Қысқы демалыс кітабы #1

Пеште от жанып жатыр. Әрі жарық, әрі үй жылынып тұр. Қара қазанға құр суды құйып қайнатып отырғалы талай заман болды. Шешей суды бірнеше еселеп құйса Да, тағы орта түсіп барады. Сөз арасында шешеміз: - Бұл әкелеріне не болды? Неге кешікті? Балалардың аш отырғаны есінен шығып кетті ме? Бүгін мынадай қансонарда қайтсе де бір қоян әкелетін шығар? - деп қойды.

Мәтіннің түрін анықтаңыз.

• Әңгімелеу мәтіні

• Пайымдау мәтіні

• Суреттеу мәтіні

• Сипаттау мәтіні

Пеште от жанып жатыр. Әрі жарық, әрі үй жылынып тұр. Қара қазанға құр суды құйып қайнатып отырғалы талай заман болды. Шешей суды бірнеше еселеп құйса Да, тағы орта түсіп барады. Сөз арасында шешеміз: - Бұл әкелеріне не болды? Неге кешікті? Балалардың аш отырғаны есінен шығып кетті ме? Бүгін мынадай қансонарда қайтсе де бір қоян әкелетін шығар? - деп қойды.

Мәтіннің оқырманға қандай ой салмайтынын табыңыз.

• Әр әке отбасын асырауға тиіс.

• Күндік тамағын таба алмай отырған отбасылар өмірде бар.

• Қансонарда қоянның етін жеу керек.

• Ананын уайымы балалардың қарны аштығы.

Пеште от жанып жатыр. Әрі жарық, әрі үй жылынып тұр. Қара қазанға құр суды құйып қайнатып отырғалы талай заман болды. Шешей суды бірнеше еселеп құйса Да, тағы орта түсіп барады. Сөз арасында шешеміз: - Бұл әкелеріне не болды? Неге кешікті? Балалардың аш отырғаны есінен шықты ма? Бүгін мынадай қансонарда қайтсе де бір қоян әкелетін шығар? - деп қойды.

Қай сездің антонимі мәтінде кездеспейтінін табыңыз.

• Келді

• Қараңғы

• Есіне түсті

• Тоқ

.........-о бастан сөз құдіретін жете түсіне білген, созге катты мән берген халық. Ел ішінде ауыз әдебиетінің, айтыс, терме, жыр, дастан, шешендік өнердің биік дәрежеде дамығаны - осының айғағы. От тілді, орак ауызды соз дүлдүлдеріне жұрт қай кезде де зор құрметпен қараған. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін білдіретін сөзге қатысты мақал-мәтелдер жетерлік: 1.Жаксы байқап сөйлер, жаман. шайкап сойлер»;

«Тілден бал да тамады, зәр де тамады»;

3. «Tay мен тасты су бұзады, адамзатты сөз бұзады»;

4. «Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі»;

5. <<Көз жетпеген жерге сөз жетеді» т.б.

Мәтіндегі көп нүктенің орнына сәйкес сөзді қойыныз.

• Ұлыс

• Алаш

• Қазақ

• Атам

.........-о бастан сөз құдіретін жете түсіне білген, созге катты мән берген халық. Ел ішінде ауыз әдебиетінің, айтыс, терме, жыр, дастан, шешендік өнердің биік дәрежеде дамығаны - осының айғағы. От тілді, орак ауызды соз дүлдүлдеріне жұрт қай кезде де зор құрметпен қараған. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін білдіретін сөзге қатысты мақал-мәтелдер жетерлік: 1.Жаксы байқап сөйлер, жаман. шайкап сойлер»;

«Тілден бал да тамады, зәр де тамады»;

3. «Tay мен тасты су бұзады, адамзатты сөз бұзады»;

4. «Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі»;

5. <<Көз жетпеген жерге сөз жетеді» т.б.

Мәтінде нөмірленген мақал-мәтелдердің қайсысында немесе қайсыларында антоним сөздер берілгенін көрсетініз.

