere dalmak benim için güzeldir, gramerler arasında dolaşmak da güzeldir. Fakat birkaç ciltle sınırlı sözcükler ve gramerler asla dilin kendisi değildir. Sözlükler, bir dilin bütün kelimelerini içine alsa bile nihayet bir kelimeler listesinden ibarettir. Gramerler ise bir kurallar sıralamasından başka nedir? Bir gramerde yer alan söz dizimi kurallarını sayısız örneklerle zenginleştirirsiniz. Bir sözlükte yer alan elli bin kelimeyi, sayısız örgüler içinde bir araya getirirsiniz. İşte dil bu sayısız örgü ve örneğin evrenidir.

Aşağıdakilerden hangisi bu parçada geçen "dil, sayısız örgü ve örneğin evrenidir" sözüne anlamca en yakındır?

• İnsan zekasını bütün pırıltıları, insan ruhunun bütün duyuşları, titreyişleri dildedir.

• Dil adı verilen sınırları olmayan, sonsuz bir alemde yaşar.

• Sözcükler sonsuzluğa doğru uzanan zamanda, milyonlarca örnek ve örgü içinde dili oluşturur.

• Sözcükler düşünce ve duygularımızın bin bir tonunu,bin bir kalıp içinde ifade etmeye devam eder.

• Dil, temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış koca bir bina gibidir.

Aşağıdakilerin hangisinde verilen cümle, ayraç içindeki sözün anlamını içermemektedir?

• Doğa ve insan betimlemelerinde en küçük detayları toplayıp bir araya getirin. (ayrıntıcı olmak)

• Cümlelerinizi oluşturan herhangi bir sözcük yerine oturmazsa onu kullanmaktan kaçının. (titiz olmak)

• Öykülerinizdeki kişiler ağlıyor, siz de onlarla göğüs geçiriyorsunuz. (hissetmek)

• Betimlemelerinin lirizmi, dilinin görkemli büyüsü okuyucunun başını döndürüyor. (etkili olmak)

• Birçok yazar ona hayran olmakla birlikte, onun izinden gitmeye yanaşmıyordu. (çığır açıcı olmak)

(I) Yazar, son olarak dördüncü romanını yayımladı. (ll) Yazarın ilk üç romanında görülen biçimsel özellikler bu romanda da görülüyor. (lll) Anlatıcı, bildiği gerçeklerle ilintili ayrıntıları, sık sık bir merak öğesi olarak kullanıyor; okurun ilgisini sürekli uyanık tutuyor, bu da romanın okunmasını kolaylaştırıyor. (IV) Çekilen acıları çekilmeye değer kılacak eylemlerin bulunmaması, romanın güçsüzlüğünün nedenidir. (V) Yazarın söz açtığı ya da şöyle bir sezdiriverdiği tek sorun somut yok.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinden başlayarak olumsuz nitelikli eleştiriye yer verilmiştir?

• I

• II

• III

• IV

• V

(I) Okuduğum hikâyenin, yazarın altıncı kitabı olduğunu öğrenince biraz şaşırdım. (II) Yazar bu eserinde daha ilk sayfada ”akşam maviliği" ifadesini altı kez kullanıyor.(III) Bu eser 1986’ da yayımlanmasına rağmen hikayelerin altında yazılış tarihleri yok. (IV) Eserde, hikâye kahramanı, yengesinin çektiği telgraf üzerine, dayısının hastalığı dolayısıyla, doğup büyüdüğü Anadolu kentine gitmektedir. (V) Bu kitabın 1985'te yazıldığını kabul edersek, yazarın kurgu yönünden belirgin hatalara düştüğünü görürüz.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisi, sözü edilen yazarın hikâyesinin içeriğiyle ilgilidir?

• I

• II

• III

• IV

• V

(I) Yazını bilimsel iletişimden ayıran, tek sesli, tek anlamlı olmayışıdır. (II) Dil sanatçısı, üzerlerine düşürdüğü ışıkla,verdiği ağırlıkla, sözcükleri değişik düzeylerde, birkaç arıIama gelebilecek şekilde kullanabilen kişidir. (III) Hikayeyi hikâye, romanı roman yapan, yani edebiyat eseri yapan ve diğer iletişim unsurlarından farklı kılan, anlamca çok değerliliktir. (IV) Anlamca çok değerliliği sadece sözcük düzeyinde aramamak gerek. (V) Çünkü bir metnin yalnız sözcük düzeyindeki değil, ses, cümle, cümleler bütünü düzeyinde de, bir dilsel birim, doğrudan doğruya belirttiği anlamın yanı sıra, birçok başka anlamı da sezdirebilir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangileri anlamca birbirine en yakındır?

• I. ve II.

• I. ve III.

• II. ve III.

• III. ve IV.

• III. ve V.

(I) Refik Halit Karay'ın en çok anlatılan, incelenen eseri,Memleket Hikâyeleri’dir. (II) Mustafa Baydar'la yaptığımız konuşmada kendisi de "Memleket Hikâyeleri çığır açmak bakımından bugünkü köy hikâyeciliğinin özünü teşkil eder." diyor. (III) İlk baskısı 1919'da yapılmış Memleket Hikayeleri’nin ilk baskıdaki on dört hikâyeye sonraki baskılarda dört hikâye eklenmiş. (IV) Yıllar önce okuduğum Memleket Hikâyeleri’ni yeniden okumak istemiş, kitaplığımda bulamayınca 11. baskısını almıştım. (V) Evde okumaya başlayınca, kitabın başındaki "Zorunlu Bir Açıklama" dan şu tatsız gerçeği öğrendim: "Günümüz ortaöğretim gençleri için güç kavranır duruma düştüğü için yaşamakta olduğumuz dile ılımlı bir yaklaşımla uyarlanmasına zorunluluk duyulmuştur.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yazarın kişisel görüşünü yansıtan ifade bulunmaktadır?

• I

• II

• III

• IV

• V

O şiirlerini sevdiğim, ilgiyle izlediğim, şiirini bilinçle yazan,bunun için de ne yaptığını bilen bir şairdir. ”...?" diyenler olabilir. Evet var. Onların şiirleri hiçbir zaman belirli bir düzeyi sürdüremez; bir bakarsınız, ancak bir şiir heveslisinin yazabileceği kadar berbat bir şiir. Bunun için bu şairler,hep güvendikleri şiir okurlarına bakarlar; onların değerlendirmelerine göre çekidüzen verirler kendilerine; ama hepsi o kadar hesaplı ya da sağduyulu değildir. En saldırgan şairler de gene onların arasından çıkar.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• Güzel olmayan şiiri hiç mi yok?

• Yazdığı şiirlerin farkında olan şairler var mı?

• Ne yaptığını bilmeyen şairler de mi var?

• Nasıl yazdığını bilen çok şair var mı?

• Güncel değerleme ölçütlerinden habersiz şairler yok mu?