• 1,2

• 2, 3, 5

• 1,2,3

• 3,1

.........-о бастан сөз құдіретін жете түсіне білген, созге катты мән берген халық. Ел ішінде ауыз әдебиетінің, айтыс, терме, жыр, дастан, шешендік өнердің биік дәрежеде дамығаны - осының айғағы. От тілді, орак ауызды соз дүлдүлдеріне жұрт қай кезде де зор құрметпен қараған. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін білдіретін сөзге қатысты мақал-мәтелдер жетерлік: 1.Жаксы байқап сөйлер, жаман. шайкап сойлер»;

«Тілден бал да тамады, зәр де тамады»;

3. «Tay мен тасты су бұзады, адамзатты сөз бұзады»;

4. «Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі»;

5. <<Көз жетпеген жерге сөз жетеді» т.б.

Мәтінге сай келмейтін мақал-мәтелді табыныз.

• «Адамның сөзі - ақылының таразысы»

• «Ішің ауырса, аузынды тый»

• «Шебердің қолы ортақ, шешеннің тілі ортақ»

• «Ұялмас бетке талмас жақ бітеді»

Жаз ортасы. Аңызақ жел ұйтқи соққан ыстық күннің бірінде біздің ауылға тағы бір қаралы қағаз келді. Бұл жолғы қаралы қағаз Аянға келген еді. Ол үнсіз қабылдады. Қаралы қағазды ұзақ отырып екі-үш қайтара ежіктеп оқыды да, төрт бүктеп ышқыр қалтасына тықты. Сонан соң ат. қораға барып кірді де, солқылдап жылап алды. Мәтіндегі Аянның мінезі қандай екенін табыңыз.

• Қатыгез

• Ынжық

• Мейірімді

• Салмақты

Жаз ортасы. Аңызақ жел ұйтқи соққан ыстық күннің бірінде біздің ауылға тағы бір қаралы қағаз келді. Бұл жолғы қаралы қағаз Аянға келген еді. Ол үнсіз қабылдады. Қаралы қағазды ұзақ отырып екі-үш қайтара ежіктеп оқыды да, төрт бүктеп ышқыр қалтасына тықты. Сонан соң ат қораға барып кірді де, солқылдап жылап алды.

Мәтінге сай келмейтін қатарды табыңыз.

• Ауылда жел соғып тұр.

• Аян жылап алды.

• Ат қора ауылдың шетінде орналасқан.

• Аян қаралы қағазды алды.

Жаз ортасы. Аңызақ жел ұйтқи соққан ыстық күннің бірінде біздің ауылға тағы бір қаралы қағаз келді. Бұл жолғы қаралы қағаз Аянға келген еді. Ол үнсіз қабылдады. Қаралы қағазды ұзақ отырып екі-үш қайтара ежіктеп оқыды да, төрт бүктеп ышқыр қалтасына тықты. Сонан соң ат қораға барып кірді де, солқылдап жылап алды.

Мәтіндегі «қаралы қағаз» сөзінің мағынасын ажыратыңыз.

• Майдандағы жауынгердің дүниеден өткендігі жайлы жазылған қағаз.

• Майдандағы жауынгердің қайтыс болуы туралы куәлік.

• Майдандағы жауынгердің ауырып қалғандығы жайлы жазылған хабар.

• Майдандағы жауынгердің жазған хаты.

Әйгілі пианист Артур Рубинштейн өзінін концерттік кешін бітіріп, сахнадан шыққан сәтте, кішкентай бір қыз қолына койын дәптерін алып, қолтаңба алмақшы болады. Артур: Қолым қатты талып тұр, - деп бас | > тарткандай ыңғай білдіреді. Сонда әлгі қыз ренжіген сыңай танытып: - Қолыңыздың талып кеткенін білемін. Бірақ менін де қолым мәз емес. - Не үшін? - Сіздің өнеріңізге тәнті болып, концерттің басынан соңына дейін үнемі тоқтамастан қол соғып отырдым. Мәтіннің негізгі ойын табыңыз.

• Әйгілі пианист

• Теңдессіз өнер

• Бағалағанды бағала

• Дөрекі бала